# Tarihin En Büyük Finans Balonu Yaşanıyor

İktisat · İslam Medeniyeti 2.0, 5. bölüm · 28 Şub 2026 · 46:20

Bağlantı: https://kokfinans.org/video/tarihin-en-buyuk-finans-balonu-yasaniyor  
YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=wMdYQ6McMZk

Reel ekonominin 10-20 katına ulaşan finansal piyasalar fiktif, manipülatif ve İslam'a aykırıdır. HFT botlarından GameStop olayına, hedge ve indeks fonlarından açığa satış, kaldıraç ve emtia borsalarına kadar bu düzenin çiftçiden gıda fiyatlarına uzanan zararlarını inceliyoruz. Sonuç: İtibari para ve fiktif piyasalar, %1'in %99'u sömürmesini sağlayan iki temel unsurdur.

### Fiktif piyasalar ve büyüyen balon

Borsalar ve finansal piyasalar, gerçek mal ve hizmetle bağı olmayan işlemlerin döndüğü yerlerdir. Konu, itibari kaydi para sistemiyle doğrudan bağlantılı: Kısmi rezerv bankacılığıyla karşılıksız yaratılan para, finansal piyasalarda katlanarak büyüyor ve piramidin tepesindeki %1'lik kesimin geri kalan %99'u sömürmesine yol açıyor.

Emek, efor ve risk içermeyen bu piyasalar bugün reel piyasaların **10 ila 20 katı** büyüklüğe ulaşmış durumda. Paranın büyük kısmı fiktif işlemlerde dolaşırken bordrolu çalışanların milli gelirden aldığı pay giderek düşüyor; bu da hem büyük bir sistemik riske hem de gelir adaletsizliğine sebep oluyor.

### Borsanın amacı ve bilgi asimetrisi

Borsa (stock market) özünde alıcı ve satıcıların buluşup doğru fiyatı keşfettiği bir yerdir; bu haliyle zararlı bir kavram değildir. Ancak doğru fiyatın oluşması için bilginin herkese aynı anda ulaşması, yani **bilgi asimetrisinin** olmaması gerekir. Hz. Peygamber'in köylüyü pazara varmadan karşılayıp malını almayı yasaklaması bu ilkenin bir örneğidir: Bilgiyi önden alan, arbitraj yaparak haksız kazanç elde eder.

Borsanın kökeni 17. yüzyıl Londra'sındaki Lloyd's kahvehanesidir; Asya'ya giden gemiler üzerine burada hem sigorta hem borsa doğmuş, fiyatlar tahtaya yazılmış ve vadeli fiyatlar da burada belirlenmeye başlamış. "Buy the rumors, sell the news" sözü, borsanın hep geleceği fiyatlayan, son derece irrasyonel bir ortam olduğunu gösteriyor.

### Balonlar, siyah kuğular ve botlar

Irrasyonelliğin en bilinen örnekleri, Newton'ın 1720'de bir hisse yüzünden yaklaşık on yıllık maaşını kaybetmesi ve Hollanda'daki lale balonunda bir lalenin bir evden pahalıya satılmasıdır. Newton'ın sözü meşhurdur:

> Gök cisimlerinin hareketlerini hesaplayabilirim ama insanların çılgınlıklarını hesaplayamam.

Nassim Taleb'in *siyah kuğu* teorisi de burada devreye giriyor: Nadir sanılan olaylar 1987 krizi, 2008 ve Covid'de görüldüğü gibi beklenenden sık yaşanıyor, açıklamalar ise hep sonradan bulunuyor. 2010'da Dow Jones'un 36 dakikada %9 düşmesinin sebebi ise **yüksek frekanslı işlem (HFT)** botlarının algoritmik rekabetiydi. O 36 dakikada şirketlerin gerçek faaliyetlerinde hiçbir şey değişmedi; milyarlarca dolarlık kayıp tamamen bir anomaliydi ve bu, piyasanın fiktifliğini kanıtlıyor.

### Emtia borsaları ve GameStop

Buğday, arpa, mısır, pamuk gibi temel ürünlerin Chicago gibi emtia borsalarında fiyatlanması ciddi bir sorundur: Adana'da pamuk yetiştiren bir çiftçinin fiyatının Chicago'daki traderların spekülasyonlarıyla belirlenmesi anlamsızdır. Fiktif işlemler artık reel sektöre de zarar veriyor ve daha merkeziyetsiz bir yapı gerekiyor.

2021'deki **GameStop** olayında Reddit'te örgütlenen küçük yatırımcılar hisseyi 6 dolardan 480 dolara çıkararak açığa satış yapmış büyük fonlara milyarlarca dolar zarar yazdırdı. Ardından Robinhood uygulamasının mağazalardan kaldırılması, "serbest piyasa" denen yerde güç odaklarının kaybetmeye tahammülü olmadığını gösterdi. Komisyonsuz çalışan Robinhood'un ise kullanıcıların emirlerini gecikmeli işleyip bu bilgiyi büyük fonlara satarak para kazandığı ortaya çıktı.

### Sıfır toplamlı olmayan oyun ve dev fonlar

Borsanın *zero-sum game* olduğu anlatısı da doğru değil: Sabit para sisteminde bu geçerli olabilirdi, ancak itibari para düzeninde kaybeden güç odakları para basarak kayıplarını kapatabiliyor ve bunun faturası dolar rezerv para olduğu için tüm dünyanın cebinden çıkıyor.

- **Hedge fonlar**: Şeffaflık yükümlülüğü ve regülasyonu zayıf, kaldıraçla çalışan, *too big to fail* olduğu için batması engellenen fonlar. 1997'de Tayland, Endonezya ve Güney Kore para birimlerine saldırdılar; bütçeleri Türkiye bütçesine yaklaşan bu fonlar kaldıraçla 5-10 Türkiye'lik güç kullanabiliyor.
- **Gıda spekülasyonu**: 2008'de fonların Chicago'ya yönelmesiyle tahıl fiyatları %100-200 arttı, fakir ülkeler buğday alamaz hale geldi.
- **Türevler ve carry trade**: 2008 mortgage krizine katmanlı türev paketleri yol açtı. Düşük faizli dövizle gelip yüksek Türk lirası faizinden kazanıp çıkan yatırımcı ise hiçbir reel yatırım yapmadan vatandaşın cebinden kazanıyor.
- **İndeks fonlar**: BlackRock, Vanguard, State Street ve BNY'nin yaklaşık 50 trilyon dolarlık varlığı var. Bu para aslında milyonlarca Amerikalının birikimi ve 401(k) emeklilik kesintileri; ancak hisseler fonlar adına kayıtlı olduğu için fonlar şirketlerin %5-15'ine sahip olup genel kurullarda oy kullanıyor. American, Delta ve United gibi rakip havayollarında %10 civarı pay sahibi olmak kartelleşmeye yol açabiliyor.

### Açığa satış, altın ve kaldıraç

Açığa satışı bir örnekle görelim: 100 liralık hisseyi %1 faizle 10 günlüğüne ödünç alıp satan trader, fiyat 80'e düşerse 19 lira kazanıyor, 120'ye çıkarsa 21 lira kaybediyor. Burada aynı hisse aynı anda iki kişiye aitmiş gibi davranılıyor; emtiada bu, olmayan buğdayı satmak demek. **Çıplak açığa satışta** ise ödünç bile alınmadan, sınırsız miktarda olmayan mal satılabildiği için bu uygulama 2008 sonrası birçok borsada yasaklandı.

COMEX'te altında açığa satış ve *paper gold* iddiaları güçlü. Fed'in sınırsız dolar basmasına rağmen doların altın karşısında dramatik değer kaybetmemesinin sebebi, altın fiyatının borsada aşağı yönlü baskılanmasıdır; bugünkü altın fiyatı gerçek değil, manipülatiftir. **Kaldıraçta** 100 lirayla 1.000 liralık işlem yapan kişi, fiyat %10 düşünce tüm parasını kaybediyor, %20 yükselince 20 yerine 200 lira kazanıyor; dev fonlar bu şekilde 1 trilyonla 10 trilyon gibi işlem yapıyor.

### Vadeli işlemler ve sonuç

İslam'daki vadeli satış ile borsadaki *futures* aynı şey değildir: Bir ton buğdayı peşin 100, bir ay vadeli 150 liraya satmak, amaç gerçek mal almak olduğu için meşrudur. Ancak bu işlemi vade dolmadan 140 liraya başkasına satmak, "bir satışta iki satış" yasağına girer. Borsadaki vadeli işlemlerde amaç malı almak değil fiyat farkından kazanmaktır; ikincil piyasa olmadığında ise işlem manipülatif ve oynak olmaktan çıkar.

Sonuç olarak iki temel düşman var: havadan yaratılan **itibari kaydi para** ve onun kardeşi olan **fiktif finansal piyasalar**. Bunlar ortadan kalktığında gelir adaleti sağlanır ve alternatif sistemlerle bu başarılabilir.

