İslam'da Çocuk Evliliği YOKTUR
# İslam'da Çocuk Evliliği YOKTUR Hukuk · 28 Ağu 2026 · 1:42:44 Bağlantı: https://kokfinans.org/video/islamda-cocuk-evliligi-yoktur YouTube: https://www.youtube.com/watch?v=sXVr9J_vZ64 İslam hukukunda çocuk evliliği iddiası, klasik fıkıh terimleri ve fetva metinleri üzerinden hukukçu gözüyle incelendiğinde dayanaksız kalır. Küçük yaşta yapılan nikâh akdi teslim ve cinsel birliktelik anlamına gelmez; teslim bulûğ, tâkat, bilirkişi raporu ve kadı denetimi gibi çok katmanlı şartlara bağlıdır. Fıkıhta küçük bir çocukla fiilen evlilik diye bir model yoktur. ### Terimler: sağîre, bulûğ, tâkat İslam'da küçük yaşta kızların evlendirildiği iddiasını hukukçu gözüyle ve klasik fıkıh kaynaklarına dayanarak ele alalım. Fetva metinlerinden koparılmış birkaç cümle manipülasyona açıktır; bu yüzden önce terimleri doğru öğrenmek gerekir. Temel kavramlar şunlardır: - **Sağîre:** henüz bulûğa ermemiş kız; tersi **kebîre**, bulûğa ermiş kız. - **Bulûğ:** ergenlik; kadınlarda hayız, erkeklerde ihtilam gibi fizyolojik belirtilerle anlaşılır. - **Bikr ve seyyibe:** bakire ve daha önce cinsel birliktelik (ya da kaza gibi bir sebeple bekaret kaybı) yaşamış kadın. Bikr için susması rıza sayılırken seyyibe için açık, sözlü rıza şarttır. - **Tâkat:** kişinin cinsel birlikteliğe fiziksel ve psikolojik olarak hazır olması. - **Akit ve teslim:** akit, şahitler önünde yapılan sözlü nikâh akdidir; beşik kertmesi de bir akittir. Teslim ise bulûğ ve tâkat şartlarını geçmiş kızın kocasına verilmesidir. - **Hidâne:** akitle teslim arasındaki sürede çocuğun bakımını üstlenen anne, baba ya da teyze gibi yakınların velayeti. Fetva kitapları halk için değil, fıkıh ve usule hâkim kadıların bilgilerini tazelemesi için yazılmış özet el kitaplarıdır. Kadı bir davayı bu şartların tamamından tek tek geçirerek, "algoritmik" biçimde hükme bağlar. ### Yaş neden güvenilir bir ölçü değil? Bulûğ kişinin beyanıyla ya da ebe veya tecrübeli bir kadının gözlemiyle tespit edilir. Hastalık ve anomalilere karşı ulema bir asgari ve azami yaş koymuştur: kız için asgari 9, erkek için 12 yaş, azami ise 15 yaş. 9 yaş, "bu yaşa gelen kız evlenebilir" anlamına gelmez; aksine bunun altında ebe bulûğ tespit etse bile kabul edilmeyeceğini gösteren bir alt sınırdır. Asıl manipülasyon yaş meselesinde yapılıyor. Modern öncesi toplumlarda doğum tarihi kayıt altına alınmıyordu. Dedelerimizin kuşağında bile yaşlar birkaç yıl şaşıyordu. Annesi babası ölmüş, teyzesinin "herhalde 8" dediği bir kız aslında 13-14 yaşında olabilirdi. Bu yüzden fıkıh yaşa güvenmez; **bulûğ ve tâkat gibi dış gözleme ve uzman bilgisine dayalı şartları** öne çıkarır. Tâkat; ebe, uzman kadın ya da bilirkişi raporuyla belirlenir. Yanlış rapor verip kızın zarar görmesine yol açan bilirkişi cezalandırılır, şahitliği düşer ve tazminata mahkûm olur. ### Bulûğ muhayyerliği, şefkat ve maslahat Baba ya da dedenin küçük yaşta yaptığı akit yalnızca bir söz ve vaattir. Fetvalarda "babası 3 yaşındaki kızı evlendirebilir" ifadesi bu akdi anlatır, teslimi değil. Kız bulûğa ve tâkate erdiğinde **bulûğ muhayyerliği** gündeme gelebilir. Velinin icbar yetkisi ise **şefkat ve maslahat** şartlarına bağlıdır. Kadı konu komşuya ve akrabaya babanın nasıl biri olduğunu soruşturur, akitte borç gibi bir çıkar ilişkisi olup olmadığına ve karşı tarafın denk (küfüv) olup olmadığına bakar. Bu şartlar sağlanmazsa kıza rızası sorulur. Bu kural yalnızca küçükler için değil, 20 yaşındaki bakire kızlar için de geçerlidir. ### Tartışılan fetva ibareleri Sosyal medyada paylaşılan üç ibareyi bu çerçeveden okuyalım: 1. "9 yaşında, cimâya mutîka kız annesinin yanından alınabilir" ibaresindeki 9 yaş cimâ sınırı değil, Hanefî mezhebindeki hidâne sınırıdır. 9 yaştan sonra bile bulûğ ve tâkat şartları aranır. Kadı sicillerinde 9 yaşında teslim kararı görülmez. 2. İmam Şâfiî'nin "bekareti gitmiş küçük kız ancak kendi izniyle evlendirilir" ifadesi, fıkıh kitaplarındaki farazi senaryolardan biridir. İbare tecavüze uğramış ya da akitli kocası tarafından teslimden önce kaçırılmış bir kızı korumayı amaçlar. Babanın yanlış karar verme ihtimaline karşı velinin evlendirme yetkisi kalkar. Teslim olmadan kızla birlikte olan koca, nikâhlı olduğu için zina haddinden kurtulsa da ağır bir ta'zir cezası alır. Kız büyüdüğünde nikâhı feshedebilir. 3. Şeyhülislam Mehmed Emin Ankaravî'nin *Fetâvâ-yı Ankaravî*'deki "6-8 yaşında olup iri yapılı ve semiz ise" ifadesi, yaşı ile görünüşü uyuşmayan bir kızın gerçek yaşından şüphe edilmesi durumunu anlatır. Bugün ağır ceza mahkemelerinin şüpheli durumlarda kemik yaşı tespiti istemesi de buna benzer. "Bulûğa ermemiş olsa da tâkat varsa teslim edilir" ibaresi ise 17 yaşına geldiği halde adet görmeyen kızları (toplumun %2-3'ü) kapsar. Aynı kitaplarda bulûğa erip tâkati olmayan kızın teslim edilmeyeceği de yazar. Ratk (anatomik tıkanıklık), bedensel zayıflık ve hastalık da teslime engel sayılır. ### Hz. Âişe hadisi ve aklen kabîh Hz. Âişe'nin 6 yaşında akdedilip 9 yaşında zifafa girdiğini anlatan hadis sağlam görünür; ancak Hz. Âişe kendi yaşını yanlış biliyor olabilir. Takvimlerin değiştiği, kayıt tutulmayan bir dönemde bu çok olası bir durumdur. **Aklen kabîh**, yani her zaman ve her toplumda çirkin görülen haksız yere adam öldürme ya da pedofili gibi bir şey hiçbir toplumda örf olamaz. Medine'deki müşrik ve Yahudiler böyle bir durumu Hz. Peygamber'in aleyhine mutlaka kullanırdı. Hadis metninde Ensar kadınlarının Hz. Âişe'yi hayırlı bir günde hazırladığı anlatılır. Ayrıca kaynaklarda bir zarar görüldüğüne dair bir kayıt da yoktur. Bütün bunlardan, yaşının en az 14-15 olması gerektiği sonucu çıkar. ### Medeni Kanun ile karşılaştırma 2002 öncesi Türk Medeni Kanunu'nda evlenme yaşı erkek için 17, kadın için 15 idi ve hâkim izniyle 14'e inebiliyordu. Bugün de olağanüstü durumlarda küçüğün evlenmesine hâkim izin verebiliyor. Hâkim, küçüğün bedenî ve fikrî olgunluğuna dair uzman raporu alıyor ve küçüğün menfaatini gözetiyor. 2009 tarihli bir Ankara 8. Aile Mahkemesi kararı buna bir örnektir. Bu, fıkıhtaki tâkat, şefkat ve maslahat şartlarının modern karşılığıdır. Medeni hukukta evlenme ehliyetinin ilk şartının yaş değil ayırt etme gücü olması da fıkıhla aynı mantığı paylaşır. ### Kadı, örf ve kopan silsile Kadı, hükmünü fıkıh literatürü ile cari örften beslenerek, içtihatla verir. Fetva metinleri doğrudan hüküm değildir. Bugün şeriat uygulansa bile kadı asgari yaşı 14-15'e çekerdi. Altay Cem Meriç ile medreseli kesim bu konuda anlaşır; ayrıldıkları nokta ise geçmişin nasıl yaşandığına dair tahmindir. 19. yüzyılda Code Napoléon ile başlayan kodifikasyon, Anglo-Muhammedan hukuk ve 1917 Hukuk-ı Aile Kararnamesi gibi süreçlerle şeriat pratiğinin silsilesi koptu. Dava çözmüş hoca kalmadığı için fetva kitaplarının birebir uygulandığı sanılıyor. Sonuç açık: ne geçmişte ne bugün, İslam hukukunda küçük bir kızın kocaya teslim edildiği bir evlilik modeli yok. ## Bölümler - 00:00 — Giriş - 02:22 — Temel fıkıh terimleri - 10:07 — Bulûğ ve yaş sınırları - 18:37 — Yaşın güvenilmezliği - 22:11 — Tâkat ve bilirkişi raporu - 23:39 — Akit, muhayyerlik ve teslim - 32:08 — Tweetlerdeki fetva ibareleri - 49:06 — Takate neden bakılır? - 59:25 — Bulûğsuz tâkat ibaresi - 1:02:18 — Hz. Âişe hadisi ve aklen kabîh - 1:20:17 — Medeni Kanun ile karşılaştırma - 1:29:49 — Kadı, örf ve kopan silsile Etiketler: islam hukuku, fıkıh, çocuk evliliği, aile hukuku, kadı, şeriat [00:00] Selamünaleyküm. Rabbi yessir ve la tuassir. Rabbi temin bilir. Allah'ım zorlaştırma, kolaylaştır, işlerimi hayırla, sonuçlandır. Bugünkü videomuzda şeriat video serimizin devamı olan yine [00:14] şeriatla alakalı genelde akıllarda soru işareti olarak bulunan ve pek çok kez manipüle edilen bir konuyu işleyeceğiz. [00:22] İslam'da evlilik hukuku, evlilik fıkhı eee konusunu işleyeceğiz. Özellikle de bu evlilik hukukunda eee küçük yaşta e kızların evlendirilmesine dair gündemde [00:34] çok fazla bir bilgi kirliliği e ve hukuki olmayan tamamen manipülatif ifadeler söz konusu. Buna dair bu videoda ben aslında olayı teknik bakımdan hukukçu gözüyle ele alacağım. [00:48] Ve hukukçu gözüyle olay ele alındığı zaman aslında hiç de öyle anlatıldığı gibi İslam'da küçük yaşta kızların evliliğe vesaire izin verildiği gibi bir durumun olmadığını burada ispatlamaya çalışacağım. Tamamen kaynaklardan, [01:03] klasik fıkıhtan aldığım ibarelerden ve oradan edindiğimiz bilgilerle bunu yapacağız. Ve bunu yaparken önce terimleri açıklayacağım. Yani bu evlilik hukukunda e özellikle biz sadece küçük e [01:16] kızların evline dair iddia edilen şeyleri bu videoda ben inceleyeceğim. [01:20] Büyüklere dair zaten o kadar fazla tartışma yok. Burada ben önce terimleri açıklayacağım. Yani orijinal terimler nedir? Bu terimlerin anlamı nedir? Ve hangi durumlarda nasıl kullanılır? Daha sonra bir senaryo, bir timeline [01:31] işleteceğiz. Eee sonrasında da birkaç tweet üzerinden ben burada onlara verdiğim cevap üzerinden konuyu anlatmaya çalışacağım. Bu burayu anlattığım takdirde ikna olduğunuz zaman zaten herhangi bir başka yorum yapıldığında veya herhangi bir başka [01:45] manipülasyon gördüğünüzde siz cevap verebiliyor hale gelmiş olacaksınız. Onu umuyorum. Bu konu hakkında da zaten eyayi için videoları var. İki adet. [01:53] Birisi 1,5 saat birisi 5 saatlik civarında videoları var. O videolar da gayet güzel videolar. İzlemenizi öneririm. E ben aslında o videoların bir nevi burada teknik özetini çıkarıyor olacağım. Yani o videonun içinde anlatılanları burada aslında anlatmaya [02:08] çalışıyorum. Eee bu ama daha teknik bir bakış açısı, daha terimsel eee daha böyle olaya tam net odaklandığımız bir bakış açısıyla yaptığım bir video olacak. Şimdi öncelikle terimleri öğrenmemiz gerekiyor. Bundan [02:22] bahsetmiştik. Şimdi teker teker terimlerimizi öğrenelim. Bir sayıre terimi. Zaten bu çokça hatta şöyle büyük yapalım ki görünsün. [02:32] çokça e gündem oldu. Hani bu nedir işte hangi anlama gelir vesaire gibi. Sayıre demek aslında henüz blue'a ermemiş olan kız demektir. Yani [02:45] henüz blue çağına erişmemiş olan kıza sah edilir. O zaman bizim blue'yu da bir açıklamamız gerekiyor. [02:53] Peki blue nedir? [02:57] Blue da ergenlik demektir. Bizim ergenlik olarak bildiğimiz durum. Peki bu eee nasıl anlaşılabilir? İşte kadınlarda hayız olma haliyle, işte erkeklerde rüyalanma diyebileceğimiz haliyle veya kasık kılı [03:10] gibi eee fizyolojik eee değişiklikler ve biyolojik değişikliklerden anlaşılır. [03:19] Şimdi blue kavramını öğrendik. Sahire kavramını öğrendik. blue vermemiş olan kız anlamına geliyordu. Şimdi bu sayirenin tersine kebire. O da bluea ermiş olan kız [03:31] oluyor. [03:37] Şimdi bikir kavramı var. [03:41] Bikir ne demek? [03:43] Bakire demek. O ne demek? Daha önce cinsel deneyim yaşamamış. [03:51] kişi demek bak anlamında. [03:54] Peki seyyibe ne demek? Bu bikrin zıttı olmuş oluyor aslında. Seyyibe. Seyibe de dul demek. dul yani daha önce cinsel birliktelik [04:08] yaşamış kişi anlamına geliyor. Tabii burada cinsel birliktelik dediğimiz zaman şey de olabiliyor. Yani illa cinsel birliktelik değil de bir kaza vesaire gibi eee yaralanma eee vesaire [04:21] gibi sebeplerle de bu gerçekleşmiş olabiliyor. Hani o kadar detaya girmek istemiyorum ama genel manada bu kelime bu anlama geliyor. Sonra yaş. [04:33] Yaş var. Yaş ne? [04:38] Kişinin doğumundan itibaren olan yıl. Zaten yaşı biliyoruz. [04:43] Şimdi bunu neden tanımladığımı birazdan eee anlatacağım aslında. [04:48] İlk önce tanımlarımızı yapalım. Takat dediğimiz bir kavram var. [04:54] Takat ne demek? [04:57] Kişinin cinsel birlikeli fiziksel ve psikolojik olarak hazır [05:10] olup olmadığı. [05:13] Şimdi bu da var. Bu takat olmuş oluyor. [05:19] Şimdi cima dediğimiz bir şey var. Cinsel birliktelik bu zaten. [05:29] Teslim denilen bir şey var. Teslim ne demek? [05:35] O zaman ilk başta akiti söyleyelim. Akit ne demek? [05:39] Eee, nikah akti sözlü eee, evlilik eyleminin gerçekleşmesi. Yani akit demek sözlü olarak siz o an evlendiniz demek. Sadece bu eylemin gerçekleşmiş olduğuna dair [05:54] işte iki şahit geliyor. İşte mehirleri söylüyorsunuz. Kabul ettim diyor. Karşı tarafta kabul