00:00 19:47

Bedestenden borsaya: piyasa nasıl kurumsallaştı

15 Ağu 2026 19:47 9.800 izlenme

Lonca düzeni, narh uygulaması ve XIX. yüzyıl reformlarıyla Osmanlı piyasasının dönüşümü.

Fiyatı kim koyar?

Narh, kadının loncalarla birlikte belirlediği azamî fiyattır. Amacı kâr sınırlamak değil, temel malların şehirde bulunabilirliğini güvence altına almaktır. Bu yüzden narh listeleri kıtlık dönemlerinde sıklaşır, bolluk dönemlerinde seyrelir.

Loncadan şirkete

Lonca, üretim hakkını gedik denen bir izinle sınırlar; bu sınır, kaliteyi denetlemenin yanı sıra girişi de kapatır. XIX. yüzyılda gümrük anlaşmaları ve fabrika üretimi karşısında bu yapı hızla çözülür.

Gedik kalkınca yalnızca bir imtiyaz değil, üretimin denetlendiği kurum da ortadan kalktı.Bölüm 14:05 — 1860 sonrası

Dersaadet Tahvilât Borsası'nın 1873'te kurumsallaşması, bu çözülmenin sonucudur: fiyatın kadı huzurunda değil, piyasada oluştuğu bir düzene geçilir.