## Bölümler

- 00:00 — Giriş
- 02:42 — Borsa ve doğru fiyat
- 04:41 — Borsanın doğuşu ve balonlar
- 09:17 — Dow Jones çöküşü ve HFT
- 12:18 — Chicago emtia borsası
- 13:46 — GameStop ve Robinhood
- 17:38 — Borsa sıfır toplamlı mı?
- 19:07 — Hedge fonlar
- 23:36 — Türevler ve carry trade
- 28:06 — İndeks fonlar ve BlackRock
- 34:11 — Açığa satış, altın ve kaldıraç
- 42:48 — Vadeli işlemler ve sonuç

Etiketler: finansal piyasalar, borsa, spekülasyon, hedge fon, açığa satış, itibari para

## Transkript

[00:00] Selamünaleyküm. Rabbi yessir ve la tuassir. Rabbi temin bilir. Allah'ım zorlaştırma, kolaylaştır. İşlerimi hayırla sonuçlan.
[00:12] Bugünkü videoda aslında daha önceki videolarda da sık sık bahsettiğimiz finansal piyasalar dediğimiz konuyu konuşacağız. Yani fiktif işlemlerin, sanal işlemlerin, hayali işlemlerin,
[00:25] gerçek mal ve hizmetle hiçbir alakası olmayan işlemlerin olduğu çeşitli borsaları ve finansal piyasaları konuşacağız. Bunların neden gayriami
[00:37] olduğunu ve nasıl zararlara yol açtığını hep birlikte aslında görmeye çalışacağız. Bu konu neden önemli? Şu yüzden aslında itibari kaydi para sistemini daha önceki videolarda zaten
[00:50] anlatmıştık. Onunla bu konu çok bağlantılı. Çünkü burada bir balon söz konusu. İtibari kaydi para sisteminde kısmen bankacılığında para havadan bir şekilde bir karşılık olmadan yaratılıyor, yaratılıyor, yaratılıyor ve
[01:05] finansal piyasalarda da bu katlanıyor, katlanıyor. Ve bu piramidin tepesindeki %1'lik zengin kısım aşağıdaki %99'luk insanlığı sömürmüş oluyor. Bu sömürü düzenini bizim bilmemiz ve ona göre de
[01:20] alternatif sistemleri aslında üretmemiz gerekiyor. Bugün baktığımız zaman finansal piyasalar dediğimiz fiktif işlemlerin olduğu, tamamen sanal hayali işlemlerin olduğu, hiçbir emek, efor,
[01:34] risk olmadan yapılan işlemlerin olduğu, yani tamamen haram işlemlerin olduğu finansal piyasalar reel piyasaların yani gerçek mal, hizmet, üretim yapılan piyasaların 10 katıyla 20 katı
[01:47] fazlalığına ulaşmış durumda. Yani bu ne demek? Dünyadaki paranın çok çok çok büyük kısımı finansal piyasalarda dolaşırken, fiktif işlemlerde dolaşırken üretimin, gerçek mal hizmetin, bizim
[02:01] yediğimizin, içtiğimizin, giydiğimizin gerçek hizmetlerin değeri çok çok az kalmış durumda. Arada 1020 katlık bir parktan söz edilmekte ve akıldığı zaman
[02:13] dünyada bordrolu çalışan insanların yani emek sarf eden insanların gayri safi milli hasılaya oranları gitgide düşmekte. Bu da bize şunu gösteriyor aslında. Fiktif piyasalar ülkelerde
[02:27] günden güne artmakta. Gerçek piyasalar bol bol çalışanlar günden güne azalmakta. Bu da büyük bir sistemik riski ve aynı zamanda da gelir adaletsizliğini paranın belli bir odak
[02:40] noktasında toplanmasına sebep oluyor.
[02:42] Bunun detaylarını da şimdi birazdan inceleyeceğiz. Zaten nasıl olduğunu göreceğiz. Aslında borsa dediğimiz olay stock market diye geçiyor ingilizcesi ve bunun amacı doğru fiyatı bulmak.
[02:57] Piyasada fiyat bulmak. Alıcılar var bir tarafta. Bir tarafta satıcılar var.
[03:01] Alıcılar. Ben diyor ki bu fiyatı veririm bu mala. Satıcılar diyor ki yok ben bunu veririm ve orada bir alma satma market yapıcı vesaire diye zaten eğer borsalarda uğraştıysanız görürsünüz.
[03:12] Dolayısıyla alıcılar fiyat veriyor.
[03:13] Satıcılar da o fiyata geliyor veya gelmiyor. Burada bir piyasa oluşuyor.
[03:17] Yani bir fiyat oluşuyor. Özü itibariyle zararlı bir kavram değil. Tam tersi doğru fiyatın, adil fiyatın oluşması için bir sürü kalabalığın içeride olduğu için, bir sürü alıcı ve bir sürü satıcı içeride olduğu için aslında iyi bir şey
[03:29] olduğundan da söz edebiliriz. Ama günümüzdeki borsa ve finansal piyasalar mantığına baktığımız zaman bunun çok şeytani ve çok gelir adaletsizliği yaratan bir sistem olduğunu zaten detaylarıyla birlikte görmüş olacağız.
[03:42] Doğru fiyatın oluşabilmesi için öncelikle bir piyasada bilgi asimetrisinin olmaması gerekiyor. Yani bu ne demek? bilginin eşit bir şekilde dağılıyor olması gerekiyor. Bir konu hakkında bir fiyat olduğu zaman tüm
[03:57] alıcılara bu bilginin aynı anda iletilmesi gerekiyor. Tüm satıcılara aynı anda iletilmesi gerekiyor ki herkes o bilgiye göre fiyatını değiştirsin. O yüzden zaten Peygamber Efendimiz sallallahu aley ve sellem bir pazara
[04:09] gideceği zaman köylüyü önden tutup malını almayı haram kılmıştır. Neden?
[04:15] Çünkü o bir markete gelsin, bir fiyatları görsün. Yani siz önden bir bilgi alarak ya da önden bir mal alarak piyasa fiyatından farklı bir şekilde arbitraj yapmanız haksız bir kazanç olmuş oluyor. Dolayısıyla bilgi asimetrisi, bilginin birilerine önce
[04:29] gitmesi, birilerine sonra gitmesi piyasada fiyatların doğru oluşamamasına dolayısıyla bazıların yani bilgiyi önden alan kişilerin arbitraj yapmasını sağlıyor. Bu da onlara haksız bir kazanç sağlıyor. Dolayısıyla bilgi herkese eşit
[04:41] yayılacak. Herkes o bilgiyi kendi beyninde düşünecek, taşınacak. Ona göre fiyatları belirleyecek. Böyle olduğu zaman ortada hiçbir problem kalmamış oluyor. Peki bu borsa denilen şey nasıl bulundu? Aslında yine bir önceki City of
[04:54] Land'ın videolarında bahsetmiştim.
[04:56] Lloyd'un kahvehanesi var. 17. yüzyılda Londra'da bulunuyor. Yani Londra'da burada uzak Asya, uzak Asya'ya, Hintlere vesaire giden gemiler aslında burada hem sigorta bulunuyor hem de borsa bulunmuş oluyor. İnsanlar buradan aslında gemiler
[05:11] üzerine bir borsa oynamaya başlıyorlar.
[05:13] Bu kahvehanede de günlük tahta. Eskiden borsada tahtacılar denirdi ya şu an dijital olarak alım satım emirleri veriliyor ama eskiden tahtacılar olurdu.
[05:21] Tahta yazılırdı. Orada da yine bu Lloyd'un kahvehanesinde aslında tahtaya yazıyorlar. Eee fiyatları alıcılar, satıcılar. Orada bir borsa ortamı oluşmuş oluyor. Günlük fiyatlar orada belirlenmiş oluyor yani aslında.
[05:36] Dolayısıyla gelecek fiyatları da yine orada belirlenmiş oluyor. Eee burada aslında şöyle normalde piyasanın anlık olmasını bekleriz. Şimdinin fiyatlarını belirlemesini bekleriz. Ama orada geleceğe de yatırım yapıldığı, vadeli de
[05:49] yatırım yapıldığı için bir nevi gelecekteki olaylar da öngörülmüş oluyor. Hatta borsada şöyle bir söz vardır. Buy the rumors sell the news.
[05:58] Yani e dedikoduları satın al. Gerçek haberler geldiği zaman sat. Yani piyasa her zaman geleceği fiyatlar yani aslında olacak şeyleri fiyatlar. gerçekleştiği anda ise satım olur. Yani aslında borsa
[06:12] her zaman geleceğe yönelik bir eee hamle olarak karşımıza çıkıyor. Borsa gerçekten çok irrasyonel bir ortam.
[06:19] Newton eee biliyorsunuz ünlü fizikçi ve matematikçi çok zeki bir insan olmasına rağmen o 1700'lerde 1920'lerde eee bir hisse senedinden dolayı 10 yıllık maaşını kaybetmiş. Yani dolayısıyla e
[06:33] burada dikkatli olunması gerekiyor.
[06:35] Borsalarda balonlar oluşabiliyor. Çünkü insanın irrasyonalitesinden faydalanıyor. E Hollanda'da mesela lale balonu ortaya çıkmıştı. Oradaki borsada bir lalenin fiyatı bir evin fiyatını