ettim diyor. Akitiniz gerçekleşmiş oluyor mesela. Yani bu bu akit olmuş oluyor. Veya işte eee ileride geleceğiz birazdan. E kızın babası işte [06:07] beşik kerpmesi gibi düşünün. E bu kızı ben şu çocuğa beşik kerptim. Ha akitledim diyorlar. Orada bir akit gerçekleşiyor aslında. Evlilik akdini gerçekleştirmiş oluyorlar erkenden. Ama bu sadece bir akit. devamı yok. Yani [06:20] sadece ortada bir e söz, vaat e bulunmuş oluyor. [06:25] Şimdi akiti öğrendik. Bununla beraber teslim diye bir şey var. Teslim ne demek? Teslim eee artık takat ve blue şartlarından [06:38] geçmiş kızın kocasına teslimi. Yani normalde akit beşik kepesi yapabilirsiniz ama teslim etmezsiniz. [06:46] Neden? Küçük çünkü. Eee, peki teslim ne zaman olur? işte teslim takat şartına ve e blue şartına eren eee kız kocasına artık teslim edilebilir. Çünkü artık o eee kocasıyla birlikte yaşamaya müsait hali gelmiştir. Şimdi teslim diye bir [07:00] olay var. Birazdan detaylı bir şekilde zaten bu kelimelerin anlamlarını ve fetvalarda aslında nasıl kullanıldığını daha detaylı incelemiş olacağız. Rıza diye bir şey var. [07:12] O da o da şu kızın kabul etmesi. Bikir için susmak yeterli. [07:20] Seyyibe için açık rıza şartı var. Şimdi bu ne demek? Yani bakire kız için susması yeterli. İşte bu bununla evlemeye rıza gösteriyor musun? [07:28] Utancından böyle hani eee susabilir. [07:31] Neden? Hani haya eder. Eskiden de öyleymiş ya. Mesela kızım seni evlendiriyorum böyle susar böyle başına eğer falan. Hani bu susması yeterli bir haki kız için. Ama seyyibe olan e kız için yani dul olan eee kız için, kadın [07:42] için eee açık rıza şartı var. Yani o sözlü olarak dile getirmesi lazım. Evet. [07:47] Benim buna bu evliliğe rızam var şeklinde sözlü bir şekilde dile getirmesi gerekiyor. Şimdi bir de hıdane diye bir şey var. Onu da yazalım. [07:57] Şimdi bu hıdane de şu demek. [08:01] Çocuğun bakımını üst lenen kişi, anne, baba veya annesi babası ölmüşse teyzesi vesaire, teyze, [08:14] amca vesaire. Şuraya teyze yazalım. [08:20] Yani eee Hıdani henüz çocuk teslim edilmedi. Mesela Beşikmesi Akiti yapıldı ama henüz teslim edilmedi. O sırada çocuk nerede? Hıdanede yani çocuğu bakımını üstlenen e annesi babası şu an o çocuğun bakımını üstleniyor anlamında. [08:33] Çünkü daha beşik kermesi yani bu sadece sözlü bir vaatti, bir akit. Eee o anlamda bunu düşünmemiz gerekiyor. [08:40] Tamam. Şimdi kavramları öğrenmiş durumdayız. Peki şimdi bu kavramları normalde işte bu teknik bir iş. Yani hukukçular o fetva metinlerini söylüyorlar. İşte fetva-i Hindye, Feteva-i Ankara'ya vesaire. Yani bu [08:54] fetva metinlerinde normalde siz tüm fıkha olursunuz. Tüm bu terimlere hakim olursunuz. Usule hakim olursunuz. Daha sonra o özet fetva metinlerinden şu an günümüzde okuyunca sen hiçbir şey anlamıyorsun veya manipüle olmuş şekilde [09:08] anlıyorsun. Fakat sen bu terimleri detaylı bir şekilde bildiğin zaman, dört mezhebe göre de bunların durumlarını bildiğin zaman, şartlarını bildiğin zaman o küçücük iki cümlelik fetva metninde bugün benim anladığım gibi anlamıyor o dönemin fukehası veya kadısı [09:23] kadılar için o yani kadının bir el kitabı. Kadı oraya bakıp hızlıca eee bilgilerini tazelemesi için sen şu bu terimleri bilmiyorsun. Bunların şartlarını bilmiyorsun. Nasıl bunlar doğrulanır? Eee bunlar nasıl belirlenir [09:37] bilmiyorsun. O metinden işte yok şöyle yok böyle diye çıkarıyorsun. Yani birazdan tweetleri de inceleyeceğiz. [09:42] Zaten bu videonun çok uzun olmasını da beklemiyorum yani. Çünkü bu basit bir konu. Teknik bir konu yani. Bu bu bir şartlara bakıyorsun. Bu şart uğuruyor mu? Diğer şarta bakıyorsun. Bu şart uğruyor, bu şart u sonucu veriyorsun. [09:53] Hükmü veriyorsun. Yani kadının aslında şartlardan geçirip geçirip vakayı günün sonunda hükme bağladığı bir şey. Ve burada kesinlikle bu hükümlerin hiçbirinde eee küçük çocukların işte cinsel birlikteliğine veya kocaya teslimine vesaire dair bir şey de yok. [10:07] Bunu da inceleyeceğiz zaten. Şimdi bu terimlerin nasıl belirlendiğine biraz bakalım. Onları inceleyelim. Şimdi blue dediğimiz şey. Şimdi bu blue e tamam e [10:20] anlamını öğrendik. Peki bu nasıl belirleniyor? Yani bu bizim blue dediğimiz olay nasıl belirleniyor? Biraz şöyle şunları indirelim. Ne oldu? Niye almadı? Şöyle indirelim. [10:32] Eee, şöyle yapalım. Nasıl belirleniyor? [10:36] Yani bir kişinin blue'a erip ermediği nasıl belirleniyor? Kendi beyanı olabilir veya fizyolojik değişikliklerinden ebee [10:49] kıdemli bir kadın vesaire yardımıyla. [10:52] Yani şimdi dedik ya bu fetvalar ne için? [10:55] Kadı için. Yani bu fetvalar böyle şey değil. O kitapta yazıyor. Millet de kendi arasında hiç kadıya falan gitmeden kendi arasında böyle oo ne güzel mis gibi eee bunları uygulasın. diye yazılmıyor bu kitaplar. Bir dava olacak, [11:08] kadıya gelecek. Uzman kadı fıkıh bilgisiyle de bunu harmanlayarak bir sonuca çıkacak diye bu yazıyor. Yoksa sen kendi mahallende hiç kimseye sormadan kendi başına bunları yap diye bu kitaplar yazılmıyor. Zaten o dönemde öyle bir kültür vesaire de yok. Mesela [11:21] şöyle bir örnek vermiş olayım. Dini nikah yaparken normalde hoca şartı veya yanınızda bir alim bulundurma, kadı bulundurma şartı var mı? Yok değil mi? [11:31] Normal şartlarda yok. İki şahit gerekiyor. İşte kendi rızanız gerekiyor. [11:35] Mehrinizi belirliyorsunuz ve nikah akliniz tamamlanıyor. Normalde nikahınız kıyıldı. Hayırlı uğurlu olsun. Peki biz neden günümüzde böyle bunu bir hocanın yanında yapmasını istiyoruz veya hocanın kıymasını istiyoruz veya geçmişte de bu [11:47] çok farklı değildi. Osmanlı zamanında vesairede böyle bir dini anlamda bir büyüğün, bilgili bir kişinin yanında bu nikahların kıyılması daha evlaydı. [11:55] Neden? Çünkü şöyle yarın öbür gün bir problem olduğu zaman sen kadıya gittiğin zaman kadının ilk sorgulayacağı şey şu: "Kardeşim senin nikahın e geçerli miydi?" İlk önce onu bir sorgulayayım ben. Şimdi sen evliyim diye bana geldin [12:08] ama önce bir nikahın geçerli mi, değil mi? Çünkü tüm hükümlerim ona göre değişecek. Benim yani tüm algoritmam ona göre değişecek. hemen şahitlerini çağırıyor, bakıyor. Yani nikahında herhangi bir eee fasiti bir durum var mı [12:20] veya batıl bir nikah mı diye bakıyor. [12:21] Mesela nikah şartlarından bir tanesini doğru düzgün yapamadıklarını fark ederse zaten kadı diyor ki siz evli değilmişsiniz. Siz zaten batılmış sizin nikahınız diyor. Mesela süt kardeşler çıkıyor vesaire. Ya farklı şeyler de [12:32] olabilir bu arada. He o zaman millet risk almamak için günümüzde de aynı şekilde ya şimdi biz bir nikah kıyıyoruz ama normalde hacı hocaya veya din bilgiline veya kadıya gerek yok. Evet. [12:41] Ama şimdi ileride bir problem olur, bir şey olur. Sizin nikahınız fasitti, sizin nikahınız batıldı dememeleri için bir gözetim altında yapalım ki en azından bu konuda bilgili bir kişi hemen müdahale edip bir dakika nikah şartlarından şu [12:52] tam uygulanmıyor. Eee gençler hemen eee bu şartı düzeltelim. Böylece nikahınız geçerli olsun diye bizi uyarsın diye var. Aslında cami hocasının nikahta olmasının sebebi de bu. Yani herhangi bir aşama atlanmasın, garantide olsun [13:06] diye bu var. Yani dolayısıyla bu işler algoritmik işler. Siz terimlere hakim olacaksınız, fıkaha hakim olacaksınız. [13:12] Çünkü ona göre tüm sonuçları üretiyorsunuz. Tüm hükümleri veriyorsunuz. Bunların nasıl belirleneceğinin usulleri var. Şimdi bakalım blue nasıl belirleniyor ki? Ya kişi kendi beyanıyla ben blue'a erdim diyor veya fizyolojik değişikliklerinden [13:25] ebe veya kıdemli kadınan vesaire yardımıyla işte erkekler için rüyalanı rüya alamaması vesaire bu şekilde eee blue'ya bakılıyor. Ama peki yani bir şekilde eee bunun bir sınırı da olmalı değil mi? Sonuçta belli hastalıklar var. [13:37] kişi bluğa ermemiş olabilir. Kadınlarda mesela adet görmeme hastalığı denilen bir hastalık var. Peki bu durumlarda da ben bir asari [13:50] ve azami yaş sınırları koymam gerekir değil mi? [13:55] Yani sonuçta 30 yaşına gelmiş. Hala işte ebe bakıyor. Bu daha henüz adet olmamış. [13:59] Biz bunu blue ermiş sayamayız diyebemesi için. Bu da çünkü haksızlık olacaktır kişilere. Ben asgari ve azamin yaş sınırlarını da bir şekilde e bulunduğum örfe göre ve bulunduğum coğrafyalara göre az çok belirlemem lazım. Bu biraz [14:10] da coğrafyaya ve bulunduğunuz yerlere göre değişiyor ama yine de bunlar aşağı yukarı belirlenmiş. Mesela bu yaşlar da önemli. Şimdi sen o fetfağe baktığında iki cümle görüyorsun ama kadının aklında tüm bu bilgiler var. Onları atlıyorsun [14:23] zaten. O özet olarak yazılmış. Kadı zaten bunları e default olarak bildiği için onları harmanlayarak sonuca varıyor. Senin anlamadığın şey de bu ve manipülasyon edilen nokta da bu zaten. E şimdi asgari yaş nedir? [14:36] İşte 9 yaş kız için. İşte mesela erkek için 12 yaş. E vay efendim şimdi sen burada 9 yaşı gördüğünde mesela ne diyor? Mesela orada fıkıh kaidelerinden bir tanesinde diyor ki işte blue tayin edilemediğinde eee asgari yaş 9 yaştan [14:51] alınır. Ya bu şey demek değil. 9 yaşın altındaki kız eee 9 yaşa gelen kız artık blue'a ermiş sayılır manasına gelmiyor. [14:59] Bu şu demek kardeşim. Ben bir şekilde bu blue'u eee asgari ve azami yaş koymam lazım. Mesela azami yaş ne? [15:08] Azami yaşlarda 15 yaş. Yani 15 yaşından sonra ben her türlü e blue'a girmiş sayarım diyor. Çünkü baktığın zaman Earthf'te o döneme dair günümüzde de aşağı yukarı bu geçerli gibi düşünebiliriz. [15:23] Yani 15 yaşından sonra blue ermiş olma ihtimali aşırı yüksek. Demek ki bir hastalığı veya başka bir şeyi var gibi düşünmek lazım bunu. Eee dolayısıyla ona göre ben hükümlerimi veririm diyor. [15:33] Asgari yaş ne için var ya? 9 yaşın altında bir şekilde ebe veya kıdemli kadın 8 yaşında bile ki bunların örnekleri var değil mi? Mesela 8 yaşında bloğa ermiş olabilir bir kız. Ama buna da bir sınır koyman lazım. Çünkü o anomalileri de elemek istiyorsun. O [15:47] yüzden diyor ki mesela 9 yaş ve 12 yaş alt sınır. Bunun altında sen kıbe veya ebe veya kıdemli kadın görse bile kesinlikle ben bunu hala blue ermiş saymam diyor. O yüzden bu yaş sınırları var. Yoksa bu yaş sınırı işte bunun [15:58] altındaki direkt kabul edilir. Hemen evlensin hemen cima yapsın. Ya daha dur daha 10 tane daha şartımız var. Sen tüm şartlardan, tüm filtrelerden sırayla geçiriyorsun. Bu var mı? Var. Ondan sonra bu. Bu var mı? O var mı? Bu yani [16:11] sen orada bir tane maddeyi gördün diye sadece o madde varmış. Sanki tek şart oymuş. onun arkasında başka şartı yokmuş. E dolayısıyla hemen gidip cma yapacaklarmış gibi bir anlam çıkarmaya çalışıyorsun. Öyle değil. İşte burada [16:23] bir sürü şimdi şartlara bakacağız. [16:24] Algoritmayı oluşturacağız. Algoritmayı oluşturduktan sonra herhangi bir gelen davada zaten sen küçük çocuğa cem yetkisi verme şansın kalmıyor bu algoritmada. Ama parça parça böyle lokalize bir şekilde mikroskoplu bir şekilde buralara bakarsan asgari yaş 9 [16:39] yaş. Aha 9 yaşında veriyorlarmış falan dersin. E bu böyle olmaz. Çünkü bunun mantığı böyle işlemiyor. Hukuki mantık bu şekilde işlemiyor. Yani blue dolayısıyla bu şekilde askari ve azami yaş koymasının sebebi de dediğim gibi [16:54] bir zulüm aracı haline gelmemesi. [16:56] Herhangi bir eee hastalıktan eee veya anomaliden kaçınmak amacıyla eee oralara bir sınır koyuyorsunuz. Bu sınırlar yine örf göre ve bulunan coğrafyaya ve toplumun dinamiklerine göre güncellenebiliyor. [17:08] Şimdi sahire dedik. E bir kişinin hayır olup olmadığı eee nasıl anlaşılıyor peki? Şimdi ona bakalım. Onu da şöyle diyeceğiz. Eee blue'a erip ermediğine [17:21] bakılır. Bu bir kişinin sayır olup olmadığını bu şekilde anlıyorsun. E blue ermedi nasıl anlayacağız? Hemen gidiyorsun algoritmada blue şartına geliyorsun. [17:30] Hemen buradaki algoritmaları ve şartları uyguluyorsun. Yani bu iş bu şekilde yapılıyor. Öyle bir maddeyi gördüm direkt o maddeyi uygulayım. Ya böyle bir şey yok. [17:40] kebire aynı şekilde bu rua erip ermediğine bakıyorsun. Onun için bu maddeye gidip bunu uygul uygulamaya başlıyorsun. Eee, e bakire bir kir nasıl eee, bakılıyor burada beyan esas. Yani ben bir daha önce dinsel birliktelik [17:54] yaşamadım veya bir