Bedestenden borsaya: piyasa nasıl kurumsallaştı
Lonca düzeni, narh uygulaması ve XIX. yüzyıl reformlarıyla Osmanlı piyasasının dönüşümü.
Fiyatı kim koyar?
Narh, kadının loncalarla birlikte belirlediği azamî fiyattır. Amacı kâr sınırlamak değil, temel malların şehirde bulunabilirliğini güvence altına almaktır. Bu yüzden narh listeleri kıtlık dönemlerinde sıklaşır, bolluk dönemlerinde seyrelir.
Loncadan şirkete
Lonca, üretim hakkını gedik denen bir izinle sınırlar; bu sınır, kaliteyi denetlemenin yanı sıra girişi de kapatır. XIX. yüzyılda gümrük anlaşmaları ve fabrika üretimi karşısında bu yapı hızla çözülür.
Gedik kalkınca yalnızca bir imtiyaz değil, üretimin denetlendiği kurum da ortadan kalktı.Bölüm 14:05 — 1860 sonrası
Dersaadet Tahvilât Borsası'nın 1873'te kurumsallaşması, bu çözülmenin sonucudur: fiyatın kadı huzurunda değil, piyasada oluştuğu bir düzene geçilir.
Bu bölümün transkripti henüz hazır değil.
Bölüm başlıklarından ilerleyebilirsiniz:
- 00:00Giriş: bedestenin işlevi
- 03:30Narh nasıl konulurdu?
- 07:50Lonca ve gedik düzeni
- 11:20Tanzimat ve gümrük anlaşmaları
- 14:051860 sonrası çözülme
- 17:30Dersaadet Tahvilât Borsası
- 1M. Genç, Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi (2000)
- 2Ş. Pamuk, Osmanlı-Türkiye İktisadî Tarihi (2005)
- 3H. İnalcık, “Capital Formation in the Ottoman Empire”, JEH 29 (1969)
- 4BOA, Cevdet Belediye tasnifi, narh defterleri