[06:48] geçmişti. Yani bu tamamen irrasyonel bir şey. Yani insanın psikolojikmen eee farklı bir şeye değer atfetmesinden kaynaklanıyor. Hiçbir mantıklı açıklaması yok. Hiçbir rasyonel zemini yok. tamamen subjektif bir değerleme
[07:03] üzerinden yapılıyor ve aslında bir lale bir tane evle eşit olabilir mi? Asla olamaz. Orada bir balon oluşmasına sebep oluyor. Bunun en temel sebebi de borsalarda manipülasyonların ve spekülasyonların olması, dilginasimetrik
[07:17] dağılmaması ve çoğunluk hisseyi eline alan kişilerin bir şekilde insanların irrasyonalitesinden faydalanarak onları manipüle etmeye çalışması ve günün sonunda bu tarz balonları oluşturması.
[07:29] Bu yüzden aslında burada haksız bir kazanç olduğunu, manipülatiflik olduğunu rahat bir şekilde söyleyebiliyoruz.
[07:37] Hiçbir üretime vesaire de bu borsa denilen şeyin katkısı olmadı. Mesela orada lale balonunda lalelerin hisselerinin artmasının gerçek bir sektöre faydası var mı? Reel bir yatırıma faydası var mı? İstihdamı artırıcı bir unsuru var mı? Açlığı
[07:50] giderici bir unsur var mı? Yani gerçek bir mal ve hizmet değil. tamamen insanların çoğunun oraya girmesiyle veya çıkmasıyla rasyonel bir zeminde de karar alınmıyor. Tamamen psikolojik etkilerden kaynaklı evrasyonel karar alınıyor. Yani
[08:02] hiçbir gerçekliği olmayan tamamen fikir bir ortam. Newton işte burada eee 1720'deki eee 10 yıllık maaşını kaybettiği zaman 20.000 şöyle diyordu. Gök cisimlerinin
[08:17] hareketlerini hesaplayabilirim ama insanların çılgınlıklarını hesaplayamam diyor. Yani bu borsada insanlar çok farklı psikolojik etkiler altında çok fazla çılgın hareketler yapabiliyorlar.
[08:28] Aslında Talip diye bir adam var yabancı.
[08:31] Siyah kuu denilen bir borsa teorisi var bunun. Wall Street borsasında örneğin bakıyor. Diyor ki traderlar her zaman doğru hamle yaptığını zannediyor ama her zaman yanlış hamle yapıyorlar. Yani siyah ku normalde kuğlar beyaz olur.
[08:44] Siyah kuğu bulma olasılığımız çok çok düşüktür doğada olmasına rağmen.
[08:48] Atalip de bu benzetmeyi yaparak aslında borsa ortamı bir siyah kuvv or hortumuddur diyor. Biz çok az olacağını zannederiz ama her zaman siyah kuğlar düşünüldüğünden daha fazla oluyor ve bu da irrasyonel hareketleri artırıp
[09:00] borsanın öngörülemez olmasını sağlıyor.
[09:03] Çünkü insan psikolojisiyle alakalı. işte 2008 krizinde böyle olduğunu söylüyor.
[09:07] Covid'de böyle olduğunu söylüyor. İşte 87 krasında krasında yani bu tarz şeylerde hep böyle olduğunu ama sonradan sürekli işte şöyle olmuştu da o yüzden açıklama bulduklarını söylüyor.
[09:17] Dolayısıyla buranın aslında çok fiktif bir piyasa. Çok is psikolojisine dayalı reel hizmet ve değere yönelik bir piyasa olmadığını buradan anlayabiliyoruz. Bir diğer anlayacağımız nokta da şu örneğ Amerika'da Dow Jones denilen bir borsa
[09:30] var. 2010 yılında orada tam 36 dakika içerisinde Sow Jones hisseleri %9 düştü.
[09:37] Yani Sow Jones da çok büyük bir borsa olduğu için burada aslında bu %9 düşüş bayağı milyarlarca dolar anlamına geliyor. Bunun sebebi de HFT denilen bir sistem yani high frequency trailing yani
[09:50] yüksek hızda alma satma işlemi. Borsada robotlar var. Yani bir bilgisayar düşünün. Çok hızlı alma satma işlemi yapabiliyor. Saniyede. Normal bir insan bir işlem bile yapamaz. Yani saniyede o belki 20 30 tane saniyede işlem yapıyor
[10:05] ve bunu aslında borsanın sunucularına, server odasına yakın bir yere konumlandırıyorlar. Yani borsaya yakın olmuş oluyor. İçindeki çok hızlı işlemciler sayesinde de çok otomatikman bot şeklinde alma sapma yapabiliyor.
[10:17] Saniyede 20 30 tane işlem yapabiliyor.
[10:20] Ve bu Dow Jones borsasında bir sürü HFT olduğu için yani bot olduğu için bu botlar aslında bir algoritma bozukluğundan kaynaklı birbirleriyle rekabete giriyorlar ve tam 36 dakika
[10:32] içerisinde tüm Dow Jones borsası %9 düşük milyarlarca dolar aslında bir zarar yazıyor. Şimdi düşündüğümüz zaman eğer borsa gerçek mal, hizmet, değer ve şirketlere aitse bu gerçek mal, değer
[10:45] şirketlere ait şey 36 dakika içinde ne oldu? Herhangi bir şirketteki ya da borsadaki tüm şirketlerle ilgili ya da Amerika'nın genel dış politikasıyla ilgili bir savaş mı çıktı? Şirketlere bir şey mi oldu? Bir anda tüm şirketlerin fabrikası mı yandı? Yani
[10:59] gerçek mal ve hizmet üretimine dair, şirketlerin aktifliklerine dair, yaptıkları faaliyetlere dair herhangi bir olay mı oldu ki 36 dakika içerisinde %9 düşsün mü? Hiçbir şey olmadı. Yani
[11:12] normal rutin dışında hiçbir şey olmadı.
[11:15] Bu %9 düşüş sadece oradaki algoritmaların, botların tamamen birbirleriyle bir anda algoritmik bir rekabete girmesinden kaynaklı bir anomaliydi ve bu anomali milyarlarca dolar etti. İşte bu yüzden bu İslami
[11:28] değil, gayri çünkü fiktif bir piyasa.
[11:31] Soyut, saçma, gerçek bir şeye dayanmıyor. Tamamen hayali bir şeyler.
[11:35] havadan bir para kazanma söz konusu. O yüzden bu tarz şeyler yani borsa aslında gerçek bir şirketlere dayandığı iddia edilse de ikincil bir piyasa olduğu için insanların irrasyonalitesinden, psikolojik etkilerinden yararlandığı
[11:50] için aynı zamanda da traderların manipülatif ve spekülatif hareketlerinden çok hızlı etkilendiği için bir de işin içine bu tarz botlar girdiği zaman HFT denilen botlar girdiği zaman saçma sapan gerçeklikle hiçbir
[12:03] alakası olmayan bir şekilde fiyatlama gerçekleşiyor. Aslında borsadaki o şeyin fiyatı o değil. O rasyonel bir fiyat değil çünkü ve manipülatif bir yüzden aslında borsa sıkıntılı bir yer. Daha
[12:18] sonra MTA borsaları var. Commodity Exchange deniliyor bunlara. Comex vesaire. Chicago borsası var mesela.
[12:24] MTIA borsası. İşte buğday, pamuk, arpa gibi bu tarz MTalar. Mısır gibi MTAR Chicago borsasında dünyada fiyatlanıyor.
[12:33] Yani bunu anlamak çok zor. Bir kere o borsadaki manipülatifatif işlemlere gelişeceğiz. Ama ben Adana'da pamuk yetiştiren bir çiftçiyim. Ya benim pamuğumun satma fiyatı neden Chicago'da traderlar tarafından belirleniyor? Y bu
[12:48] sistem bana çok saçma geliyor. Bu MTIA borsalarında dünyadaki tüm bu arp, mısır, buğday, e, pamuk vesaire gibi MTalar bu Chicago borsasında fiyatlı.
[12:59] Yani bunun hiçbir açıklaması, hiçbir mantığı yok. Yani Adanalı çiftçi olarak Chicago'daki traderların birbirleriyle savaşlarını, oradaki HFT'lerin işlemlerini, oradaki spekülasyonları ve manipülasyonları yani ben bunlara uymak
[13:12] zorunda değilim. benim fiyatımı, gerçek alıcım, gerçek benim satacağım kişilerin almasını beklerim. Bu borsa olayı o yüzden bu çığrından çıkmış durumda.
[13:22] Fiktiflik de kalmayıp realist sektörü de zarara uğratıyor durumda. Ben gerçek bir üreticiyim. Mal hizmet üretiyorum ama oradaki sizin fiktif işlemlerinizden dolayı, saçma işlemlerinizden dolayı ben burada zarar görebiliyorum. Bu düzenin
[13:36] bu şekilde olmaması gerekiyor ve kesinlikle değişmesi gerekiyor. Daha merkeziyetsiz bir borsa olması gerekiyor. Borsada dediğimiz gibi alma işlemleri var, satma işlemleri var.