kaza yaşamadım, e, bir olay yaşamadım diyorsa eee, bakire kabul ediliyor. [18:00] E, seyyibe olduğu nasıl anlaşılıyor? [18:04] şöyle olabilir. Helal yoldan olmuş olabilir. Yani nikahlı bir şekilde eee olmuş olabilir. Zina olabilir, kaza olabilir, değil mi? Birçok seçenekler olabilir. Bunlara bakılıyor. Eee bunlar neticesinde eee bekaret kaybedilmişse [18:17] eee bu kişi seyyibe sayılıyor. E şimdi bunlar neden önemli? Çünkü sen algoritmada ona göre karar vereceksin. [18:22] Mesela evlilikte bakıyorsun rıza şartı ne? Bikir için susmak yeterli. Sebe için açık rıza şartı var. E şimdi bakıyorsun yani eee kişi seyibe ise ona göre algoritmayı çalıştıracaksın. ona göre algoritmayı çalıştıracaksın. Yani bunlar [18:34] hepsi birbirine bir iplikle bağlı. [18:37] Birini birinden ayırıp diğerinin ayrı bağımsız bir karar verdiremezsin. Şimdi gelelim yaş. Yaş yine burada bence en çok zaten belki de hatta eee en çok manipüle edilen konulardan bir tanesi oluyor. Yaşı nasıl anlayacağız? Şimdi [18:51] düşünelim. Ya bizim 1900 30'lardan 40'lardan bile büyük dedelerimizden eee yaşlarını doğru düzgün bilen yok. Mesela dedenize, anneannenize bile baksanız 1950'lara bile baksanız yaşı tam işte 5 sene geç [19:05] yazdırdık ya onu işte 67 sene geç yazdırdık onu işte şöyle ya yaşı tam bilinemiyor değil mi böyle günümüzdeki gibi doğum tarihi tam belli yaşı şu eee yaştan bilinemiyor diyelim [19:19] yaşı şu eee ondan sonra tam işte 4 yaşında tam 8 yaşında ya böyle bir şey var mı yok eee dolayısıyla ne diyoruz eski dönemde de [19:30] eski dönemde yaş tamı tamına sayılan, takip edilen bir şey değil. [19:39] Yani sen o dünyayı düşünmen lazım. [19:43] Kendini oraya adapte etmen lazım. Bu sonuçta bu el kitabı ona göre yazılmış. [19:46] Yaş nasıl belirlenecek? Eee yaş bir kere diyeceksin ki yaş güvenilir bir şey değil. Bir kere bu cepte değil mi? Sen fıkıhçı olarak, kadı olarak biliyorsun ki ya yaş benim çok güvenebileceğim bir şey değil. Ben yine de yaş yaşa dair [19:58] bazı algoritmalar çalıştırıyorum ama ona aşırı güvenemem. Neden? Yanlış olabilir. [20:05] Örnek veriyorum. Eee kişi mesela 7 yaşında zannedip aslında 11 yaşında olabilir mi? Pek tabii olabilir. Bu hiç düşük bir olasılık değildir. Mesela daha da ileri gidelim. [20:18] Mesela annesi babası ölmüş. [20:23] teyzesi bakıyor. [20:25] İşte belli bir süre geçtikten sonra da kadıya bir işleri düştü. Kadı dedi ki bu kız kaç yaşında? Teyzesi dedi ki a yani herhalde 8 falan. [20:35] E bu kız 1314 yaşında olabilir mi? Peki tabii olabilir. Yani böyle 56 yaş fark etme olasılığı çok yüksek. Zaten geçmişte de bazı eee bir araştırırsınız seküler yayınlarda, bilimsel yayınlarda da eski dönemlerde, modern öncesi [20:48] dönemlerde böyle kişiler hatta kendini hep beşerli beşerli falan sayıyormuş. [20:52] 15, 20, 25 falan gibi. Eee, dolayısıyla böyle 56 yaş 7 yaşlara kadar sapma çok mümkün görünüyor. Çok mümkün yani olasılığı çok yüksek. O zaman siz kadı olarak, fıkıhçı olarak diyeceksiniz ki, "Hım, ben yaşa dair algoritma [21:04] çalıştıracağım kardeşim ama bu yaşa aşırı güvenemem. Çünkü 7 yaşında olan kişi 12 yaşında olabilir aslında. O zaman ben daha fizyolojik şeylere bakacağım. Daha uzman muayenesine bakacağım. İşte bluea ermiş mi? Ya 7 [21:18] yaşında normalde eremez. Evet. Ama işte ebe diyor ki bu kız bluea ermiş. Meğer. [21:22] Çünkü kız e 13 yaşındaymış. 7 yaşında zannedilen kız 13 yaşındaymış. 13 yaşında bloğa ermiş olabilir ama ona rağmen mesela e ulema yine de asgari yaş koymuş 9 yaş diye. Yani beyanı 7 yaşsa [21:36] sen bluea ermiş olsan bile belki 2 yaş daha bekleyeceksin yine de oraya bir önlem koymuş. Yani bu yaş mevzusunu biraz [boğazını temizler] bu şekilde anlamak lazım. En çok manipüle edilen nokta da burası zaten. Bu yaş güvenilir [21:46] bir veri değil. Kadı için de güvenilir bir veri değil. Kişinin kendisinin de gerçekten o yaşta olup olmadığını bilmesi güvenilir bir değil. illaki bilen vardır. İllaki doğru şekilde takip eden de vardır. Ama toplumda e ciddi bir [21:57] olasılıkla e takip edemeyenler de fazla bir şekilde var. O yüzden buna o kadar güvenemezsin. Şimdi takate geldik. [22:11] Takat nasıl oluyor? [22:14] Bu da yine ebe, uzman kadın veya doktor, bilir kişi raporuyla kişinin [22:28] Gmail'ya uygun olup olmadığının belirlenmesi. [22:35] Eee, bunun belirlenmesi burada bilir kişiler şahit olduğu için ileride herhangi bir sıkıntı olma durumunda. [22:41] Örneğin uzman kadın veya ebe dedi ki tamam bu kız eee takati var eee aslında dolayısıyla kocaya teslim edilebilir. [22:49] Artık büyümüş yani bluea da ermiş takkati de var. Artık kocaya teslim edip evlilik hayatını yaşayabilir dedi diyelim ki ve kız eee zarar gördü. Eee Cima esnasında meğer takati yokmuş çıktı. Bu durumda gelip eee bu ebe kadı [23:04] tarafından cezalandırılır. Çünkü sen şahitlik yaptın. Eee ve senin şahitliğin neticesinde bir zarar ortaya çıktı. O yüzden çok dikkatli bir şekilde ve çok imtinalı davranarak ve çok kılık yararak bu kararı vermen lazım. Bunu da akılda [23:17] bulundurmamız lazım. Yani bu kararlar öyle alalade öyle keyfince ya tamam ya bu olur veya manipüle ederek veya rüşvet vereyim ebeye de işte benimkine takat var desin de falan. Y bu şekilde yapılabilecek bir konjonktür tam olarak [23:28] yok. Çünkü ciddi ceza alır. Daha sonrasında şahit olduğu için bir kere bundan sonra şahitliği sayılmaz. Eee çok ciddi tazminata maruz kalır falan vesaire. Eee ciddi sonuçları olur bunun. [23:39] O yüzden gerçekten eee takati olan kişiye bu raporu ancak verir. Bu da önemliydi. Gm dedik. Akit dedik. Şimdi akit dediğimiz zaman şimdi akitle [23:51] evlilik farklı şeyler. [23:55] Beşik kertmesi de akittir. Yani normal iki yetişkin diyelim ki işte e 18 yaşında bir kız bir erkek evlenip akit kurup hemen evlilik hayatı yaşamaya başlayabilirler. Neden? Takatleri de var. Blue'ya da ermişler. Eee, tüm [24:09] şartları sağlıyorlar. Yaş, eee, azami ve askeri yaş sınırlarından da geçmişler değil mi? Tüm algoritmalardan, fıtı, tüm şartlardan geçiyorlar. Evlilik hayatını yaşarlar. Hem akitleri olmuş olur hem evlilikleri olmuş olur yani. Ama siz [24:21] beşik kertiğiniz zaman ya ben kızıma ileride bu çocuğa nik alacağım diye bir akit verdiniz. O da bir akittir. O yüzden eee küçük çocuğun akitine müsaade edilmiş. Yaşı kaç olursa olsun 1 yaşındaki bir kızı bile veya erkeği bile [24:35] akit edebilirsiniz. velisi onun yerine onu akit edebilir tabii ki. E blue muayyerlik denilen bir şey de var. Onu da ekleyelim bu akitle birlikte çünkü o [24:48] da önemli. [24:52] Şöyle yapalım. [24:56] Şimdi bulu muayyerlik ne demek? Aslında şu demek. [25:01] eee akit yapılan kız eee blue'a erince ona rızasının sorulması demek. Şimdi babası gitti veya [25:15] dedesi gitti eee akit yaptı beşik etti işte tamam seni bununla evlendireceğiz. [25:20] E şimdi evlendirme deyince mesela işte fetvalarda görüyorlar işte 3 yaşındaki kızı babası evlendirebilir. Şimdi gidiyorsun hemen manipüle ediyorsun. [25:31] Bakın gördünüz mü? İşte eski füka böyle sapık falan. Ya o ne demek? Akit edebilir demek. Yani beşik kerpesi yapabilir. Burada teslim vesaire yok. [25:38] Yani eee sadece bir vaatte bulunuyor, bir sözde bulunuyor. Ona bir akit yapmış oluyor. Büyüyünce, bluea ayırince, takat şartına erince diğer tüm algoritmalardan geçtikten sonra ancak testim zaten yapılabiliyor. Yani bunu manipüle [25:50] edeceğim bir durum yok. Tamam geldik. [25:53] Çocuk da bluea erdi. İşte ebediye dedi ki tamam bluea ermiş. Ondan sonra takat şartına bakıldı. Baktı e raporla evet takat de getirebiliyor. Artık kocaya teslim edilebilir. E işte blue mulik ne demek? Şu demek. Kıza da soruluyor. E [26:05] sen bu kişiyi istiyor musun? Yani o demek e blumaylik demek bu. Ama bunun da yine şartları var. Şartları ne? Burada şimdi bir yeni bir kavram daha geliyor. [26:16] Şefkat. [26:18] Bunun yanına bir de maslahat diyelim. [26:21] Şimdi şöyle bir şey var. Babası veya dedesi kızı küçük yaşta akit etti. [26:27] Tamam. Güzel. Eee ama blue muayyerlik yani büyüyünce buna seçim hakkı verilecek mi? E veya bu şunun için de geçerli. Bu sadece küçükler için geçerli değil. Büyükler için de 20 yaşında kız babası gitti dedi ki seni şu oğlanla [26:40] evlendiriyorum. Nikahınızı da kıyacağız haftaya filan dedi. Böyle bir zorlama içerisine girdi. Yani bunu illa küçük kız bağlamında düşünmek bence olayı birazcık manipüle etmesine sebep oluyor. [26:50] Büyük için de geçerli bu. Bunu yapabilir mi, yapamaz mı? Eee yapabilirse ne zaman, eee, kişiye yani kıza sorulması gerekir, ne zaman sorulmadan, eee, akit geçerli olur? Bu tartışılmış. Yine eee ulema tarafından tartışılmış. Burada da [27:04] şu şart getirilmiş. Şefkat ve maslahat. [27:06] Yani baba dede şefkatli mi ve maslahata uygun kişiyi seçmiş mi? E bu nasıl belirlenecek? Yani tamam eee baba dede şefkatli mi veya maslahat kişi seçti mi nasıl [27:21] belirlenecek? Şimdi kadı bakacak. Bu akit geçerli miydi yoksa batıl mıydı veya burada bir zulüm oldu mu olmadı nasıl bakacak? Bakacak. [27:28] Konu komşuya soracak. [27:32] akrabaya soracak. [27:34] Diyecek ki ya bu baba, bu dede nasıl bir dede? Nasıl bir baba? Şefkatli mi? Hani kızını döver mi, şey yapar mı? Nasıl davranır? Ailesine karşı nasıl biridir? [27:41] Değil mi? Bunu ilk başta bir tayin edecek. Eee, bunlar fıkıh kitaplarında bu şekilde şefkat nasıl tayin edeceğine dair detaylar var. Konu komşa soracak, akrabaya soracak. Daha sonra bakacak. [27:51] Verdiği kişi yani nikahladığı, akitlediği akitlediği kişiyle bir çıkar ilişkisi var mı? [27:57] işte ne bileyim bir borcu vardı da o yüzden mi bu kızı evlendiriyor? O zaman zulmetmiş olur değil mi? Böyle bir çıkar ilişkisi eee böyle bir zoraki bir durumda kaldığından dolayı bunu bir nevi bir rüşvet gibi veya işte borç karşılığı [28:09] falan gibi bir durum söz konusu mu? Buna bakacak. Daha sonra eee zarar verebilecek bir kişiye mi? İşte denk bir kişiye mi? [28:20] Küfv deniliyor ya bu. Yani işte karşıdaki evlendireceği kişi sapık mı değil mi? Onun durumu nedir? Onun etrafındaki kişiler o kişi hakkında ne düşünüyor? Değil mi? İşte bu kişi denk bir kişi mi değil mi? Bunlar da önemli. [28:34] Atıyorum işte e bölgenin mültezimler var ya mesela Osmanlı'da ağlar yani toprak ağ'sı adam gözüne dikti kızı. Zorla senden almak istiyor. Hani senin de gücün yok. Basit bir köylüsün filan. [28:47] Acaba böyle bir durum var mı? Yani bir küfü var mı? Yani bir denklik var mı arada? Yoksa başka bir ilişkin var. [28:52] Bunlara da bakıyorsun. E bu şartlardan geçerse, şefkat ve maslahat şartlarından geçerse, e kızın küçük veya büyük olmasının önemi yok. Yani 20 yaşındaki kız da olsa e ulema demiş ki, bu tartışılabilir bu arada. Ulema demiş ki, [29:05] "Babanın ve dedenin nikahladığı kişiyle kız eee evlenmesi gerekir. Hani ona bir blue muayyerlik tanınmaz. Yani ona bir seçim, rıza hakkı tanınmaz. Şayet ki seyyibeyse şey ama bikirse yani bakireyse seyyibeyse babası da dedesi de [29:19] nikahlasa zaten yani dulsa eee her türlü kendi rızası aralır. O ayrı bir olay. [29:23] Biz burada bikir olanlar için konuşuyoruz. Y bu arada Tarşir biz eee 1950'lerde 60'larda bizim dedelerimiz annelerimiz filan öyle olmamış mı? Öyle olmuş. Kim zaten mesela kendi rızasıyla evleniyor ki mesela 1950'lerde falan [29:38] sorun işte babam beni şunan nikahladı. E bakıyorlar şefkati var, maslahatı var. [29:42] Sonradan mutlu da oluyorlar gayet. [29:43] Mesela ben tanımazdım babanı diyor. Eee ama güzel mutlu bir evliliğimiz oldu diyor. Mesela bu o kadar da kötü bir şey değil yani modern algılarımızla baktığımızda kötü gözüküyor ama o kadar da aşırı kötü bir şey değil. Eğer şu [29:52] şartlar sağlandığı takdirde ha diyelim ki kişi hak etti. Babası akit etti. [29:58] Beşik kepnesi yaptı. 