[13:46] Kırılgan olduğunu ve manipülatif olduğunu çeşitli örneklerle anlatmaya çalışacağım. Demin Dow Jones örneğini vermiştim. Şimdi de GameStop hisselerini örnek olarak verebilirim. Hep belki duymuşsunuzdur. 2021'de Covid zamanlarında GameStop denilen bir hisse
[14:00] vardı. Burada aslında küçük küçük yatırımcılar koskocaman Wall State'teki büyük fonları, fon yöneticilerini alt etmeye çalıştılar ve burada da aslında bazı eee kirli pis noktalar, kirli çamaşırlar açığa çıkmış oldu. Redit
[14:15] denilen bir sosyal medya platformu var duymadıysanız. Şde de biraz yaygınlaşmaya başladı ama Amerika'da Facebook gibi bir şey düşünebilirsiniz ya da Twitter gibi. Bu Reddit'te küçük yatırımcılar aslında bir community olup organize oldular ve GamSop hissesi
[14:29] almaya başladılar. çok yoğun bir şekilde ve hisse o kadar çok kişi burada e birleşti ki 6 dolardan 480 dolar çıkı yani 8.000 kat filan hissenin fiyatı arttı. Ama o sırada devler dev borsa
[14:42] fonları bu hisseyi shortlamıştı yani açığa satmıştı. Onların da ne demek olduğunu birazdan anlatacağım zaten. Bu borsa terimlerini ve onların zararlarını anlatacağım. açığa satmak. Yani aslında
[14:54] e bu bu hissenin değerinin düşeceğini gelecekte düşeceğini düşünüp ona göre pozisyon almışlardı. Ama burada amatör yatırımcılar onların pozisyonunu bozdu ve hissenin değerini çok çok devasa
[15:06] artırdılar. Bu da aslında oradaki büyük fonların, hatch fonların, hatchfon'un ne olduğunu anlatacağım. HP'ların eee aslında çok büyük zarar yazmasına sebep oldu. Küçük yatırımcılar oradaki devasa milyar dolarlık, trilyon dolarlık fon
[15:20] yöneticilerini bir nevi aslında yenmiş oldu. Onlara karşı bir savaş açıp kazanmış oldu. Hem de fiktif işlemlerde, finansal piyasalarda yani onların oyun sahasında bunu yapmış oldular. Buradan bu büyük fonlar milyarlarca dolar zarar
[15:34] ettiler. Hemen bu hisse aslında GameStop hissesi Robin Hood denilen bir uygulama üzerinden alınıyordu. Yani aracı kurum, broker deniliyor buna. Hisseleri bu tarz aracı kurumları üzerinden satın alınıyor. Biliyorsunuz bu Robin Hood
[15:46] aracısı üzerinden bu insanlar almıştı.
[15:49] Robin Hood'u hemen Google Play'den, Apple Store'dan telefon uygulamalarından kaldırdılar. Düşünün, güce bakın. Neden?
[15:54] Çünkü daha fazla zarar yazmasın diye oradaki borsadaki büyük oyuncular.
[15:58] Halbuki kere serbest bir piyasa değil miydi burası? Ne oldu? Milyarlarca dolar zarar edilince aslında oradaki güç odağı her yere nasıl nüfuz edebildiğini göstermiş oldu. Burada aslında eee Robinhood'da da şu açığa çıktı. Robin
[16:12] Hood aslında normalde hiss satarken komisyon alarak para kazanması gereki.
[16:17] Robin Hoodi tamamen aracılık hizmet ücreti almadan, komisyon almadan işlem yapıyordu. Bunu da şu yüzden yapıyormuş. Bilgi asimetrisini sağlamak için. Yani burada bir kişi hisse aldığı zaman hemen onu e işlemini
[16:32] gerçekleştirmiyor. 10 saniye öncesinden haber veriyor büyük onlara ve burada 10 saniye son işlemini yapıyor. Böylece büyük fonlar aslında kısa bir süreliğine bilgi asimetrisini sağlamış oluyor. Bu kişiler hisse alacak veya bunları hisse
[16:46] atacak. Pozisyonunu da ona göre ayarlı.
[16:48] Yani Robin Hood bu bilgileri alım satım bilgilerini geç yaparak bilgi asmetine neden olarak ve bu bilgiyi alım satım bilgilerini büyük fonlara satarak onların kar etmesini sağlayıp parayı onlardan kazanıyordu. Alma satma
[17:01] işlemindeki komisyona ihtiyacı yok.
[17:03] Oradan daha fazla para kazanıyor. Böyle bir kirli çamaşır da ortaya çıkmış oldu.
[17:07] Diğer bir kirli çamaşır da zaten aslında buradaki paranın odaklarını milyonlarca dolar kaybedeceği zaman aslında politika veya teknolojiye birçok yere baskı yapabileceği ve uygulayabileceğini biz burada görmüş olduk. Yani kaybetmeye
[17:19] asla tahammülleri yok. Tek taraflı kazanan bir kumarhane olduğunu da piyasaların görmüş oluyoruz.
[17:25] Amerika'daki o devasa trilyon dolarlık fonların, borsa fonlarının aslında bu piyasanın tek hakim olduğunu ve tamamenhanedeki kasa gibi her zaman kazanacaklarını en ufak bir kaybet necisinde hemen
[17:38] ellerindeki tüm gücü kullanacaklarını da buradan görmüş oluyor. Ve aslında bize öğretilen klasik bir anlatı var. O da işte borsa zero su game'dir. Zero some game ne demek? Yani sıfır oyunu. Yani
[17:52] birinin kaybetmesi lazım ki birisi kazansın. Yani birileri kaybeder. Eşit derecede birileri kazanır. Birosam yani her iki taraf kazanamaz veya her iki taraf kaybedeme birilerinin kazancı birilerinin kaybıdır. Zero game diyorlar
[18:05] ama günümüzde aslında hiçbir borsa zero game değil. Neden? Çünkü Zon Game olması için sabit para sisteminde olmamız gerekiyor. Biz şu anda itibari para sisteminde olduğumuz için aslında burada
[18:18] bir rot iyim söz konusu değil. Kaybeden taraf indeks fonları vesaire paranın sahibi olan güç odakları kaybettiği zaman itibari para basabiliyor. Dediği kadar döviz basma yetkisi var. özel bankanın yatırım yaptığını düşünür
[18:31] finansal piyasalarda kaybettiği kadar para basıp tekrar kaybını engelleyebilir. O parayı bastığı zaman da benim cebimden bunu fonlamış oluyor.
[18:40] Vatandaşın tüm dünya insanlarının dövizde uluslararası bir ödeme aracı olduğu için rezerv para birimi olduğu için uluslararası ve bunun kaybını tüm dünya insanlarının cebinden fonlamış oluyor. Havadan para basabiliyor.
[18:52] Dolayısıyla zero game değil. Eğer kaybediyorsa karşısı kazanıyorsa bu da para bazarak tekrar kazanıyor.
[18:58] Dolayısıyla burada adaletli bir oyun söz konusu değil. Burada oyun oynanıyor sözde. Ama bir taraf her zaman kazanan pozisyonda. Böyle bir düzen olabilir mi?
[19:07] Asla olamaz ve kabul edilem. Hchon denilen bir kavram var. İşte demin bahsetmiştim. Hchonlar çok büyük fonlar.
[19:13] Milyarlarca dolarlık, milyonca dolarlık fonlar. Bunlar aslında riskten korunma fonları diye geçiyor. Daha önceki videoda bahsettiğim işte 2 milyon dolar günümüzde bitmeyen para olarak adlandırılıyor. Bu nasıl oluyor? 2 milyon doları siz hatch'a veriyorsunuz.
[19:27] Fon yöneteceksiniz. Sizin artık bir şey yapmanıza gerek yok. Hatch'daki insanlar onu kaldıraçlı yöntemlerle borsalarda manipülatif yöntemlerle demin anlattığımız yöntemlerle değerlendiriyorlar ve hiçbir zaman kaybetmiyorlar. Çünkü herpunun amacı
[19:40] riskten korunma fonu olarak geçiyor ve böyle şeffaflıkları falan da yok. Öyle bir yükümlülükleri de yok. Kendilerine istisnalar tanınmıyor. Regülasyonları zayıf ve eee çok büyük oldukları için bir baktıkları zaman veya kötü bir
[19:54] pozisyonda kaldıkları zaman tüm finansal piyasaları çökertebilecek güce sahip oldukları için too big to fail. Yani uzatmak için çok büyük oldukları için de asla buna izin verilmiyor. Zaten itibari para sisteminde bata bata yazsalar bile
[20:07] hemen para basılıp desteklenecekleri için asla bitmeyen bir para elde etmiş olur milyon dolarım varsa ve herpa, riskten korunma fonduna bunu verdiysen paranın hiçbir zaman bitmeyeceğinin garantisi var. Böyle bir şey olabilir