3 yaşında kızı blue'a erdi. Takate erdi. Bu sefer blue muayyerlik. Mesela kadı baktı dedi ki ya bu baba şefkatli değilmiş. Konu komşudan böyle haberler geldi. O zaman kadı hemen blue muayyerlik konusunu gündeme [30:12] getiriyor ve kıza soruyorlar. Rızan var mı? O zaman kızın rızası allanıyor. Yani bu iş böyle. Bu iş bakın algoritmik, sistematik. Burada herhangi bir zulüm yok. Burada herhangi bir küçük kızın evlenmesi şu bu yok. Şimdi bak bir sürü [30:24] terim sayıyoruz değil mi? Bak tüm bunlara sen hakim olacaksın ki o küçücük birkaç cümle eee Fetva Yend'den aldığın birkaç cümleden e tüm bu bilgi birikiminle bakaraktan e kadı olarak karar veriyorsun. Burada anlatmaya çalıştığımız şey bu zaten. [30:38] İşte bu lumayerliği var mı yok mu falan filan. Ya sen şafkat maslahat şartlarına da bak. O fıkıh kitaplarında yazan onlara göre veriliyor zaten. Bu bunlar önemli ve bunun küçük çocukla da bir ilgisi yok zaten. Şimdi teslime geldik. [30:51] Teslim ne demek? Beşik kerpesi yaptınız. [30:54] İşte şefkatman salatlarından da geçti. [30:56] İşte e bl blue'a erdi kız. Eee bu nasıl sağlanıyordu? Yukarıda baktık. Takate erdi. Bu nasıl sağlanıyordu? Yine uzman bilgisiyle o da o şartlardan da geçti. [31:06] Tüm yaş sınırlarından falan da geçti. [31:08] Bakın algoritmadan sırayla hepsinden fıt fıt fıt geçiriyorum. Öyle yani tek bir şey yok. O zaman artık kocasına teslim edebiliyoruz kızı. Hayırlı uğurlu olsun. Evlilik yaptınız yani. Allah mutlu mesut etsin. Yani kız büyümüş, [31:19] oğlan işte mehrini ödemiş, bilmem ne yapmış. Gitsinler evlilik hayatlarını yaşasınlar. Bu teslim dediğimiz olay da bu. E rıza söyledik. [31:26] işte e bu teslim akit anından teslim anına kadar geçen sürede çünkü 3 yaşındaydı atıyorum 14 yaşında teslim edilecek yani tüm şartları sağlayacağı için 15 yaşında neyse eee bu arada geçen yıllarda annesi babası bakacak değil mi? [31:39] Yani bu hıda ne kimse annesi babası yoksa işte teyzesi mi bakıyor amcası mı bakıyorsa o yoksa başka birinin himayesi altında mı? Yani bu çocuğa kim bakıyor bu akitle teslim arasındaki sürede eee buna kim bakıyor? Buna hidane deniliyor. [31:51] Yani çocuğun bakın üsten kişi anne, baba, eee, veya teyze işte hıdaneden ayrılma deniliyor. Teslim edileceği zamana da. Yani genel olarak kavramlar bu şekilde. Şimdi birkaç tweet üzerinden biraz daha olayı anlamaya çalışalım. [32:03] Daha sonra da bir eee akış akış şeması eee çizerekten olayı anlamaya çalışalım. [32:08] Şimdi ben ü tane tweet seçtim. Önce bunları bir inceleyelim. Ben bunlara verdim cevabı ve yukarıdaki öğrendiğimiz terimler neticesinde olayı algoritmadan geçirelim ve bakalım gerçekten de küçük kızlarla böyle ev işte cima etme falan [32:20] vesaire gibi böyle sapıkça şeyler var mıymış yok muymuş bunu görmüş olalım. [32:25] Şimdi bu arkadaş bir tweet atmış demiş ki henüz bloğa ulaşmamış. 9 yaşında bir kız çocuğu. Şimdi 9 yaş bu 9 yaşı düşününce mesela okuyunca ne dedik? [32:35] Şimdi bu şeyhül islam fetva kitabında bunu yazıyor değil mi? Fetva kitabı ne içindii? Kadının özet böyle hemen bilgilerini tazelemesi için okuyacağı kitapta normal vatandaşın okuyup da mahallede böyle bunu uygulayacağı kitaplar değil bunlar zaten. Bunlar [32:46] kadıların uygulaması için verilmiş, yazılmış kitaplar demiştik. Şimdi 9 yaş kadı bu 9 yaşı okuduğu an hemen aklına ne gelecek? Ha bir dakika bu 9 yaş neydi ya? Bizim bir tane şartımız vardı. [32:56] Askari eee yaş yani blue beyanı için asgari olan yaş 9 olduğu için burada 9 yazıyor. Hım. Ama sen bugün modern anlamda tüm bu fıkıh bilgisinden yoksun bir halde bunu okuduğun zaman ne dersin? [33:07] 9 yaş. Vay sapıklar, daha henüz küçücük kız çocuğu dersin, değil mi? Ha demek ki öyle okumayacaksın. İşte bunu böyle okumayacaksın. Sen ortada eee bir backgroundunda eee bir fıkıh bilgisiyle bunu okuyacaksın. O zaman bir anlamı [33:19] var. Bu kadı bunu biliyor. Yıllarca bunun eğitimini aldı. Hukuk bilgisini aldı. Dersler gördü. Bunu okuduğunda çat diye hemen tüm bilgiler tazeleniyor. [33:27] Şimşekler çakıyor. E sen farklı anlıyorsun tabii olayı. Neyse. 9 yaşında bir kız çocuğu. Eee cimaa mutikın. Yani cima ne demiştik? Cinsel ilişki. [33:36] Multikal ne demiştik? Takat yani cima takati varken. Ha şimdi burada senin aklın ne canlanıyor hemen. Eee takat neydi? Hemen gidiyorsun takate bakıyorsun. [33:46] Eee cinsel birlikteli fiziksel veya ps psikolojik olarak hazır olup olmadı. Hım bunu ben nasıl anlarım diyorsun kadı olarak hemen uzman kişiye danışacağım ve onun raporunu alacağım. [33:55] Bakın görüyor musunuz? Bu şekilde işlemesi lazım. Annesi yanından kocası tarafından eee alınabilmektedir. Yani teslim edilebiliyor. Yani hıdaneden. [34:04] Annesi hıdaneymiş. eee, teslim edilebiliyor. Şimdi sen bunu normal hiç bık bilgisiz okuduğun zaman ne diyorsun? [34:10] 9 yaşına gelmiş bir kız çocuğu eee annesi tarafından, kocası tarafından, annesinin yanından cima etmek üzere alınabiliyor diye okuyorsun. Vay iyi sapıklar diyorsun. Halbuki değil. Ne demişiz cevap olarak? Mutika yani takat [34:23] getirme bilir kişiliğini kim neye göre yapıyormuş? Dedik ya yukarıda anlattık. [34:26] 9 yaş neden peki? Yani bu neden 9 yaş? [34:29] Burada bir kaide anlatılıyor. Hukuki bak olaya demişim. 9 yaş Hadine için bir sınır. Yani 9 yaşın altı hiçbir türlü Hadine'den ayrılamıyor. Yukarıda söylemiştik. Yani 9 yaşın altında Hanefi mezhebine göre Hadineden zaten [34:41] ayırtmıyorlar. Yani o o yüzden 9 yaş diyor. Orada yoksa o yaşı özellikle belirtmesinin başka bir amacı yok. [34:48] Eee 9 yaşından sonra da şartlar değerlendirilir demek. Şartlar ne peki? [34:51] Blue ve takat. Blue şartı nasıl tayin edilir? Beyanıyle. Kimin beyanı? Kızın beyanı veya işte fizyolojik incelemeyle. [34:58] Takat şartı nasıl tayin edilir? bir kişi doktor, ebe veya kadın neyse e veya kızın beyanıyla. E bu fıtbalar, bu fetvalar kısa öz çünkü sana değil. Zaten fıkha ve usule hakim olan kadının el kitabı olarak yazılmış. Burada senin [35:11] speküle etmek istediğin gibi bir anlam çıkmıyor asla. Bu kısa fetvalar sınırları ve şartları söylüyor sadece. [35:17] Yani buradan küçük kıza Cma olur anlamı asla çıkmıyor. Bu şart, sınır, algoritmayı nasıl çalıştıracağına dair ibare bunlar. Zira 9 yaş cma sınırı değil, hadine sınırı. Yani annesinin yanından ayrılması için o 9 yaş orada [35:31] dile getiriliyor. Ama sen işte ileride cima mima gördün diye bir de kocası tarafından, annesi tarafından alınır falan gördüğün için zannediyorsun ki e bu işte hemen götürüp ciman yapacak falan. Ya böyle bir şey yok. Diğer [35:40] şartları geçemiyor ki. Daha bir ton şartı var bunun. Yani fetva diyor ki 9 yaşından sonra hadine sınırı bitti diye kız hemen kocaya teslim edilmez diyor. [35:49] Aslında senin düşündüğünün tam tersini söylüyor. Takat şartı aranır diyor. Bu kendinin karar verebileceği değil. [35:56] Mutlaka kadının kararıyla olabilecek bir şey. Kadının derken yani kadı hakim anlamında kadı sicillerinde de kadıya gelen davalarda genelde 9 yaşta verildiği vaki değildir. Yani çünkü takat 9 yaşında olması imkansız. Böyle [36:10] bir karar çıkmamış sicilleri incelediğiniz zaman. Bu arada fetvadaki blue olayı da kız 9 yaşından büyük olup sen yaşa takıldın ama bunun sırf hadineden dolayı kaide yazıldığını unutma. Yani Blue olayı da kız 9 yaşından büyük olup hala adet görmemiş [36:25] olabilir. Örneğin 14 yaşında hala adet görmemiş olabilir. Değil mi? Bu durumda adet görmese bile hadine sınırını geçtiği ve bilir kışı raporuyla da takat şartında geçtiğinde kocaya teslim edilir demek istiyor. Yani bir hastalıktan [36:35] dolayı, adet gömeme hastalığından dolayı. Az azamin yaş sınırı dedik ya mesela 15 15'e geldi. Takati şartını geçti. İşte tüm diğer tüm şartlar geçiyor. O zaman ne diyorsun? Şey şartına ben takılmam diyorsun. eee işte Blue şartına takılmam o zaman diyorsun [36:50] filan. Yani bu algoritmayı bu şekilde çalıştırıyorsun. Bu kadıların el kitabı özet senin anlamaman normal demişim. [36:55] Şimdi diğer bir tweetine geçelim. Şimdi burada ifadeyi e almış İmam Şafii'nin. [37:02] Eğer küçük kız çocuğu evlilik veya başka bir sebeple bekareti gitmiş dul ise ancak kendi izniyle evlendirilir. Şimdi burada şunu da e dile getirmemiz gerekiyor. Bu fetva kitaplarında çok [37:15] fazla hayali, soyut aslında gerçekte olmamış olan ama belki bir gün olursa diye eee Fukaya'nın eee böyle zihninden ürettiği hayali senaryoları işlediği ve onlara böyle kısa cevaplar, öz cevaplar verdiği eee kitaplar bunlar. Dolayısıyla [37:30] burada gerçek bir durum yok veya bu durumun onaylandığı bilgisi de yok. [37:34] Burada ne diyor? Bir gün senin karşına bir dava geldi. Küçük kız çocuğu var. [37:37] Evlilik veya başka bir sebepten dolayı bekareti gitmiş. Tamam mı? bu olayı onayladığı anlamına gelmiyor İmam Şafii'nin. Ya böyle bir olay düşünelim ya. Kadısın karşısına geldi. Hiç pedofil vakaları yaşamıyor mu günümüzde? Mesela [37:47] hakimin karşısına bugün işte 5 yaşında kıza tecavüz vakası gelmiyor mu? Bu hakimin o olayı onayladığı anlamına mı gelir? Hayır. [37:56] E ama kitabında bu örneği veriyor ki buna karşı sen nasıl davranacaksın bil diye yoksa bu olayı ben onaylıyorum anlamına gelmiyor. Bugün böyle bir olay geldi. Tamam mı? Küçük kız bekaretini kaybetmiş. Bir şekilde ona e cinsel [38:08] birliktelik yaşatmışlar. Yani o zaman diyor ki bu kız eee tekrar evlenmek istiyor mesela veya annesi babası onu evlendirmek istiyor. Tamam mı? Böyle bir olay yaşanmış olabilir. Bu durumda sen nasıl bir eee yol izlemelisin? Buna dair [38:22] bir şey. Şimdi sen bunu böyle attığın zaman bugün hiç fıkıh fıkıh bilgisi olmadığı zaman sen el kitabı, bel kitabı tüm bu background bilgileri üstte anlattığım şeyleri de bilmediğin zaman bunu okuduğun zaman ne anlıyorsun? Vay [38:31] be İmam Şafii'ye bak sen. Küçücük kız çocuğunun bekarete gitmesine, dulu olmasına eee hiç sorun etmemiş. işte eee kendi izniyle evlendirilebileceğini söylemiş falan filan diye saçmalamaya başlıyorsun. Şimdi ben ne demişim? Böyle [38:44] kesitleri atarak speküle etmen hoş değil. Bu metinler hukuki boyutta ele alıyor işi. Farazi soyut bir problem üretiyorlar ve onu çözüyorlar. Burada bu vakayı onayladıkları anlamı çıkmaz. [38:55] Attığın yazıda küçük kızın bir şekilde nikahlı veya nikahsız demesi oradaki eee nikahlı eylemi geçerli kabul ettiğini anlatmıyor. Aşağıda anlatacağım. Eee cima yaşadığında oluşacak durumu inceliyor. Değil mi? Şafii mezhebinde [39:07] normalde bluea ermemiş kızı babası akit olarak sadece beşik kepmesi gibi nikahlayabilir. Yukarıda işledik. Akit olarak nikahlayabiliyoruz. Teslim yok değil mi? Hıdane, hıdane de hala işte eee annesi babası tarafından bakılıyor. [39:19] İmam Şafii demiş ki, "Eğer kızın başında maalesef olmaması gereken, travma yaratan, talihsiz böyle bir cima vakası geçtiyse yani bir şekilde eee kız hıdane altındayken de olabilir bu. Eee birisi geldi kıza tecavüz etti sokakta [39:32] oynarken. Şimdi ne yapacağız?" Yani bu tarz vakalar için yazılmış bir şey olabilir mi? Olabilir. Ama bu olayı onayladığı anlamına gelir mi? Hayır. [39:40] Neden peki? Çünkü babası bu durumdan şimdi kıza geldi birisi tecavüz etti. [39:44] Sonra babası bu durumdan dolayı hatalı karar verebilir. Değil mi? Diyelim ki tecavüze uğradı pedobi safıkı tarafından. Babası da utanç hissedip hemen tecavüzcüsüyle evlendirmeye kalkıp zma artırabilir. Değil mi? Normalde [39:54] babanın işte akit yapma yetkisi vardı falan. Hemen gidip tecavüzcüsüyle akit yaptırabilir kızı. Hım. [40:01] Bu bir zulüm doğurabilir. Yanlış karar olabilir. O yüzden artık bu kızın nikahı yalnızca kendi iradesiyle mümkündür. [40:07] Blue muayerliği de verilir bu kıza. Yani bu kız ancak kendi iradesiyle artık evlendirilebilir. Velisi onu evlendirme kalkmıştır. Neden? Bu bir travma yaşadı. [40:15] Eee ve velisi yanlış karar verebilir onun üzerine. Daha sonrasında şerhlerde de kızın kendi iradesi demek büyümesiyle ve buluğa ve takata ermesiyle ancak olur deniyor zaten. Yani büyüyünce artık kendisi kabul ederek nikah yapabilir [40:26] sadece. Böyle bir e talihsiz vaka geçen kız. Bu bir koruma hamlesi. Küçük kızın cimasmasını onaylayan filan bir şey değil aslında. Bakın hukuki baktığımızda tüm bu background bilgiyle baktığımızda olay bir anda farklılaştı. Ya bilgisiz [40:38] baktığında okuduğun anlamla şu an ilgili olarak okuduğun anlam bir anda değişti. [40:43] Diyeceksin ki ifadede nikahlı olarak cima ettiyse de var. Yani ne demişti? [40:47] Nikahlı veya nikahsız bir şekilde bekarete gitmişse küçük kızın ibaresi vardı ya onu açıklıyorum. Nikahsız daı anladık. Birisi geldi tecavüz etti. E nikahlıca imansa gitmesi nasıl oluyor? [40:56] Küçük kızın bu onayladığı anlamına mı geliyor? Hayır. [41:00] Şöyle ki normalde babası kızın nikah hakti yapar ama blue ve takat olmadığı için teslim etmez. Bu durumda kocası küçük kızı kaçırıp cima edebilir değil mi? Gider bir gece kaçırır evden. [41:12] Hidanesi anne babasının hidanesi altındayken kaçırır cima eder. Ne oldu? [41:16] İşte bu nikahlı cima ifadesinin karşılığıdır. Normalde nikahı var, akiti var yani. Eee ama teslimi yoktu. Çünkü kız büyümedi henüz. Ama gitti aldı kızı kaçırdı ve tecavüz etti. Normalde akitli eşi olmuş oluyor teknik olarak. Fakat [41:29] dört mezhebin icmasıyla bu senaryoda kocaya zina gibi bir suç gelir. Çünkü bu suç işliyor. Teslim şartı gerçekleşmediysin. Sen zorla kızı kaçırıyorsun. Akitli olman önemli değil. [41:39] Zina gibi bir suç işliyor. Fakat sırf nikahlı olduğun için zinanın hac cezasından kurtuluyorsun. Tazir cezasına dönüyorsun. Tamam mı? Eee ama çok büyük bir suç işlemiş. Eee ve ciddi bir tazir cezasına maruz kalmış oluyorsun. Yani [41:52] koca ciddi bir ceza alır. Bu bir suç. [41:54] Çünkü bir daha yapamaz. Kız blue ve takat şartına eriştiğinde muhtemelen kadı kıza boşanma veya devam etme etkisi verecektir. Yani Blue muayyerliğini kazanıyor artık. Ne demişti? Yalnızca kendi izniyle evlendirilir. Böyle bir [42:08] kız. Kocası küçükken akitli olmasına rağmen kaçırıp ona birlikte olduysa bu kız hala kocayla kalmaya devam etmiyor. [42:13] Yani bakın eee orada şey demiyor mesela işte e kaçırdı cima etti. Artık bir kere cima oldu. Madem e işte 7 yaşındak 8 yaşındaki kız koca kalmaya devam etsin. [42:23] Hayır bu suç. Bir daha tekrarlanmaması lazım. Tekrar hıdaneye alınıyor. Tekrar takat ve blue şartları aranacak kadar bekleniyor. Beklediğinde de blue muhayyerliğini kazanmış oluyor. Yani kız büyüdüğünde artık bu nikahı fes [42:33] edebilir. Ben bu adam bana küçükken böyle bir travma yaşattı. Ben buna devam etmek istemiyorum. O kız artık sadece kendi rızasıyla eğlenebilir. Yani bu kızı korumak amacıyla yapılmış bir şey. [42:43] Babası bu kaçırıp cima edilme olayından sonra asla kızı bir şeye zorlayamaz. [42:46] Görüldüğü üzere bu senaryoda amaç kızı korumak. Bakın bir anda cümle bilgiyle okunduğunda bambaşka ve güzel bir anlama gelirken ve İslam'la aşırı uyumlu ve hiçbir şekilde pedofili falan olmayıp tam karşıtlığı konumunda yer alırken [42:59] bilgisiz okunduğunda bambaşka bir anlama geliyor. Buradaki anlatmaya çalıştığım nokta da bu. [43:06] Eee burada yazılmış küçük kısırcı yani sayıra işledik zaten. Duhul etmek istenirse yani cima etmek istenirse çocuk 5 yaşında ise onunla cima edilmez. [43:17] 9 yaşında eder. Şimdi bakın burada yine yaşlar var. Tamam mı? Bakacağız ona. Ama çocuk 6, 7 veya 8 yaşında olsa da iri yapılı veya semiz olup cinsel birleşmeye tahammül ediyorsa onunla cima eder. Yani Osmanlı Şehlül İslam Mehmet Emin Ankara [43:31] Fetevi Ankara isimli eserinden bunu almış. Gerisinin çok bir önemi yok. [43:36] Gerisinde de bir şeyler söylemiş. Önemli değil. Yani burada ne demek istiyor ya? [43:39] FETV AI Ankara'da bir şeyhül islam Osman'da demiş ki [homurdanır] küçük kız çocuğuyla cima edilmek istenirse işte 5 yaşındaysa yapılmaz ama 9 yaşındaysa yapılabilir. 6 7 8 yaşında olunca da eee [43:52] iri yapılı veya semiz olup olmamasına bakılır. Yani asgari sınırı 5 yaz çizmiş. Azami sınırı da 9 çizmiş değil mi? Şimdi e böyle okuyunca bambaşka bir dünyalara gidiyorsunuz. Peki olay ne aslında? [44:07] Ne demişiz? Gürken Bey, sizce modern öncesi dönemde kişilerin ve çocukların yaşı tamı tamına kayıt altına alınabiliyor muydu? Şimdi buradaki yaş olayını eee eski döneme göre düşünememizden kaynaklı bir manipülasyona uğruyoruz. Burada şahsen [44:19] mesela dedelerimizde, atalarımızda bile yaşların doğru düzgün olmadığını görüyoruz. Çok yakın dönemde bile kaldı ki 1600 yıllarda nasıl olacak? Yani 1600 yılında örneğin anası babası ölmüş bir kız. Düşünelim şimdi hayali fetvalardı bunlar. Bir [44:34] öncekinde söylemiştik. Anası babası ölmüş bir kız düşünelim. 1600 yılında kız kendi yaşını zaten bilmez. Teyzesine verilmiş olduğunu varsayalım. Teyzesine soruyorsunuz. Diyor ki ya 8 filan bunun yaşı. Diyor. Sizce bu kızın 13 olma [44:47] ihtimali var mıdır diye sormuşum. Veya 14 olma ihtimali var mıdır? Var. Ve bu hiç de düşük bir olasılık değil. Değil mi? Varsa ne kadar bir olasılıkla? Hiç düşük bir olasılıkla değil. Eğer öyle binde bir filan olasılıktan fazla ise [44:58] hukuk el kitapçığı yazan alimin yaş sınırının yanına bir de takat blue gibi dış gözleme ve uzman bilgisine dayalı sınır koyması sizce mantıklı mı demişim değil mi? Yani teyzesinin 8 yaş dediği kız dönemin uzman ebesi doktoru muayene [45:13] ettiğinde blueğa erdiğini takat olarak da gayet iyi olduğunu raporlarsa aslında bu kızın yaşının 8 olmadığının belki 13 14 15 olduğunu anlayabilir miyiz? Evet zaten 8 yaşındaki kız ebe kontrol ettiği zaman bloğa ermediğini görecek ve takat [45:27] olmadığını görecek. O zaman diyecek ki ha tamam bunun yaşı doğru biliniyor ama kişi 14 yaşında olup 8 zannediliyor olabilir, 7 zannediliyor olabilir. [45:37] Buradaki fetvada da o yüzden eee şart aranmış. Çünkü 5 yaşından küçükse belki 14 5 yaşında bir kişinin 14 15 sanılması zor ama işte 6 7 8 yaşındaki kişinin 14 sanılma olasılığı daha yüksek. O yüzden [45:49] bu sınırları belirlemiş burada aslında. [45:53] Gidiyorsun uzman bilgisine danışıyorsun ya zaten e 7 8 yaşındaki kişinin hem blue hem takat blue ermiş olsa bile takat şartından geçemez zaten. Vermezler bu takat şartı. Ya olayı karikatürize etmenin manası yok. Demek ki bu iki [46:06] şarttan da geçerse yukarıdaki fetvada bunu söylüyor. Yaşa takılmayın çok fazla. Askari ve azami yaşlı sınırlarına bakaraktan bakın. Ama eee önemli olan muayene çünkü yanlış biliniyor olabilir. [46:17] Bakın böyle bir senaryoda annesi babası ölmüş teyzesi yanında olan bir kızın normalde yaşı 141ken 8 yaşında zannediliyor olabilir. Eğer hukuk kitapçığına net bir şekilde yaş koysaydı işte deseydi ki fetvalarda hukuk [46:29] kitaplarında 14 yaşın altı kesinlikle eee hiçbir şekilde teslim edilmez kocaya deseydi mesela. Ya bu sefer de kardeşim normalde eee 8 zannedilen kişi 14'tü. [46:41] 14'e gelene kadar 6 yıl daha geçecek. 20 yaşına gelmiş olacak kız. Gerçekte biyolojik yaş yani. E sen de bu kızı yani zulüm etmiş oluyorsun 20 yaşına kadar bekleterek. O yüzden kesin böyle sadece askari ve azami sınırlar [46:54] koyuyorlar. O da makul sapma paylarını göz önüne alarak örfe göre o dönemki işte sapma payları ne kadar sapabiliyor? [47:00] işte 56 sene 7 sene sapabiliyor bizim coğrafyamızda örfümüzde diyor. Ona göre asgari sınırı koyuyor. Eee ve uzman raporu ve bilir kişisini daha önemli olduğu takat ve blue konusunda e dile getiriyor. Fetvalar bunu söylüyor. Yani [47:14] net bir sınır yaş sınırı koysaydı yaş da tam olarak asla bilinemeyeceğinden dolayı ya da çok az kişinin net yaşı bilinebileceğinden dolayı bu kızın evlenmesine mani olunduğu için adaletsizlik sayılır mıydı diyeşim ya. [47:28] Mantık bu. Mantığı bence aşağı yukarı anladık. Günümüzde yaşı biliyoruz. Kesin kes bir kişi 13 yaşındaysa 13, 14e 14. [47:35] Dolayısıyla günümüzde asgari ve azamii yukarı çekebilirsin. Oradaki 9'u kullanmak zorunda değilsin. Günümüzde onu 14'e çek, 15'e çek. Neden? Yaşı kesin biliyorum. Yani yaşın sapma olasılığı yok. Nüfus kayıt eee çok ciddi [47:47] bir şekilde modern ulus devlette çok sıkı bir şekildeyor. Yani yanlış yaşta bilme ihtimalim yok o kişiyi. O zaman eee zaman değişirse fetva da değişir. Bu kadar basit. Ama eski zamanda sırf orada sen bir yaş gördün diye o yaşların sınır [48:01] olduğunu bilmediğin için zannediyorsun ki o yaşta o kişi o cimayı edebilir. O teslim edebilir anasından babasından kocası alabilir falan filan zannediyorsun. Ya değil işte değil. [48:10] Yukarıda anlattık. Terimleri bileceksin. [48:12] Yaşın ne demek olduğunu bileceksin. İşte takatin blue'un ne demek olduğunu bileceksin. İşte blue maili şefkat maslat. Bunları anlattık. [48:21] Konu bu. Olay bu. Eee, bu üç örnekten eğer ve yukarıda anlattıklarımdan aşağı yukarı kafada bir şey canlandıysa bu işin sistematik bir şey olduğunu, algoritmik bir şey olduğunu aşağı yukarı anlaşılmıştır. Daha fazla örnek [48:32] göstermeme gerek yok. Çünkü bunun gibi pek çok diyelim ki gördüğünüz yeni bir ifade daha gördünüz. İlk bakışta o ne kadar da sapıkça diye görünüyor. [48:39] Baktınız algoritmada geçirdiğiniz zaman mutlaka makul bir eee çerçevede çıkacaktır. O kaçarı yok. Altay Cem'in de anlatmaya çalıştığı şey buydu aslında. E ben biraz daha özet yapmaya çalıştım. daha teknik noktalardan [48:52] girerek e olayı anlatmaya çalıştım. [48:55] Şimdi editlerken fark ettim. Konunun daha iyi anlaşılması için ve e Gürkan Bey'in iddialarını biraz daha incelemek için ek bir kayıt daha yapmak istedim. [49:06] Şimdi Gürkan Bey'in iddiası şu yönde. [49:09] Hem Space yayınında hem YouTube videolarında da yayını bu şekilde. Yani takate neden bakılmalı? E yani bu sapıkça geliyor bana diyor mesela burada iri yapılı olup yani kurbanlık koyun mu [49:22] keseceğiz biz? Neden buna bakılıyor? Yaş daha önemli değil mi? Hani biz burada kurban koyum yapıyoruz. Çok sapıkça ve çok anlamsız ve bana rahatsız edici geliyor diyor. Halbuki biz ne demiştik? [49:35] E yaş güvenilir değildir demiştik. Yani yaş güvenilir olmadığı için burada aslında bu hukuki bir terim olmuş oluyor. Burada asgari ve azami yaşı belirttikten sonra diyor ki aradaki yaşlarda sonuçta o yaş gerçek [49:49] olmayabilir. Yani burada burası hukuki bir ifade. Hukuki olarak anlaşılması lazım. Yani 6 7 8 yaşında zannedilen birisi mesela hakimin karşısına kadının karşısına dava geldi. Kız diyor ki mesela 7 yaşındayım ama şöyle bakıyorsun [50:03] tipine. Allah Allah bu nasıl 7? Yani piyasada da biz 7 yaşında. kişiler görüyoruz. Hiç buna benzemiyorlar. [50:09] Bayağı iri miri böyle kalıplı ne bileyim saçı başı çıkmış bir şeyler yani vücudunda, fizyonomisinde, biyolojisinde bir farklı yani hiç 7 gibi durmuyor. [50:17] Böyle 14 15 gibi duruyor neredeyse 13 gibi duruyor filan. Şüpheleniyorsun. [50:21] Yani buradaki aslında eee el kitabında bu kadıların el kitabı nihayetinde bu Ankara Avi Fetva Ankara normal vatandaşın okuyacağı kitap değil ya. [50:29] Burada diyor ki böyle bir şüphe durumunda yani geldi baktı 7 yaş dedi ama iri yapılı ve simiz olduğunu gördün. [50:35] Hım. Burada şüphelenmen lazım. Bu yaş doğru olmayabilir. Zaten yaşın güvenilir olmadığından bahsetmiştik. Eee, tüm fıkıh kitaplarında yaş o kadar güvenilir bir metrik olarak ele alınmıyor zaten. [50:44] Ek kontrol noktaları konuluyor demiştik. [50:46] Takat ve bloğu gibi. E şimdi sen eee burada bunu demek istiyor. Burada sapıkça bir durum yok. Yani yaşıyla tipini orantısız gördüysen demek istiyor burada. Eee ek bir bilir kişi raporuna başvur. Bilirki kişi raporu ne? İşte [50:59] oradaki bir ebe veya eee oradaki bilgin bir kadın. E o nasıl bilecek? Yani o normalde de bilir. Mesela siz bugün yürüyüşünden bilir. Ya bu tarz kişiler çok fazla vaka gördüğü için mesela gidin kadın doğmaz. Senin daha yürüyüşünden [51:14] kapıdan içeri girerken size der ki mesela sen sezaryan olursun sen normal doğum yaparsın falan. %90'da tutar mesela. Daha hiç muayene etmeden bilir mesela. Ya dolayısıyla e burada bilir kişiye gönderip aslında bunun gerçek [51:28] yaşını yani kendini 78 zannediyor olabilir fakat çok takatlı veya bloermiş çoktan eee olabilir ihtimaline karşı eee kadılara diyor ki böyle bir şüphe gelirse içine fizyolojisiyle yaşını [51:41] uyumsuz bulursan bir kişiye gönder diyor ve ben hiç öyle Bey'in dediği gibi eee sapıkça bir durum da söz konusu değil. [51:49] Nitekim günümüze geldiğimiz zaman ne demiştik? Bu yaş sınırları örfe göre, coğrafyaya göre değişebilir. Asgari yazami sınırlar. Şimdi modern ulus devlette günümüzde artık yaşlar çok daha net biliniyor, değil mi? Doğum tarihi [52:00] çok daha kesin biliniyor. Bir kişinin yaşını bu kadar işte 67 yaş oynaması, 56 yaş oynaması çok mümkün değil diyoruz. O zaman mesela günümüzde sen e bu yaş haddini yani asgari ve azami yaşları yukarı çekersin. 