[20:19] mi? Yani hiçbir risk yok, hiçbir emek yok, hiçbir şey yok. tamamen gayriami bir düzen. Bizim bunu bilip buna karşı çıkıp alternatif İslami bir yöntem getirmemiz gerekiyor. Ve bu hedge ellerinde çok büyük devasa para
[20:33] tuttukları için bunlar piyasaları da manipüle edebiliyorlar, spekülasyon yapabiliyorlar. İstedikleri ülkelerin paralarını FX denilen bir şey var. İşte ülke paralarının eee döviz oranları işte Türk lirası, Amerika doları karşısında
[20:47] acaba ne kadar değerlenecek veya değerlenmeyecek. Bunların piyasaları var. Yani ülkelerin para birimlerini insanlar borsa oynuyorlar. FX piyasa ve 1997 yılında mesela bu hedge onlar gidip Tayland, Endonezya, Güney Kore gibi para
[21:01] birimlerine saldırmış piyasalarda ve onların değer kaybını olmasına yol açmış. Yani elimizde o kadar büyük devasa bir güç var ki neredeyse bir Türkiye kadar, bir Türkiye bütçesi kadar bir hedgefonun bütçesi var. Ve bunu kaldıraçlı olarak da kullandığı zaman
[21:15] neredeyse belki 5-10 Türkiye'ye kadar elinde finansal güç barındırmış oluyor.
[21:20] Durumda ne yapacak? gilecek ülkelerin para birimlerine saldırabilir veya buradaki bir politika gereği, dış politika gereği gidip fiktif piyasalarda FX piyasasında zarar vermek istediği ülkenin para birimine saldırabilir veya
[21:34] bununla tehdit edip ülkenin iç işlerine, dış işlerine karışabilir. Yani burada tamamen sanal, fiktif piyasalar, kendi baskı payla zenginleşen kurumlar gerçek reel hizmet sektörünü etkileyebiliyor.
[21:45] Gerçek ülkelerin iç dış siyasetlerini etkileyebiliyor. Böyle saçma sapan bir düzenin içerisindeyiz biz aslında. Ve demin bahsettiğim gibi gıda fiyatları, MTya fiyatları da Chicago borsasında belirleniyor. Bugün insanlar için en
[21:58] temel mallar işte buğday, arpa, mısır, pamuk vesaire gibi. Peygamber efendimiz alt mala dizine faiz videosunda anlatmıştık. Mesela buğday, arpa ve hurmanın kesinlikle neredeyse para gibi değerlendirmesi gerekti. Çünkü temel
[22:12] gıda maddeli. E bunlar şu an Şikaba borsasında fiyatları belirleyin. E borsanın mantığını demin anlatmıştım.
[22:18] Zero Sam Game de değil. Çok büyük fonlar bu MT borsalarında da oynuyorlar. Sadece para piyasalarında veya hisse senetleri piyasalarında değil, MT piyasalarında da işlem yapıyorlar. Ve böyle işlemler yaptığı zaman bu amaçları buğday almak
[22:32] değil, amaçları pamuk almak da değil, mısır alıp satmak da değil.
[22:37] Amaçları tamamen buradan fik işlemlerden para kazanmak, buradaki fiyat değişimlerinden para kazanmak ve çok büyük hacimli bir şekilde milyarlarca dolar, trilyonca dolar bu borsaya girebildikleri için, yatırım yapabildikleri için burada
[22:50] manipülasyonlar, spekülasyonlar yapabiliyorlar. Birazdan bahsedeceğim açığa satış gibi saçma sapan hayali işlemler yaparak da buğdayın fiyatını, arkonun fiyatını, pamun fiyatını etkileyebiliyorlar. Ve bunun gerçek insanlar daha sonra buğday alfa
[23:02] bulamıyor. Fiyatlar yükseliyor. Ülkeler buğday ithal edemiyorlar. O zaman içeride insanlar açlıktan kıvranmaya başlıyorlar. Çocuklar ölmeye başlıyor.
[23:10] Böyle saçma sapan buradaki fiktiflik burada bizim insanların ölmesine, aç kalmasına, buğday pamuk bulamamasına, arpa bulamamasına sebep oluyor, mısır bulamamasına sebep oluyor. Böyle bir düzen olabilir mi? Yani bunlar kesinlikle bilincinde olup buna hayır
[23:23] dememiz gerekiyor bizim. Aynı şekilde enerji piyasalarını manipüle edebiliyor. Yani gerçek piyasalara MT piyasalarından manipüle edebiliyorlar. Altının da zaten manipüle edebiliyorlar. Onu da birazdan konuşacağız.
[23:36] Şimdi bu finansal piyasalardaki sorunlara gelecek olursak burada bir kere türev işlemler denilen bir şey var.
[23:43] Yani bir alım satım üzerinden siz bir türev işlem daha eee elde ediyorsunuz.
[23:47] Diyelim ki bir borç var. Vadeli bir işlem yaptım. Onu bir paketleyip üzerine bir finansal araç daha geliştiriyorsunuz. Hatta onu da paketleyip üzerine bir finansal araç daha geliştiriyorsunuz. 2008'de böyle 3 kat 4 kat türev olan paketini paketlenip
[24:01] birilerinin borçlarını paketleyip ona satıyor, onun borçlarını paketleyip ona satıyor vesaire gibi bir düzenden mortgage krize çıkması mesela görev işlemler kesinlikle files zaten hiçbirde İslami şeyler değil. Yani buradaki
[24:13] yapılan işlemleri de üzerine türev edip onların da üzerine bir işlem yapılıyor.
[24:19] Yani bu kadar saçma sapan bir finansal piyasalar düzeni içerisindeyiz. O yüzden reel sektörün 20 katı, 1020 katı kadar bir büyüklüğe sahip. Zaten daha sonra demin bahsettiğim botlar, high frequency trading'ler. Ya bunlar insan hızının,
[24:32] insanın asla ulaşamayacağı hızlarda alım satım işlemleri yapıyorlar ve tamamen fiktif alma, satma, arbitraj yapmak üzerine, fiyat farkından yararlanmak üzere yapıyorlar. Hiçbir reel gerçekliğe dayalı işlem yapmıyorlar. Robot zaten
[24:44] algoritma.
[24:45] Bu nasıl buna nasıl izin verilebilir veya biz bunu nasıl kabul edebiliriz?
[24:49] Yani bugün İstanbul borsasında da bu var, New York borsasında da var. bomba borsasında da var. Tüm borsalarda bu bu botlar botlar izin veriliyor ve bunlar çalışıyor. Bu yani nasıl olabiliyor? Ben hayret ediyorum yani. Daha sonra mesela
[25:03] yine ülke para birimleri üzerine konu oyun oynanıyor demiş. Burada carry trading diye bir şey var. Ülkemizde son dönemde faizlerin yüksek olmasıyla da gündeme geldi carry trading. Şimdi ben dolar sahibiyim. Geliyorum. Türk
[25:16] lirasında faizler çok yüksek. Yani dolar fiyatı artmıyor. Dolar 40. Faizler %20. 1 ay sonra aslında dolar %20 artmayacak. Ben bunu biliyorum. Eee 41
[25:29] lira olmayacak. Hala 40 lira 4 lira düzeylerinde dolaşıyor. Ben geliyorum Türkçesine çevirip eee paramı artırıyorum. Onunla tekrar döviz alıp çıkış yapıyorum. Ne oldu? Tamamen hiçbir şey yapmadım. Amerika'daydım zaten.
[25:42] Havadan para basabiliyordum, dolar basabiliyordum. Dolarımı bastım. Ülkeye geldim. Türkiye'ye paramı faize yatırdım. Dediğim kadar 1 ay, 3 ay, 5 ay neyse alabileceğim risk kadar aldım ve
[25:55] çıkarken dolarımı alıp geri gittim.
[25:57] Amerika Merkez Bankası, Amerika'daki bankaların vermediği faiz oranını ben Türkiye'den elde etmiş oldum. Yani Türkiye adam geldi parasını yatırdı. Biz ilk olarak onun parasını artırdık dolar cinsinden. Peki bu para kimden çıktı?
[26:10] Tamamen fizik işlem hiçbir reel sektöre hizmete yatırım yapmadı bu kişi. Kimden çıktı bu para? Bizim bizim cebimizden çıkıyor. Yani Amerikaki yatırımcı borsalıklar carot trading yaparak bizim cebimizdeki paraları alıp gidiyorlar. Ne
[26:24] kadar adil bir düzent. Bu faizli işlemler. Ülke para birimlerinin faizli birbirlerine borç verilmesi karşılıklı olarak bu tarz carry trading gibi işlemlerin olmasına yol açıyor ve tamamen gayriami işlemler. Bu demin
[26:37] bahsetmiştik. Chicago borsasında 2008'de mesela bu traderlar, bu fonlar Chicago borsasında çok fazla işlem yapmaya başladılar. Orada gıda fiyatları inanılmaz. %100 150 200 derecelerde arttı. Buğday fiyatları, arpa fiyatları.
[26:51] Bazı ülkeler, fakir ülkeler bunları alamaz düzeye geldi. Alanlar daha az almak zorunda kaldı ve ülkelerdeki gıda fiyatları devasa artı. Neden? Çünkü bazı traderlar Chicago borsasında fırsat gördü. Orada manipülatif işlemler yaptı
[27:06] diye. Bu gerçekten yaşandı yani 2008 yılında. Ve bunların hiçbir korkusu da yok. Borsada kaybetme risk korkusu da yok. Çünkü o kadar büyükler ki to big to failal yani atamayacak kadar büyükler. O yüzden çok rahat pozisyon alıyorlar. Çok
[27:19] rahat hareket ediyorlar finansal piyasalarda. Çünkü diyorlar ki eğer kötü bir pozisyonda kalırsak, kötü bir durumda kalırsak çünkü adamlar borsta para kaybetse umurunda değil. Ama bunlar to be to fail olduğu için bunları
[27:30] kaybettiği zaman devlet kurtarma paketi açıklıyor ve bunlara pavadan para basıp kasalarına tekrar kaybettikleri parayı koyuyor. Çünkü bunların batması demek bir domino etkisi yaratacağından dolayı diğer tüm finansal sistemin etkilenmesi
[27:41] ve sonunda çok büyük bir finansal kriz anlamına geliyor ve parasal sistemin belki de çökmesi anlamına geliyor. O yüzden bunlar asal batmayacağının garantisini bilerek çok rahat pozisyon alıyorlar, hareket ediyorlar ve Chiago
[27:53] borsası gibi MTA borsalarında işlem yaparaktan reel sektörün ve reel insanların buğday almasının önüne geçebiliyorlar. Biz bu yüzden bu finansalf sektörlere şiddetle karşı diğer bir konuda Amerika'daki indeks
[28:06] fonlar. Index f deniliyor. Bunlar aslında ben bazı mecralarda da gördüm.
[28:12] Böyle komple teorisi gibi anlatılıyor.
[28:14] İşte bazı Amerika'da şirketler var.
[28:16] Belki duymuşsunuzdur. Black Rock olsun, Vanguard olsun, e State Street olsun, DNY olsun. Bunlar çok çok büyük şirketler. Bunların toplam aseti yani toplam varlığı aslında 50 trilyon dolara
[28:29] kadar ulaşıyor. Yani 50 tane Türkiye gibi düşünebiliriz. Çok çok çok devasa bir eee rakam bu. Yani 50 trilyon dolar demek. 56 tane eee indeks one fan şirketler eee buna sahip. Bazı böyle
[28:42] komple teorisi gibi arkadaşlar diyor ki işte bu şirketler e Amerika'daki birçok şirketin %515'ine sahip hisseler olarak tüm borsalarda varlar. Ellerinde 50 trilyon dolarlık gibi bir asete sahipler. Aslında bunla dünyanın sahibi
[28:56] vesaire gibi bir çıkarım yapıyorlar.
[28:58] Söyledikleri şey kısmen doğru, kısmen de yanlış diyebiliriz. Çünkü burada şöyle bir şey var. Index bund demek aslında küçük küçük bir sürü binlerce milyonlarca yatırımcının küp birikimlerini bu fonlara yatırması. bu
[29:11] fonların da bu parayı yönetmesi, finansal piyasalarda kullanması anlamına geliyor. Yoksa yani bu şirketler kendi öz sermayeleriyle, kendi özel sermayedarlarıyla, hissedarlarıyla bu
[29:25] işi yapmıyorlar. Aslında Amerikalı insanların yatırımlarından bununu parayı alıp onları işletip finansal piyasalarda bundan fayda sağlıyorlar. Ama bunların bazı zarar verdikleri ve şeytani yaptıkları ve bu büyüklüklerinden
[29:38] kendilerine kar çıkardıkları durumlar var. O konuda da bu kompleci arkadaşlarının haklı olduğu taraf var.
[29:45] Şimdi indeks mekanizması şöyle çalışıyor. Biz Türkiye'de nasıl işte korunmak için altın alıyoruz, döviz alıyoruz, belki dolar alınıyor vesaire yanlış olmasına rağmen. E Amerikalılarda zaten dünyadaki rezerv para birimi
[29:58] dolar. Adamın parası zaten dolarda yani.
[30:01] Ama artırmak istiyor. Her insan gibi yatırım yapmak istiyor. Amerikan kültüründe de indeks fona yatırma denilen bir kültür var. Yani paran varsa faizler de orada düşük olduğu için gidersin indeks bana yatırırsın paranı.
[30:13] Ve bu şirketler milyonlarca Amerika'nın birikimlerini bu tarz fonlar fon olarak yönettikleri için gidiyorlar. İşte finansal piyasalarda borsada işlem yapıyorlar. Şaka borsine gidiyorlar.
[30:22] Farklı farklı asetler alabiliyorlar. DT equity'ye gidebilirler. Yani farklı şekilde bu fonu yönetiyorlar. E bu insanların parası. Bir de Amerika'da emeklilik sistemi var. 401K denilen. He yani bizdeki bireysel emeklilik sistemi
[30:34] gibi bir şey. Orada bu zorunlu bir durum. Yani insanlar emeklilik sistemine parayı yatırmak zorunda çalışırken yani bireyset emek sistemindeki zorunlu kesinti gibi düşünebilirsiniz bunu. Bu kesintiler de yani emeklilik sistemi
[30:47] kesintileri de indeks fonlara gidiyor.
[30:49] Dolayısıyla bu Vanguard'tır, Black Rock'tır, BNY'dir, State Street'tir.
[30:53] Yani bu tarz firmalar aslında bu fonları yönetmiş oluyor. E milyonlarca Amerika'nın, 300 milyon Amerika'nın böyle hem birikimleri hem de emeklilik fonları olunca ortaya 50 trilyon dolarlık gibi devasa bir rakam çıkmış oluyor. Peki bu şirketler bu büyüklüğü
[31:08] nasıl yönetiyor ve aslında dünyaya etkilemek için nasıl kullanıyor? Ortada böyle bir şey de var. Mesela eee bu şirketler borsadaki Amerikan borsasındaki birçok şirketin %5 ila
[31:20] 15'ine sahipler. Bu ne demek oluyor?
[31:23] Burada aslında oy kullanabiliyorlar ve şirket Col'arına yönetimlerine baskı kurabiliyorlar ve onların karar almalarına hakim olabiliyorlar. Çünkü çok büyük bir hisse oranına sahip. aynı zamanda büyük his oranına sahip olduğu
[31:35] için manipülatif ve spekülatif pozisyon alabiliyor. E bu da aslında orada oynayan başka vatandaşların veya dışarıdan o borsada oynayan kişilerin zarar görmesi sebep oluyor. Çünkü çok büyük bir gücü elinde bulundurmuş
[31:49] oluyor. Çoğunluğu elinde bulundurmuş oluyor. Aynı zamanda şöyle etkileri de var. Mesela bu black rock dediğimiz hem Amerikan hem Delta'ya hem United'a yani Amerika'daki havaolu şirketlerinin hepsinde %10 civarı belki daha fazla
[32:02] hisseye sahip. O zaman onların yönetiminde söz sahibi olabiliyor. Çok fazla oy hakkı olduğu için hissesinden dolayı. Ve burada aslında normalde bu hava yolu şirketleri Amerika içerisinde rekabet edebilecekken piyasayı belirleyebilecekken burada hepsinin çok
[32:17] fazla hissedar black rock olduğu için onların kartelleşmesine sebep olabiliyor. Üzerlerinde fiyat baskısı kurabiliyor onların daha karlı bir şirket olabilmesi için. Dolayısıyla normalde rekabet edecek şirketler tıp hissedarlarından black rock çok büyük
[32:31] diye ve çok fazla hisselerine sahip diye. Çünkü Black Rock tehdit etse ben sizin teki hisselerinizi de onu satıyorum dese bir anda çok mahv olacak.
[32:39] bitecek belki batacak yani. O yüzden Black Rock'ın söylediklerini yapmak zorunda kalıyor. Bir de %1015 hissedar olduğu zaman yönetimde de söz hakkı olabiliyor. Yönetim kuruluna insan solabiliyor vesaire ve dolayısıyla bu
[32:51] tarz manipülasyonlar yapabiliyor. Yani elinde çok büyük bir güç barındırmış oluyor bu şirketler ve bu da çok tehlikeli bir soruna yol açıyor. Burada bir de şöyle bir şey var aslında.
[33:00] Hisseler bu şirketlere kayıtlı. Eee, yani buna bir nevi bakıcılık yapıyorlar vatandaşın hisselerine. Ama hisseler vatandaşların adına kayıtlı değil.