14'e çekersin mesela [52:12] 15'e çekersin. Bunu yapabilirsin. Eee yani Gürkan Bey şunu iddia ediyor. Diyor ki işte bugün şeriat geldiği zaman e buradaki fetvalarda uygulanacağı için böyle bir durum ortaya çıkacak. İşte 6 7 8 7'dekiler takat varsa direkt teslim [52:26] edilecek filan gibi zannettiğini düşünüyor. Ama öyle değil. Bugün şeriat geldiği zaman, e, bugünkü şartlar ve ortam ve yaş sapma aralığı -1 yaş filan olduğu için o dönemki gibi -67 yaş olmadığı için ne olacak? Sen yaş sınırında asgariam sınırı [52:40] güncelleyeceksin fıkaha göre. [52:42] Dolayısıyla şeriatta yine böyle bir durum söz konusu olmayacak. 14-15 yaşına sınırı çekeceksin ve hayatına devam edeceksin. Yani ortada hiçbir şekilde böyle eee küçük çocukların böyle teslimi falan gibi bir durum ortaya çıkmayacak. [52:53] Şeriat geldiğinde böyle bir olay olmayacak. Nitekim bu hukuki bir olay. [52:57] Günümüzde de böyle. şeyler var. Bugün bile mesela mahkemelerde şüphelenildiği zaman değil mi? Ağır ceza mahkemelerinde özellikle neden ağır cezada? Çünkü ağır bir suç işlenmiş. Yani bir cinayet var veya bir tecavüz var. Ağır bir karar [53:08] verecek hakim. Her şeyin emin olması lazım. Şüpheye yer bırakmaması lazım. [53:12] Değil mi? Genelde mesela böyle bu tarz şüphelerde kişinin yaşının eee şüphelerinde ne yapıyor? Gid hakim hemen bilir kişiye diyor ki adet tipa bunun kemik yaşına bakın. İşte biyolojik yaşına bakın. Neden? Bak günümüzde bile [53:23] o kadar doğum tarihi belli. Yaş sapma olasılığı düşük filan değil mi? Bu konjonktürde bile hakim hala günümüzde gidin kemik yaşına bakın diyebiliyor. [53:32] Niye? E çünkü yani yaşı doğru olmayabilir hala. İşte 14 yaşında zannedilip 18 olabilir. Bu tüm kararları değiştiriyor. Çünkü senin tüm hukuk mekanizman eee ona göre işleyecek. 18'e reşit olduğu için ona göre farklı bir ceza vereceksin. 14'ler reşit değilse [53:46] ona göre farklı bir ceza vereceksin. [53:48] İşte 16 mı 18 mi? Ya bu 2 yaş önemli. [53:50] Neden? Senin hukuk sisteminde eee bu fark ettiriyor. Buradaki olay da o. [53:54] Şimdi hakimin karşısına geliyor birisi diyor ki işte ben 15 yaşındayım ya. [53:58] Hakim bir bakıyor ulan yani 15 yaşında biz biz de görüyoruz yani 15 yaşında sokaklarda biz de yaşıyoruz burada hiç sen 15'e benzemiyorsun. Bir şüphe doğuyor içine değil mi? Ne yapıyor? İri yapılı görüyor onu. Semiz görüyor. Ya [54:08] buradaki ifade o. Yani hakim baktığı zaman yaşıyla tipini orantısız buluyor. [54:13] E bulduğu zaman ne yapıyor? Bugün bile adli tipa diyor ki bunun kemik yaşına bakın. Biyolojik yaşına bakın. Yani bu 15 gibi durmuyor. Bunu bir emin olmamız lazım. Burada ağır ceza mahkemesi yapacağız. Bir karar vereceğiz. önemli [54:24] bir karar. E bu buradaki kararlar da aynı şekilde evlilikle alakalı, teslimle alakalı çocuğun zarar görüp görme olasılığı var. Ağır cezaya tekabül edebilecek bir vaka bu. Yani öyle ince eleyip sık dokunması gereken bir olay. O [54:36] zaman sen eee tüm bu yaş eee şeylerini çok dikkatli bir şekilde inceleyip bilirkişi raporuna başvuruyorsun. İşte mesela işte tecavüz vakası oldu. Kız şikayet etti adamı. Adam kendini savunuyor. Ya hakim Bey biz sevgiliydik. [54:50] Eee bana da 18 yaşındayım dedi. Biz normal birlikte olduk. hani öyle bir tecavüz falan yok filan diye kendini savunuyor. E kızla bir bakıyor meğer eee 15 yaşındaymış. Allah Allah. 15 yaşında bir kız kendini 18 diye tanıtıp ve ikna [55:04] edebiliyor demek ki. Neden? Çünkü iri veya semiz veya işte eee yaşıtlarına göre daha olgun görünüyor. Adam ona göre kalmış. E bu sefer yani burada eee hakim de şüphelendim. Diyecek ki tamam bunun kemik yaşına bakın. İşte biyolojik [55:16] yaşına bakın. Ya bu bu olaylara hukuki bakmamız lazım. Hukuki bakınca bakın buradaki böyle o retorikle e bu sapıkça işte takate neden bakılıyormuş ki? Yani bir insanın yaşına bakılması lazım. [55:27] Takikate bakmak bana çok sapıkça geliyor. Yani bir kız büyükse iriyse işte 8 yaşında da kocaya teslim mi edilecek? Bu gerçekten iğrenç demek değil. Yani demek ki onun yaşı o değil anlamına geliyor. Buradaki sen hukuki olarak baktığın şey bunun yaşını [55:40] gerçekten tayin etmek. Gerçekliği öğrenmek için sen bunu yapıyorsun. [55:43] Burada da nasıl gerçekliğe ulaşabilirsin? Buna ulaşabileceğim metotların yer aldığı fetvalarda da bunlar yer alıyor. Bu hukukçuların el kitabı dedik. Vatandaşın kullanacağı şeyler değil dedik. Zaten burada bir usul ilerletiyorsun. Modern dönemde de [55:57] böyle. Yani bu hukuk normu. Yaştan şüphe ettiğin anda bunu valide edecek günün metotlarını uygularsın. Günümüzde adli tıp kemik yaşına bakıyor. O dönem öyle bir imkan olmadığından dolayı gidiyor uzman kişi ebeye veya bilir kişi kadına [56:12] gönderiyor. Onlar da çok fazla vaka gördüğü için aşağı yukarı hemen anlıyorlar zaten olayı. Yani bu olaya bu çerçeveden bakmamız gerekiyor. Bu zamansız bir kaide. Yani her zaman bu şüphe doğarsa eee yaşın tayini için ek yollara başvurulur. Dolayısıyla burada [56:26] biz e balık eee tutmayı öğretiyoruz aslında. Doğrudan balık vermiyor mu? [56:32] Şimdi bu kaideleri totalde yukarıda anlattıklarımı da ve bu anlattıklarımda baz aldığınız zaman önünüze gelecek herhangi bir fırlatılmış kitaplardan böyle fetva ibarelerinden onun hukukçu için yazıldığını anlayıp yukarıdaki [56:44] denklemleri ve algoritmayı çalıştırıp doğru sonuca ulaşabilirsiniz ve manipülasyona uğramazsınız ortada. Çünkü düşünüldüğü gibi bir durum söz konusu değil. [56:56] Yani şöyle bir zincir, timeline çizecek olursak yani ne dedik? Akit farklı bir şey dedik değil mi? Akit edebiliyorsun. E sonra ne var? [57:10] Teslim var. Teslimden sonra ne var? İşte halvet var. O altcjan biraz daha detaylı anlatıyor mesela. Oraları ben çok girmiyorum çünkü gerek yok. Genel mantık bu şekilde. Cima var falan filan. E [57:21] şimdi mesela orada diyor ki işte akit ne mesela işte 2 yaşında babası kızı evlendirebilir. Bunu yazıyor [57:35] görüyor bir yerde. Aa diyor 2 yaşında kız evleniyormuş ya kardeşim. Akit nerede? Cima nerede bu şeyde? Eee zaman çizelgesinde. [57:43] Sen e olayı yanlış anlıyorsun. Akit demek beşik kepesi demek mesela değil mi? Ondan sonra işte mesela konu teslime geliyor. [57:53] 9 yaşında asgari sınır 9 yaş dedik ya mesela 9 yaşında kocaya teslim edilebilir. Bunu görüyor mesela diyor ki vay 9 yaşındaki dağ bebeleri kocasına teslim ediyorsunuz. Yuh size be filan [58:07] diyorlar. Değil mi? Ya bir kere yaşın o olmadığını bil. Bunun eee ayrıca testinde tek şart bu olmadığını bil. [58:13] Daha diğer şartları sen görmüyorsun. Bu bir şarttı. Daha diğer şartları neydi? [58:17] İşte blue ve takat şartı var. E onlardan da geçmesi lazım. Onlardan geçtiği takdirde 9 yaşından da geçiyorsa ancak teslim edebiliyorsun filan. Y bu algoritmaları işleteceksin. [58:31] İşte bu halvetima bu biraz daha şeye kaçıyor. İşte seyibe mi oldu bikir mi oldu? Ondan sonra mehiri geri verilir mi verilmez mi falan filan. Oralara kaçıyor. Bunları çok işlemek istemiyorum. O detaya geliyor artık. Ne yapacağız? Kadı mı olacağız? Yani dava [58:44] işletecek bilgiye erişeceğiz. Yani biraz daha incelersek gerek yok. Olayın mantığını anlamamız genel manada ortada böyle küçük kızlarla falan kesinlikle evlilik işte cığma şu bu kocaya teslim yani böyle şeyler olmadığını temel [58:57] mantığını anlamamız yeterli. Kadı gibi gidip tüm davaları çözmemizin bir anlamı var mı ya burada? Tüm mehir ayrıntılarını falan işlememizin yok. Eee derinleşmek isteyen daha sonra derinleşsin. Olay bu. Burada gördüğün ifadeleri direkt böyle ham haliyle [59:12] aldığın zaman manipülasyona uğrarsın. O yüzden tüm bu background bilgiyle bildiği zaman çok daha e güzel e ve sorunsuz bir durum olduğu anlaşılacaktır. Umarım e güzel bir şekilde ifade edebilmişimdir. [59:25] Şimdi buradaki tartışmalardan bir tanesi de şu. Onu da dile getirmekte fayda var. [59:31] Şimdi burada sen blue ve takat şartı dedin ama işte klasik kaynaklarda şöyle bir şey de var. blue şartı olmasa bile eee takat varsa teslim edilir. Böyle [59:46] ibareler görüyoruz. E diyeceklerdir ve diyorlar da zaten o zaman işte blue ermeden e hani blue olmadan blue ermeyene biz ne diyorduk üstteki şeyde? [59:57] Sayre değil mi? Şimdi bu kelime o kaynaklarda geçiyor. Fıkıh kitaplarında geçiyor. Yani sayı olan, sayı olan küçük anlamına gelmiyor. Henüz bloğa ermiş olan ermemiş olan anlamına geliyor. Yani işte [homurdanır] sayre de eğer takat [1:00:11] getirirse teslim edilir diye ifadeler var. Evet. Ama bu senin anladığın gibi bir ifade değil. Çünkü burada çeşitli senaryolar söz konusu olabiliyor. Mesela yani nasıl bir profil hakkında [1:00:24] canlanıyor? Bir kişi, bir kız hem sayırı olacak yani blo ermeyecek hem de takat getirecek. Yani nasıl bir profil ki bu? [1:00:31] Mesela 9 yaşında, 8 yaşında birisini düşün. Tamam sayıra henüz yani bloğa gelmedi ama takat getirebiliyor. Ya bu zaten mümkün değil ki hani eee yani e adet görmeyen birisinin takat getirebileceği bir senaryo görmek mümkün [1:00:45] değil değil mi? E o zaman bu ibare ne anlama geliyor? Yani senin kafanda canlandırdığın şey öyle bir profil yok. [1:00:50] Öyle bir kişi yok. Bu şu anlama geliyor. [1:00:53] Toplumda adet görmeme hastalığı var. [1:00:56] Tamam mı? Veya işte çeşitli sebeplerden dolayı oradaki e anatomik sebeplerden dolayı, fizyolojik sebeplerden dolayı göremiyorlar. Ve bunlar eee az da değil. [1:01:04] İstatistiklere, modern istatistiklere de bakıldığı zaman %2 3 civarında bu tarz bireyler olduğunu görebiliyoruz. O zaman bunları da işin içine senin katman lazım. Yani gelmiş mesela kız 15 16 17 [1:01:19] yaşına mesela gelmiş. Hala blu'a ermemiş 17 yaşında. Neden? Çünkü işte eee adet görmüyor. O zaman onun ismini 17 yaşındaki kişinin ismini hala Sahire değil mi? Neden? Çünkü gerçekleşmedi. [1:01:30] Blue ermedi ama 17 yaşında. E nasıl oluyor? Demek ki bir rahatsızlığı var. [1:01:33] Bakın toplumda %23 az bir oran değil. [1:01:36] Eee bu tarz durumları düşündüğünde ve bu hukuk kitapları bunu gözetmek zorunda. O zaman sen diyorsun ki Blue şart değil. [1:01:42] Eğer tahikat getirebiliyorsa çünkü 17 yaşına gelmiş. Demek ki başka bir rahatsızlığı var. E o zaman teslim ediliyor yine de bu rahatsızlığa sonrasında bakacaksın. Çünkü bu artık bundan zarar görebilecek bir durumda değil. Abi senin burada aklına gelen ne? [1:01:54] İşte eee Sahire'yi gördün ona küçük kız anlamı yükledin direkt. Blue ermemiş anlamı değil de küçük kız anlamı yükledin. Ondan sonra gittin e kafanda 8 yaşında birisi canlandı. O da takat getirdi ve kocaya teslim edildi. Ya 8 [1:02:06] yaşında birinde kim hangi ebe hangi doktor hangi bilir kişi kadın takat getirebilir raporu verecek. Böyle bir dünya yok ki. Böyle bir senaryo yok. O yüzden bu da eee aslında bur tam anlaşılmıyor ve manipüle edilmiş oluyor. [1:02:18] E o zaman şimdi bir sonraki nokta buradaki şey işte [boğazını temizler] Hazreti Ayşe annemizin hadisi var. Eee bu nedir? Şimdi bu bir [1:02:32] de kullanılıyor. Bu nedir? İşte Hazreti Ayşe annemiz diyor ki ben eee Resulullah'la 6 yaşında işte nişanlandım veya işte akit gerçekleşti. 9 yaşında da ziffa girdim. Eee, şimdi bu hadis inceleniyor. Bak dünyada 6070 yıldır, [1:02:45] eee, pek çok otorite, pek çok alim işte modernisinden tut tarihselcisine, ehl sünnetinden tut selefisine herkes bunu inceliyor. Tamam mı? Bu hadisi bu hadisin sıhhatinde bir şey bulmaya çalışıyorlar. Lafzında bir şey bulmaya [1:02:55] çalışıyorlar. Ravisinde bir şey bulmaya çalışıyorlar. Ama çok bir şey çıkmıyor ortaya. Yani hadis eee, sağlam gözüküyor. O zaman biz bu hadisi nasıl anlayacağız? Yani neydi? 