[33:10] Şirketlerin adına kayıtlı. Dolayısıyla genel kurullar yapıldığı zaman vatandaş gidip katılamıyor. Bu şirketlerdeki temsilciler gidip oraya katılabiliyor ve eee oradaki düşüncelerini koyacağı şehleri, genel kurulda alınan kararları,
[33:23] oylamayı vesaire bu şirketler yapıyor. E bu kadar fazla güce sahip olduğu zaman da şirketleri manipüle edebiliyor.
[33:30] Elindeki bu trilyon dolarlık, 50 trilyon dolarlık güç sayesinde ve finansal piyasalarda bu şekilde manipüle edebiliyor. Bu da bir nevi aslında bu 4 be tane indeks fonun Amerika'daki tüm şirketleri manipüle edebildiği, yönetebildiği, e bir de elinde zaten
[33:44] kaydı paradan gelen eee güç var. Çok fazla manipülasyon yapabilme yeteneği olduğu için borsalarda tehdit gücü var, şantaj gücü var. Bunu sonuna kadar değerlendirip mümkün olduğunca bundan faydalanmaya çalışıyor. Böyle bir sistem
[33:58] olabilir mi? Olamaz. Yani çok fazla bir sistem içerisinde büyüyen bir oyuncuyu düşünün burada. Ama eğer hiselerin hepsi vatandaşa ait olsaydı belde böyle bir problem olmayacak. Şimdi burada bir de
[34:11] aslında borsada bazı kavramlar var.
[34:13] Açığa satış, çıplak açığa satış, kaldıraç vesaire gibi. Bunların da aslında borsa içerisinde ne kadar fiktif işlemler olduğunu ve ne gibi zararları olduğundan da birazcık bahsetmek istiyorum.
[34:25] Şöyle ki aslında eee açığa satış dediğimiz olaya bakacak olursak bir fiyat var. Örneğin bir eee hisse olduğunu düşünelim. Bunun birinci günde 100 lira olduğunu düşünelim. 10 günde de 80 liraya gerileyeceğini varsayalım. Bir
[34:38] tane trader var. Bu trader bir adet malı 10 günlüğüne %1 faizle ödünç alıyor.
[34:45] Yani açağa satışı anlatıyorum şu anda.
[34:48] Ben işlem yapmak istiyorum ama hisseye sahip değilim. Gidiyorum hisseye sahip birine diyorum ki malını 10 günlüğüne %1 faizle ödünç alıyorum. Niye yapıyorum bunu? O hissenin düşeceğini düşünüyorum.
[34:58] Yani açığa satacağım ve o hissenin düşeceğini öngörüyorum.
[35:01] Tebe ödün çalıyorum. malı hemen piyasaya geri satıyorum. Aldığım gibi ondan ödünç aldığım gibi 100 lira cebime giriyor. O anki fiyatı 100 oldu. Aslında bu sahiplik ödünç alanda değil. Eee ama satabiliyor yani hisse yaratmış oluyor
[35:16] fake. Çünkü aynı anda iki kişi sahip olmuş oluyor o hisseyi. Çünkü ben ondan ödünç aldım. Sahipliğini almadım ama sattım aynı hisseyi. Dolayısıyla ne oldu? Aslında aynı hisse iki kişiye aitmiş gibi bir durum söz konusu oldu ve
[35:27] bu gerçekten de yapılıyor ve göv ardı ediliyor. Reel şirket bile olsa iki oy hakkı yok ki. Mesela burada madem borsada reel şirketler var onların gerçek değerleri var diyoruz. E ödün çal açığa satış olan bir borsadaki birçok
[35:39] borsada açığa satış var. Zaman zaman bazen kısıtlıyorlar. E burada ben aldığım zaman hisseyi açığa sattığım zaman ödünç alıp sattığım zaman hemen ne olacak? Kişi aynı anda genel kurulda oy mu kullanacak? Hayır. Gerçek hisse
[35:51] sahibi oy kullanacak. Diğeri aslında kaydi bir şekilde havadan yaratılmış gibi bir şey söz konusu oldu. E bunun hisse değil de MTI olduğunu düşünün.
[35:59] Buğday olduğunu düşünün. Benim bir ton buğday alıp ödünç alıp başkasına satacağımı düşünün. E olmayan bir buğdayı satmış oluyorum. Yani 1.2 ton buğday var. 1.1 ton buğday yok. Çağ satışın açmalığına gelin. Özellikle MT tarafından baktığımız zaman açı satışa
[36:13] tekrar gelecek olursak ben 10 günlüğüne %1 faiz aldım. Yani 11 lira 10 günde adama ödemem lazım. Şu anda da 100 liram var. 10 günde düşecek olmasını bekliyorum hissenin. 10 günde 80 liraya düştüğünü varsayalım. Malı hemen
[36:26] piyasadan 80 liraya alıyorum. Ödünç almıştım ya. Ve eee adama ödünç malımı tekrar 1 lira faiziyle vermiş oluyorum.
[36:34] Yani 19 lira para kazanmış oluyorum bu işlerde. Ama 10 günde eğer fiyat 100 lira değil de 120 lira olsa yani benim beklediğim gibi düşük değil de artmış olsaydı o zaman 21 lira zarar ederdim.
[36:46] lira faiz 20 lirada mal aldığım için 21 lira aslında bu işten zarar etmiş olurdu. Aç satış bu demek. Dolayısıyla bu aslında zararlı bir işlem. Bunun şöyle düşünelim. Buğday fiyatının ben aslında eee düşürmek istediğimi
[37:00] düşünelim. Birçok kişi bu indeks fonlar ya da elinde çok büyük parasal güç, finansal güç bulunduran kişiler gidip açığa satış yaparlarsa orada olmayan buğdayı bir şekilde ödünç alıp yapacakları için buğday fiyatlarının
[37:13] aşağı yönde çok aşırı baskılanmasına sebep olacak ve bu MT piyasalarında yapıldığı zaman da çok saçma sapan bir durum olmuş oluyor.
[37:23] Çıplak açağı satış denilen bir şey var ki bu 2008 krizinden sonra çok büyük oranda yasaklandı. Birçok borsada da yasak durumda zaten. Çünkü çok şeytani bir şey. O da şu. Bir adet malı 10 günde teslim etmek üzere 95 liraya
[37:37] satıyorum. Parayı da peşine alıyorum.
[37:38] Ama bu sefer malı ödünç almıyorum hiçbir yerde. Birine diyorum ki ben sana eee 10 günde bu hisseyi eee teslim edeceğim. 95 liraya satıyorum o kişiyi. Şu an fiyatı 100e. Yani daha bir tık daha ucuzundan satıyorum. Çünkü 95 liradan bile aşağı
[37:53] düşeceğini düşünüyorum hissenin.
[37:55] Eklentim o yönde. Olmayan bir hisseyi sattım. E ne oldu? Elimde olmayan bir şeyi ben satmış oldum. Aydı bir şekilde o hisseden yaratmış oldum. Yani normalde yoktu o. Onu yaratmış oldum. Bunun buğdayda vesaire yapıldığını düşünüyor
[38:06] ve bunda bir sınır yok. 10 hisse satmak istersem 10 satarım. 100 satmak istersem 100 satarım. 1000 satmakem 1000 satarım.
[38:13] Tamamen alacağım riske bağlı. Gerçekten onun düşeceğini düşünüyorsam, garanti gibi bir şey düşünüyorsam şu istenin çok yüksek miktarda çıplak açağı satış yapmak isterim ki daha fazla kar elde edin. Daha sonra 10 gün geliyor.
[38:25] Gerçekten de fiyatı düştüyse 80 liraya hemen bir adet malı 80 liraya alıyorum.
[38:30] Eee ve 10 gün teslim etmek sözü verdiğim kişiye teslim ediyorum. Ona 95'e satmıştım. Aradaki 15 liradan para kazanmış oldum. Eğer 10 günde fiyat 120 lira olsaydı böyle bir hisse de ortada yoktu. Ne yapacaktım? teslim
[38:44] edemeyecektim. Çünkü elimde o kadar da para yok. Hayali yaratmış olduğum hisse benim başıma bir bela olmuş olacaktı.
[38:50] Piyasadan bulup bunu ödemek zorunda kalacaktım. Ama sınırım yok ki. Yani çok fazla sanal hisse bastığımı düşündüğüm piyasada o kadar hisseyi bulamam ya da bulacak olsam da bu sefer çok büyük bir soruna yol açar. Çıplak açağı satış
[39:02] gerçekten de aşağı yönlü sınırsız bir baskıya sebep olabileceği için birçok 2008'den sonra yasaklandı. Çünkü şirketi batırabilir. Eee, çok fazla aşağı yönlü maskeye sebep olabileceği için
[39:15] COMEX'te olduğunu düşünelim. Yani, eee, MT piyasasında çok daha fena olacaktır.
[39:20] Eee, doları, itibari parayı korumak, altının değerini düşünmek için Comex'te açığa satış iddiaları ve paper code iddiaları çok çok güçlü. Şimdi biz bugün önceki videoda da bahsetmiştim. Altın fiyatlarından bahsediyoruz değil mi?
[39:32] Yani diyoruz ki altın gerçek paradır.
[39:35] Günümüzde gerçekten öyle mi? Altın ticareti, fiziksel altın e borsası Come'te bakıldığı zaman açığa satış, çıplak açığa satış yapılıyor. E yasak değil. O zaman'te altını çıplak açağı satış