6 yaş nakit, 9 [1:03:07] yaş divaf. E şimdi eee böyle bir durumdayken şimdi böyle bir durumdayken e bunu nasıl anlayabiliriz? Ya çok basit çok basit. Yani Ayşe annemiz yalan söyleyecek hali tabii ki de yok. O zaman diz ki ya kendi yaşını bilmiyor. Yani [1:03:21] çok olası yukarıda yaş konusunu işledik. [1:03:24] Yani kendi yaşını yanlış biliyor. [1:03:25] Muhtemelen eee yaşını doğru bilemiyor. [1:03:28] Yani nereden bilecek? Eski dönemde zaten bu tarz yaşları doğru bilmek eee olası değil. E zaten bir de baktığımız zaman takvim makvim de değişmiş. İşte hicri takvime geçilmiş falan filan. E zaman kavramları, takvim kavramları, yıl [1:03:39] kavramları işte cahiliyede yıllar eksiltyordu, şu bu derken iyice zaten ortalıkta karışık. Kendi yaşını yanlış biliyor olma ihtimali çok yüksek. Yani bu bu noktadan bakmak lazım. Söz doğru mu? Doğru. Doğru. Güvenilir bir şekilde [1:03:53] %9095 güvenilirlikle bize kadar gelmiş mi? Diğer hadisler gibi evet doğru. Ama burada konu şu. Ayşe annemiz gerçekten yaşını doğru biliyor muydu? Yani kendisi şaşırmış olabilir. Kendisini 9 zannediyor, 6 zannediyor olabilir o [1:04:08] dönemde. Yani aslında 15'tir konu burada bu. Ve bu tarz eee zaten makaleler ve iddialar da e hem yurt hem yurt dışı hem oryantalist vesaire eee durumlarda var veya işte farklı karşılaştırma yapanlar da var bu arada. [1:04:22] işte işte ablası Esma ile arasında 10 yaş vardı deyip kronolojik olarak yaşını 17 bulanlar da var ama o aramızda 10 10 yaş vardı hadisinin sağlığında ve rivayet zincirinde bazı problemler [1:04:34] olduğu görülüyor ama sorun değil yani. [1:04:37] Eee olay burada şu farklı bakanlar da var. birkaç eee benzer nesilde olan sahabenin yaşından hareketle yola çıkarak daha güvenilir yani Esma ablası Esma yaş hadisine göre daha güvenilir olan iki tane sahabenin yaşından giderek [1:04:50] eee yaşını yine 1617 bulan makaleler vesaire de var. Ama konu bu değil. Yani olay burada şu. Kendi yaşını yanlış biliyor olma ihtimali var. Ve bu son derece olası bir ihtimal. Çünkü düşündüğümüz zaman şöyle düşünelim. Yani [1:05:04] mantıken şöyle düşünelim. 9 yaşında bir kişi blue ayırabilir mi? E diyelim ki erdi. O zaman e takat getirebilirim. [1:05:11] Yani bu olmasan yine zaten bu zifaf gerçekleşmeyecek. E çünkü baktığımız zaman böyle bir piyasada hadi birini bulalım. Hadi bir böyle bir eee kişi bulmaya çalışalım. Bir insan bulmaya çalışalım. Bulabilecek miyiz? E bulamayacağız. E o zaman burada farklı [1:05:23] bir durum söz konusu diye eee aklen akıl yürüttüğümüzde de bu geçerli. Ama ulema ne yapmış? Bu bir hukuk. Hukuk kitabı. [1:05:29] Yani sonuçta sen hukuk kitabı yazıyorsun ve orada sınırları çiziyorsun. Sınırları neye göre çizersin? Nas göre çizersin. E nas ne? E Kur'an ve hadis. O zaman sen Kur'an ve hadislerden eee kitabın içerisinde naslara göre sınırları çizmen lazım. O [1:05:44] zaman ulema ne demiş? İşte hıdane dedik mesela 9 yaşından sonra. Neden? İşte bu hadisten eee baz alaraktan bunları koyuyorsun. Ama bunlar böyle eee biraz örfe göre de değişen şeyler. Strik kesin böyle katı bir kural şeklinde değiller [1:05:57] zaten. E sen işte blue şartını ona göre koyuyorsun. Yaş şartını ona göre koyuyorsun. İşte bir hadise bakıyorsun. [1:06:02] 15 yaşındayken biz işte savaştayken beni aldı almadı. Ona bakıyorsun diyorsun ki ha 15 yaş. O zaman şey yaşıdır. Eee, Blue için azami yaştır diyorsun falan. [1:06:11] NASA göre bunlara bakıyorsun. Yani bu bunlar sınırlar ama bunlar demek değildir ki işte 6 yaşında, 9 yaşında gerçekten bugün doğum tarihi kesinlikle bilinen, kesinlikle o yaşta olduğu kanıtlı bir kişinin bunu yapacağı anlamına gelmiyor. Çünkü burada öyle bir [1:06:23] durum söz konusu değil. Buradaki yaşlar ihtilaflı da kişiler kendi yaşını dahi tam bilemiyorlar. [1:06:29] O yüzden eee buraya hukuki bakmamız lazım. Şimdi burada bir de aklen kabih meselesini ele almak gerekiyor. Yani aklen kabih ne demek? Aklen çirkin demek. Yani bizim vicdani olarak, içgüdüsel olarak çirkin bulduğumuz şey [1:06:44] anlamına geliyor. Tabii bu ifade de tam olarak net anlaşılamıyor. Arkadaşlar tarafından manipüle edilebiliyor. Bu ne demek? Şu demek. Aklen kabih demek. [1:06:52] zamansız bir şekilde hem geçmişte hem gelecekte ve pek çok örfe göre, pek çok topluluğa göre, dünyanın farklı coğrafyalarına göre de insanların ortak konsensusu, fikir birliğine dayanaraktan bir şeyin çirkin olması. Mesela nedir [1:07:06] bu? Haksız yere adam öldürmek. Değil mi? [1:07:09] Geçmişte de, gelecekte de, kuzeyde de, güneyde de, farklı farklı örflerde de haksız yere adamı öldürmek aklen kabihtir, çirkindir. Herkes ona der ki ya bu çok çirkin bir davranış. Bu kötü bir davranış. kabul edebileceğimiz bir [1:07:21] davranış değil. Yani bir toplumun örfinde böyle herkes birbirini bıçaklayıp öldürecek bir örf dünyada yok. Hiçbir zaman gelmedi ve gelmeyecek de yani. Çünkü bu aklen kabih bir şey veya hırsızlık. Hırsızlığın böyle normal [1:07:32] yemek içmek gibi sıradanlaştığı bir zaman, dilim, coğrafya, toplum ve bunun çok olması yani böyle çok küçük lokal bir topluluk işte 1000 kişinin yaşadığı garip saçma bir topluluk olabilir. [1:07:43] Bundan bahsetmiyoruz. dünyada böyle daha tesir görülebilir veya böyle bizim topluluk diye tabir edebileceğimiz, millet diye tabir edebileceğimiz, ülke, devlet diye tabir edeceğimiz bir yerlerin bunu yapıyor olması. Aynı şekilde de sübyancılık yani nedir? Eee, [1:07:56] küçük yaşta eee, bir çocukla birlikte olmak. Yani bu sübyancılık ya, bu pedofil ya bugün biz buna pedofili diyorsak bu geçmişte de pedofili, gelecekte de pedofili olacak. Kuzeyde de, güneyde de, eee, farklı farklı dinlerde de, farklı farklı milletlerde [1:08:11] de. Yani bu aklen kabih bir şey. Bu aklen kötü bir şey. Aklen kötünün kıstası bu. Yoksa işte şöyle diyorlar. E işte şeker yemek. Çocuğun şeker yemesi de aklen kabihtir o zaman. Ya çocuğun şeker yemesi. Geçmişte, gelecekte, [1:08:25] farklı coğrafyalarda böyle bu insanlarım ya bu ne kadar çirkin bir davranış. [1:08:28] Ortak fikir birliği olarak bu ne kadar çirkin bir davranış. Ne kadar kötü bir davranış dediği bir şey değil ki. Yani işte bilim şu an günümüzde çocuk şeker yemesi kötüdür falan diyor. Ama bu Afrika'da versen şekerleri bir anneye o [1:08:40] Allah razı olsun der hemen çocuklarına yedirir falan değil mi? Yani şey değil. [1:08:44] Eee bu böyle ortak konsensus fikir birliği bakımından insanın vicdanının içinden rahatsız edecek derecede böyle bir kötülük algısı yükleyen tüm dünyadaki farklı cins cins insanlara bir şey değil yani şeker yemek. O yüzden [1:08:58] ondan sonra köleliği getiriyorlar. İşte o zaman işte kölelik de aklen kabihir. [1:09:01] Bir kere benim önceki videoları izleyin. [1:09:03] İslam'daki kölelik kesinlikle algılardaki ve zihinlerdeki şeyle alakası yok. E oradan izlemenizi tavsiye ediyorum. Ama şöyle gerçekliğe baktığımız zaman da kölelikte bir şey tarihte yaşandı mı? Yaşandı. Yani bir sürü farklı coğrafyalarda kuzeyde, [1:09:16] güneyde farklı milletlerde bu oldu mu? [1:09:18] Oldu. Filmler çekildi mi? Çekildi. Yani burada kölelerin hatıraları var mı? Var. [1:09:22] Yani bu ne demek? Bu eee bu çok insani olarak algılanmıyor. Evet. Ama insanlar bunu yoğun bir şekilde yapmış ve gerçekleştirmiş ve dünya tarihinde bu e çokça yaşanmış bir şey. Kötü kötü olabilir evet ama çokça yaşanmış bir [1:09:37] şey. Tamam mı? Eee ve İslam'ın zaten buna yorumu daha farklı. Batılıların yaptığı bence daha akleni. Ama İslam'ın getirdiği eee tip farklı. Bir de farklı köylelik deyince aklımızda tek bir şey canlanıyor ama herkesin farklı [1:09:49] bir anlayışı var, farklı bir davranışı var. bunlara karşı eee yoğun bir şekilde yapıldığını görebiliyoruz ama tarihsel dönemde ama şeyi göremiyoruz. Bu sübyancılık pedofili gibi şeyler böyle yoğun böyle dünyada o gırla zibil gibi [1:10:03] yapılıyor gibi bir şey eee göremiyoruz. [1:10:05] Şimdi bu hadisle nasıl e bağlayacağım bunu? Şöyle ki sonuçta geçmişte de olsa, gelecekte de olsa bu kötü bir şey ya. [1:10:13] eee düşündüğümüz zaman eğer eee bu Hazre Ayşe annemiz hadisinde insanların iddia ettiği gibi bir pedofillik durum haşa eee böyle küçük bir kızla takakat getirmeyecek biriyle böyle toplumun [1:10:26] örflen kabih görebileceği bir durum olsaydı bu ortaya çıkardı demek. Zaten hadise baktığımız zaman hadis öyle kısa bir hadis değil. Uzun bir hadis. böyle olayları anlatıyor. Şöyleydi, böyleydi. [1:10:37] Eee hani işte bir hastalık geçirmiş Ayşe annemiz. Onu anlatıyor. Sonra iyileştim diyor falan filan. En son mesela diyor ki, eee ben bir gün beni diyor işte evin önünde durdurdular diyor. Eee işte yüzümü sildiler, şey yaptılar bana. [1:10:51] Ensardan kadınlar beni çağırdı diyor. [1:10:54] İşte bugün hayırlı bir gün, iyi bir gün vesaire gibi. Yani şu an hadisin metninde bu tarz şeyler anlatılıyor. [1:10:59] Daha sonra annem beni o ensardan kadınlara teslim etti. İşte beni hazırladılar, düzelttiler. Elimi yüzümü yıkadılar. saçlarında yani eee bir hazırlık yaptırıyorlar değil mi? [1:11:06] Ensardan kadınlar. Eee bu ne demek? Yani toplum bizzat yani burada şöyle bir şey yok. İşte anlatılar öyle ki Peygamber Efendimiz Sallallahu aley ve sellem eee tövbe haşa. Eee artık bunun yaşı geldi bunu hazırlayın bana getirin diye bir [1:11:19] emir vermiş de millette eee hani oradaki insanlar da böyle ağlaya ağlaya ya bu daha küçücük bizim körpemiz. Biz şimdi bunu nasıl vereceğiz? Ama emir Allah'tan, emir peygamberden mecbur. Bu kadar küçücük yaşta bunu teslim. Ya [1:11:33] böyle bir senaryo yok. Böyle değil. [1:11:35] Anlatılan hadisin metni bu şekilde değil. Yani sahih gelen hadisin metni böyle değil. Tam tersi eee bizzat ensarın kadınları annesi teslim ediyor. [1:11:43] Ensarın kadınları yani topluluk. Ensar kadınları ne demek? Demek ki o komünitedeki herkes eee diyor ki artık Hazreti Ayşe tamam sen yani çağımızdaki şu an milletin evlendiği durumdaki kıvama geldin. Seni artık teslim edeceğiz. All budaklı düğün yapacağız ve [1:11:57] eee sen artık gezeceksin. Yani bu bir bunu bir merasim olarak güzel bir şey olarak hayırlı bir gün olarak söylüyorlar. Hadisin metninde de öyle. [1:12:06] Yani burada baktığımız zaman o dönem peygamberinin düşmanları var değil mi? [1:12:09] Müşrikler var. Ondan sonra Yahudiler var. Yine Medine'de neredeyse 1/3 oranında filan Yahudi var. Eee orada farklı yani kol gezen, böyle bir açığını yakalayalım da bunu bir rezil edelim, rüsva edelim diyen insanlar var. E şimdi [1:12:24] bu eğer aklen kabih olarak bir sübyancılık, e bir haşa pedofili falan gibi bir şey olsaydı o dönemin örfü falan da değil. Yani bu örf olamaz zaten bu dünyada hiçbir zaman ne geçmişte, ne gelecekte, ne şimdi ne yarın zaten böyle [1:12:38] bir örf olamaz. Çünkü bu aklen kabih bir şey. Yani eee bu insanın vicdanının ve toplumların bir arada yaşayan insanların toplu bir şekilde bu kabul edeceği bir şey değil değil mi? O zaman eğer gerçekten e bu şekilde anlatıldığı gibi [1:12:50] haşa bedofili gibi bir şey olsaydı insanlar hemen bu açığı yakalayıp değil mi Yahudiler olsun, müşrikler olsun bunu direkt e böyle lanse edip onun itibarını düşürmek için bunu kullanacaklardı değil mi? Demek ki öyle değil. Ha o zaman biz [1:13:02] buradan ne anlayacağız ya? Yaşı bilinmiyor yani yaşı 9 diyor ama yanlış biliyor. Muhtemelen 14 15 civarında bir şeyler eee veya daha fazla orasını Allah bilir ama yani kesinlikle eee 9 olamayacağı aklen anlayabileceğimiz bir [1:13:16] şey değil mi? Yani çünkü o zaman herkes buna itiraz edecek. Çünkü bu dünyanın hiçbir yerinde bu mantıklı görülebilecek bir hareket değil. O zaman işte olay şu ya. Yaş yaş biraz çok doğru bilinecek [1:13:29] bir şey değil. Takvimlerin değiştiği, işte yılların değiştiği, sistemlerin değiştiği, insanlar o kadar iyi eee kayıt tutamadığı okuma yazma oranının neredeyse çok az olduğu veya hiç olduğu dönemlerde sen yaşını böyle birebir [1:13:43] tutuyorum. İşte bunu anlıyorum. saat yok, takvim var yok. Eee, ya böyle bir ortamda sen zaten yaşını tam olarak biliyorum diyemezsin. Kendini 6 zannedersin, 9 zannedersin ama sen aslında 14'sndür, 15'sindir. Bunu [1:13:56] gösteriyor. Yani eee bizim buradan bunu anlamamız lazım. Öteki türlü çünkü dünyanın hiçbir yerinde hiçbir şekilde kabul edilebilecek bir şey değil zaten. [1:14:04] Ve hemen düşmanları bunu aleyhine kullanırdı. O toplumda bu örftü de diyemeyiz. Böyle bir eee haşa zarar gelecek bir şeyi örf edinmez hiçbir topluluk. Çünkü aklen yani çirkin bir şey bu. Hiçbir topluluk bunu kabul etmez [1:14:19] zaten ya. O yüzden e şimdi şey var daha sonra da hadi diyelim ki öyle oldu. Haşa hadi diyelim öyle oldu. Zipf'a girdik diyor ya. O zaman zarar göreceği kesin değil mi? Yani ister geçmişe git ister günümüze gel ister geleceğe git ister [1:14:31] kuzeye git ister güneye git. 9 yaşındaki birisi bir zifaf eyleminden zarar görmeden, hasta olmadan, vücuduna e fiziksel bir ona bunun zarar vermeden çıkma ihtimali var mı? Yok. Değil mi? [1:14:43] Bugün mesela 9 yaşında birisi böyle bir işçe kalkışsa bir şekilde ya da tecavüze uğrayanlar vesaire görüyoruz. Kötü durumlar görüyoruz. Zarar görüyorlar değil mi? Hastanede bu tespit ediliyor. [1:14:53] Doktorlar tarafından raporlanıyor ve filan. Bu geçmişte de böyle insanlığın anlatam evrimsel olarak biz böyle 1000 yılda böyle bambaşka bir hale falan mı geçtik? Yani o zamanki de normal insan. [1:15:05] Bu zamanki de normal insan. Bugünkü zarar görüyorsa o günkü de zarar görürdü değil mi? Ama biz böyle bir tarihi kayıt ve vakaya rastlamıyoruz. Hani böyle zarar gördüm işte sonrasında çok rahatsızlandım. Hasta oldum işte bilmem [1:15:15] vücuduma şöyle zarar geldi, böyle zarar geldi. O söylemesi etrafındaki düşmanları söyleyecek zaten. E böyle bir bilgi de yok. Demek ki zarar görmemiş. [1:15:23] Ha demek ki zarar görmeyecek kadar bir büyüklükte zarar görmeyecek kadar bir büyüklükteyse 9 değildir. 