[39:49] yaparsam ben fiyatını çok fazla aşağı yönlü baskılamış olmaz mıyım? Olurum. Ve bunun elimde trilyonlarca dolarlık konlarla yaptığımı düşünürsem doların değerini bu şekilde korumuş olurum. Hani diyoruz ya ya Amerikan Bankası Fed,
[40:01] Amerika sınırsız bir şekilde dolar basıyor. Ya yine de neden altın karşısında? Altın sınırlı bir varlık.
[40:07] Yani dünyada sınırlığı belli. Basıyor da basıyor trilyonlarca dolar. Altın karşısında niye o kadar da fazla değişmiyor? Tamam altın karşısında değerini kaybediyor ama çok dramatik kaybetmesi lazım. Çok fazla kaybetmesi lazım. Bu neden olmuyor? Çünkü altının
[40:20] piyasası da bu borsalarda Comex'te belirleniyor. Altının fiyatı burada borsada belirleniyor. Aynı demin örneğini verdiğim Adana'daki pamuk satan dayı gibi Chicago'da belirleniyor onun fiyatı. Ne alakası var öyle? Altının
[40:32] fiyatı da borsada COMEX'te belirli. E dolayısıyla Comex'te çıplak açığa satış yaparsa büyük fonlar açığa satış yaparsa altını ne olur? Altının fiyatı aşağı doğru baskılanmış olur ki yani dolar karşısında değersizleşmiş olur altın.
[40:45] Yani dolar hala değerini koruyabilmiş olur sınırsızca basmamıza rağmen. Burada böyle saçma sapan bir etki söz konusu.
[40:53] Ve daha sonra zaten paper gold iddialar da var. Yani olmayan altını vesaire satıyorsunuz. Oradan da bir altının fiyatını baskılamış oluyorsunuz. Yani günümüzdeki altının fiyatı kesinlikle gerçek bir fiyat değil. Kesinlikle
[41:04] manipülatif ve spekülatif bir fiyat olmuş oluyor. Bunu da bu işlemde görmüş oluyoruz. Kaldıraç denilen bir işlem var. O da şu. Yani elimde olmayan parayla işlem yapıyorum. Birinci günde hissenin fiyatının 100 lira olduğunu
[41:16] düşünelim. Eee ama ben 1.000 liralık işlem yapıyorum. Yani sanki 1000 liram varmışçasına işlem yapıyorum.
[41:23] Dolayısıyla bir adet hisse alabilecekken 100 liram var. 10 adet hisse alıyorum.
[41:28] 3üncü günde bunun 90 liraya düştüğünü düşünelim hisselerin. Eee 10 adetten 10 liradan eee 10 aldığım için 10 lira zarar olduğu için 100 lira zarar oluştu.
[41:38] Pozisyonum kapandı. Çünkü 100 liram bir anda oldu. Gitti kaldıraçlı işlem yaptım. Normalde bir hisse alsaydım 90 liraya düşseydi 10 lira kaybederdim sadece ama 12 kaldıraçlı işlem yaptığım için 10 kat 10 lira düşmesi 100 lirayı
[41:51] direkt elimle kaybolmasına ulaştığı hemen pozisyonum kapanıyor. Eee, peki karda nasıl oluyor? Yani karda da kat kar ediyorum. Zararda da kat zarar ediyorum. Eee, peki nasıl oluyor? Eee, 100'den 120'ye çıktığını düşünelim. 10
[42:06] günde 100 10 adet aldığım için 200 lira para kazanıyorum. Yani normalde 20 lira kazanacakken 10 katı daha fazla 200 lira para kazanmış oluyorum. İşte bu hatch fonlar yani to big to fail fonlar, indeks fonlar vesaire bunlar borsalarda
[42:20] fx piyasalarında kaldıraçlı işlem yapıyorlar kesinlikle. O yüzden elinde 1 trilyon dolar varsa 10 kat kaldıraçla 10 trilyon dolar varmışçasına işlemler yapıyorlar. E zaten manipülasyon, spekülasyon gücü yüksek olduğu için 10
[42:33] kat daha fazla piyasalarda para kazanmış oluyor. Bu ne kadar adil? ne kadar emekle, zamanla riskle e uyuşuyor, ne kadar reel sektörle alakalı, ne kadar isami yani bunları sorgulamamız
[42:45] gerekiyor.
[42:48] Şimdi vadeli işlemler var. Burada biraz tartışılan konu. Önceki videolarda değinmiştim Riba videosunda ama burada birka değinmiş olalım. Şimdi bir mal, bir kişi bir ton buğday satacak. Diyor ki, "Şu alırsan 100 lira, bir ay sonra
[43:02] alırsan 150 lira. bir ay sonra ödersin.
[43:05] İkisinden birini şu an seç diyor ve seçiyor. Burada aslında gerçek bir mal var. Gerçek bir alıcı var. Amaç burada gerçekten de buğday atmak. İkincil piyasa yok. Yani biliyorsunuz Peygamber Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem
[43:17] bir satış içinde iki satış yasaktır diye hadisi var. Yani burada bir satış işlemi var. Diyelim ki ben bir ay sonra 150 lira ödemek üzere bir ton buğday aldım.
[43:25] Bu bir satış işlemi değil mi? Bu bir işlem. Gidip bu işlemi birine satarsam yani amacım buğday almış olmak olmaz.
[43:31] gidip bunu 140 liraya birine satabilirim değil mi mesela? O zaman bu haram olmuş oluyor. Çünkü bir satışın içinde iki satış yapılıyor. Bu bir işlem. Kendi başına malı teslim alıp bitirdiğim zaman kapanacak. Ama henüz kapanmadan bu
[43:45] başkasına satarsam 140 liraya o zaman bu haram olmuş oluyor peygamberin hadisine göre. E dolayısıyla aslında bizim piyasalardaki future işlem dediğimiz yani vadeli işlem dediğimiz şey bu peygamberin haram kıldığı kısım oldu.
[43:57] Orada buğday piyasasında vadeli işlem yapanlar ya da borsada vadeli işlem yapanlar aslında temel amacı o hisseyi almak veya o MTI'yı, o buğdayı, o bamu almak değil. Buradaki temel amacı fiyat farklarından geleceğe yönelik e bunun
[44:10] düşeceğini ve yükseleceğini öngörerekten pozisyon almak. Daha sonra ikincil piyasa olduğu için hemen onu satabiliyor. Vadeyi beklemek zorunda değil. Ama İslam'da gerçek mal almak amacıyla bunu yapıyorsun ve vadeyi de beklemek zorundasın. İkinci bir satış
[44:24] artık yapamıyorsun. Farkı bu.
[44:26] Dolayısıyla burada bazen eleştiriler geliyor. O zaman sizin vadeli işlemde borsadaki ve işte Comex'teki vadeli işlemlerle aynı mı diye. Temel fark bu.
[44:34] Bizimkinde ikinci piyasada satamıyorsun.
[44:36] İşlem bir kere gerçekleşiyor ve bitene kadar beklemek zorundasın. Dolayısıyla manipülatif eee ve oynak olmamış oluyor.
[44:43] Sadece gelecekteki bir fiyatı ben belirlemiş oluyorum. Burada da zaten bir risk var. Bu da fiyatı bir ay sonra da biraz alabilir. O yüzden de e kanaatice helal olmuş bul. Yani bu videoda aslında
[44:55] kısaca borsanın ilk piyasaların MTA piyasasının nasıl işlediğini, buradaki manipülasyon spekülasyonları, Amerika'daki indeks fonları, Hge fonları, bunların dünyadaki insanlara,
[45:07] açlığa, değer hizmet ve mal sektörüne nasıl negatif etkilerde bulunduğunu anlatmış olduk. Bu perspektiften artık bakarsak olayları daha net anlayabileceğimizi düşünüyorum. Yani biz tane temel ana düşmanımız var. Bir
[45:22] itibari para, kaydi para yani havadan yaratılan, bankacıyla yaratılan para en büyük düşmanlarımızdan bir tanesi.
[45:29] İkincisi de onun kardeşi olan fiktif piyasalar, finansal piyasalar, emeğe dahi hiçbir şey olmayan, tamamen faiz değişleyen, tamamen sügazonasyon işleyen piyasalar. Bu ikisi dünyanın önündeki en
[45:42] büyük sömürge arıcı. %1'i %99'u kontrol etmesini sağlayan temel iki unsur.
[45:49] Bunları yok ettiğimiz anda kesinlikle bir gelir adaleti söz konusu olacak.
[45:53] Kaynaklar dünyaya daha adaletli bir şekilde sağlmaya başlayacaktır diyoruz.
[45:59] İnşallah biz de bunu başarabileceğimizi düşünüyorum. Alternatif sistemler getirerek bu sistemlerin yok olacağını düşünüyorum. Sonuçta hak geldi, batıl çok oldu diye bir bizde kaide var ve
[46:12] dolayısıyla da bunu ben uzmanlar olarak başarabileceğimizi düşünüyorum. Herkese iyi günler diliyorum. Yeah.