14'tür 15'tir yani en az. Çünkü o zaman ancak zarar görmeyecek. Büyüklüğü erişmiş oluyor. Ya bu yönlerden düşmemiz lazım. Yani yaşı [1:15:36] biz yaşı böyle kesin bilgi olarak alıyoruz. Halbuki en güvenmeyeceğimiz şey yaş bilgisi. Bunu bu şekilde yorumlamamız lazım. Eee ve 9'u 14 olma olasılığı da öyle az bir olasılık değil. [1:15:48] Ha 14. Günümüzdeki sen eğer çok seküler maka bakıp 18 16 çocuktur falan dersen o saçma olur. Neden? Bugün 14 yaşında tüm dünyada geçmişte gelecekte bugün dahil olmak üzere millet cima ediyor mu? [1:15:59] Ediyor. Değil mi? Okullarda görüyoruz. [1:16:01] İşte Amerika'da, Batıda, şurada burada illa nikahlı olmak zorunda değil. Yani nikahsız bir şekilde de çok fazla 14 yaşında, 15 yaşında bu işleri yapan kişi var mı? Var. Hah. Demek ki bu aklen kabih değil. Bu toplumda yaygın bir şey [1:16:13] ve tüm toplumlarda bu yapılabilen bir şey. E sen bunu nikah akdinde kabul ettiğin zaman bir sıkıntı var mı? Yok. E zaten takat getireceğini de söylüyorsun. [1:16:20] Yani 14 olan kişi kendini 9 zannetmesi çok normal bir şey. O yüzden burada eee temel mantu mantığımızı ve argümantasyonumuzu bu şekilde kurmamız lazım. Öteki türlü zaten düşmanları eee bunu kullanırdı. Bunun da hiçbir [1:16:35] toplumda zamanda örf olarak olma şansı yok. Çünkü insanın içinden gelen bir çirkinlik duygusu. Hırsızlık gibi, haksız yeri adam öldürmek gibi bir şey. [1:16:44] O yüzden eee kabul edilebilir bir tarafı yok. Dolayısıyla demek ki gerçeklik böyle değil. Daha farklı. O dönemdeki ortalama insanlar eee nasıl bir olgunlukta bunu yapıyorsa ona benzeyen [1:16:56] bir tarzdaymış demek ki tepki çekmemiş. [1:16:59] E bu da en az 14 15 olması gerektiğini bize aklenamızı sağlıyor. Yani tüm bu açılardan da baktığımız zaman düşmanıyla, değiliyle, peygamberin zamanında, sonrasında, öncesinde bu çirkin bir davranış olacağı için böyle [1:17:14] bir şey yaşanmıyor. Zaten bizim eee alimlerimiz de fetvalarında buna fetva vermiyorlar. Yaşın demek ki yanlış bilinebileceğini düşünerekten buralara sınır çizip aslında takati ön plana alıyorlar. Yani olması gereken şey. [1:17:26] Çünkü takat olamayan zaten aklen kabih olmuş oluyor. E 9 yaşına da takat getiremeyeceği için demek ki daha büyük. [1:17:32] Demek ki yaşı yanlış biliniyor mantığını buradan biz çıkarabiliyoruz. Ayrıca şöyle bir şeyler de deniliyor. Ya işte hukuk kitaplarında bunları yazarken hiç mi vicdanları rahatsız olmamış? Hiç mi eleştirmezler? Hukuk kitabında şey olmaz [1:17:43] ki. İşte bu ahlaken kötüdür. Sayıp sövüp işte böyle yapanlarda böyle şerefsizlik olur mu? Küçük çocukla da kardeşim yapmayı verin. Azıcık bekleyin. Ya hukuk kitabında bunlar yer almaz. Bunlar ahlaki ifadeler. Alimler başka [1:17:54] kitaplarda, başka yerlerde, vaazlarında vesaire bunları zaten dile getirirler. [1:17:57] Ama hukuk kitabı hukuku içerir, bilgiyi içerir. Orada nasıl hüküm vereceğini içerir. Fetva kitabı bunlar. Bunlar ahlak kitabı ya da içerisinde kendi öznel yorumlarını veya bu işin pis bir iş olduğunu falan yazılacak kitaplar [1:18:08] değil. Hem günümüzde öyle değil hem geçmişte de öyle değildi bu zaten. Yani hukuk kitabı sayıp sövmez, küfüretmez veya ahlaki eleştiride bulunmaz. olayı tamamen rasyonel bir şekilde inceleyip kuralları koymaya çalışır. Olabildiğince [1:18:20] iştihat etmeye çalışır. [1:18:23] Bir de olaya tersten bakmak lazım. Şimdi tersten baktığımız zaman hiç şöyle bir şey var mı? Örnek veriyorum. Şöyle bir şey blue'a ermiş. Yani artık sayıyla değil [1:18:35] takat getiremiyor. Bu durumda ne olur? [1:18:40] Teslim edilmez. Ya bakın tersten bakınca da bunlar da yazıyor. Yani aynı kitapların içerisinde şunu yazan kitabın içerisinde şu da yazıyor. Allah Allah. O zaman düşünüyorsun ya blue ermiş ama takat getiremiyor. Nasıl oluyor ya? [1:18:51] Olabilir. Çünkü çok erken bloğa ermiş olabilir. Mesela diyelim ki bazen öyle durumlar da söz konusu. Anomali durumlar. Çünkü bunları sen çevirmek zorundasın. Diyelim ki 8 yaşına blue erdi. Olabilir mi? Olabilir. Ama takat [1:19:01] getirebilir mi? 8 yaşında getiremez. O zaman yine teslim etmiyorsun. O yüzden takat şartı var. Yani takat da burada çok kötü, berbat, sapıkça, hiç gerçekçi değil gibi düşünülecek bir şart değil. [1:19:12] Birazdan medeni, modern hukuktan da göstereceğim zaten. E modern hukukta da yaş o kadar iyi bir veri olarak kullanılmıyor. Başka şeylere bakılıyor. [1:19:19] Birazdan geleceğiz. E yani kitapta blue e olmayıp takat varsa teslim edilir yazan kitapta blue olup takat yoksa teslim edilmez de yazıyor. Ha o zaman sen bu kitaba sapık diyemezsin. Y bu kitap demek ki belli kaideleri belli bir [1:19:33] çerçevede rasyonel bir şekilde ve kesinlikle çocuğun istismar olmayacak, çocuğun zarar görmeyeceği şekilde kurgulamaya çalışmış. Zaten aynı kitapta bu da yazıyor. Bunu da örnek getir getirirken bu yönden de düşünmemiz lazım. eee ve başka kavramlar da işin [1:19:47] içine eee giriyor. İşte mesela e takat getip getirmemesine eee veya bu yola girip girmemesine göre işte eee rat kavramı var. İşte anatomik tıkanıklık, yapısal bozukluk, şunlar bunlar. İşte Nitvül halk nahife denilen kavram var. [1:20:01] İşte bedensel zayıflık, küçük yapısı olması işte bunlar yaştan bağımsız şeyler. Bunlarda da teslim edilmiyor. [1:20:07] Yine marazlar var. İşte hastalığa sahip, gece şeylere sahip. Yani tüm bunlara bakıyorsun. Yani bu aslında senin karşının iyiliğini, kızın iyiliğini düşündüğünü gösteren şeyler. [1:20:17] E şimdi medeni kanuna bakalım. 2002 yılında medeni kanunumuz değişti. [1:20:20] Biliyorsunuz Türk Medeni Kanunu değişti. [1:20:22] 2002 yılına kadar medeni kanundaki madde şu: Erkek 17, kadın da 15 yaş ama hakim izdiyle 14 yaşa kadar evlenebiliyor. [1:20:32] Yani 2002'de bu yaşlar 17'ye çekildi. [1:20:36] Normalde 2002'den önce Türk Medeni Kanunua yani modern dönemde, modernitede bizim annelerimizin, babalarımız, dedelerimizin yaşadığı dönemde de erkek 17, kadın da 15, 14'e de hakim düşürebiliyor. Yaşında evlenebiliyor. [1:20:48] Şimdi bu yaş sınırları da modernitede var. ve hukuk kitaplarında yani modern şu anda günümüz hukuk kitaplarında eee aynı fıkıh kitapları gibi buradaki kitaplar gibi düşünebiliriz. Evlilik izni verirken diyor ki mesela küçüğün [1:21:00] fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak yeterli olup olmadığına dair uzman raporu alınması öneriliyor. Mesela hakim bir dava görecek bir evliliğin onaylandığı veya onaylanmadığı bu kişi evlenebilir mi? Buradaki çocuklar, küçükler neyse evlenebilir mi? Ne [1:21:14] yazıyor? Hukuk kitabında modern hukuk kitabında yazıyor mu? fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak yeterli olup olmadığına dair uzman raporu alır hakim diyor. E şimdi bunu sen fıkıh kitabında görünce sapık diyorsun. Modernitede [1:21:25] görünce sapık olmuyor. E nasıl iş yani bu? Ve bu işte mesela 2009 tarihli Ankara 8. Aile Mahkemesi'nde eee hakim aynen bu ifadeyi kullanmış. Evlilik iradesine sahip olup olmadığı ve fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak evlilik için yeterli olmadığının [1:21:39] belirlenmesi gerekir diyor. Bunun için o zaman rapor istiyor. İşte takat, takat var mı mesela? Bunu sorgulamış. [1:21:45] Yine aynı şekilde bizzat hukuk kitabının içerisinden aldığım ifadeler var. [1:21:49] Mahkeme mümeyyiz küçüğü de bizzat dinleyerek evlenme için gerekli bedeni ve fikri olgunluğa erişip erişmediğini değerlendirir. Bedeni ve fikri olgunluktan bahsediyor. Bakın mümeyyiz küçüğü de bizzat dinleyerek diyor mahkeme diyor. E şimdi sen modern bu [1:22:04] hukuk kitabındaki bu ifadeyi görmeyip e bizim fıkıh kitaplarına böyle saydırırsan södürürsen küçüğün diyor. [1:22:09] Küçüğün bilmem işte bedeni olgunluğa erişip erişmediği yazıyor işte bak mümeyyiz küçüğün gerekli bedeni olgunluğa erişip erişmediği değerlendirilir. Ne oldu? Aynı ifade modern hukuk kitaplarında da yaşanıyor. [1:22:20] Ya bu hukuk hukukçular için yazılıyor. [1:22:22] Bu avam için değil veya senin alıp böyle kafana göre eee sapık şu bu diye değerlendireceğim bir şey değil. Bu hukuk ya hukuk kitabı hukukçular için var. Modern hukukta da bu böyleydi. [1:22:33] Geçmişteki hukukta da bu böyleydi. E şimdi inceleyelim ifadeleri. Ben bizzat hukuk kitaplarından eee ve hukuk makalelerinden aldığım bakın bazı örnekler var. Mesela orada da küçük diye geçiyor. Sahyire sayıre diye her yerde [1:22:44] böyle şey yapıyorlar ya. Modern hukukta şu an Türkçe bizim medeni kanun kitaplarında veya işte profesörlerin falan şeylerinde açıklamalarında hep küçük küçük küçük küçüğün şu küçüğün bu diye geçiyor. Şimdi burada mesela ne [1:22:56] diyor bakın? Mümeyyiz küçüğün ana baba ve babası tarafından evlenmeye izin davasının açılması halinde mümeyyiz küçüğün bizzat dinlenmemesi kararın başına bozulmasın yani mümeyyiz küçük dinlenecek. Ayrıca küçüğün evlenme için [1:23:07] gerekli kişiliğe, bedeni ve fikri olgunluğa eşip erişmediği hakim tarafından gözlemlenecek. Bakın gerekli bedeni olgunluğa erişme erişmediği hakim tarafından gözlemlenecek diyor. Mümeyyiz küçüğün diyor. Bunu gördüğün an mesela [1:23:19] sen şu an bu fıkıh kitabı olsaydı alın işte sapıklar diyeceksin. E modern profesör anayasa profes şey medeni kan profesörleri de ben bizzat onun şeylerinden aldım bunu. Ne yapacağız şimdi ya? Bu çünkü hukukla alakalı bir [1:23:30] şey. Bu modernitede de böyle uzman bilir kişi raporu ne dedik? Takat uzman bilir kişiye göre verilir dedik zaten. [1:23:36] Alınacaktır. [1:23:38] Küçün kimlik bilgilerini kontrol edecek. [1:23:39] hastaneye gönderilecek. Belki kemik yaşına bakacak, şuna bakacak. Niye yaşa o kadar güvenmiyor? Bak modern dönemde bile yaşa güvenmiyor. Ona göre izin verecek veya vermeyecek hakim. [1:23:49] Sonra mesela çok bakmıyorum siz şey yaparsınız, durdurursunuz, incelersiniz. [1:23:52] Mesela kanun hangi durumda olağanüstü sayılacağı tahti tahdidi olarak saymamış. Yani olağanüstü durumlarda küçüğü evlendirilebilir diyor kanunda. [1:23:59] Ya aile mahkeme hakimine bırakmıştır. Bu konuyu kadının kararına bırakmış. E fıkıta da öyle. Yargıtay kararlarında bu doktrin aşağıdaki haller olağanüstü durum olarak kabul edilmektedir. Küçüğün hamile olması. Hadi bakalım. Küçüğün [1:24:10] hamile olması. Bunu gördün ya yapıştırdın. Bak şuradaki şu arkadaş var ya mesela ne diyordu İmam Şafii? İşte ibaresinde şey diyordu. Küçük kız çocuğu evlilik veya başka bir sebeple bekareti gitmiş dul ise. Ne demek bu? İşte mesela [1:24:22] burada açıkladık ama eee hamile kalmışsa ya bunu sanki onaylıyormuş gibi al. [1:24:27] Hukuk metninde bunlar yazılır abi. Çünkü bu eee soğuk bir ifade. Yani bu hukuk metni. Bu senin böyle ahlaki olarak yargılayacağın bir şey değil. Olayı incelersin bunu böyle hukuk perspektifinden bak küçüğün hamile olması. Bu durumda mesela hakim kendi [1:24:41] kararıyla mesela evliliği onaylayabiliyor. İşte tarafların birlikte yaşama nedeniyle çevreye dedikodu çıkması, nişanlanma, dün, örf şeyleri giriyor. Küçüğün sosyal ekonomik koşullarının evliliğe zorunlu kılması falan bunlara bakaraktan kanaat [1:24:52] getirirse evlenmeye izin verir. Ne oldu? [1:24:55] Şimdi ben bu ifadeyi atsam işte fıkıh kitabında yazıyor desem mesela linçlersin. Medeni hukuk kitabında yazıyor deyince ilinçlemiyorsun. E şimdi makalelerden bakalım. E şimdi mesela makalelerden bugünümüzdeki modern medeni [1:25:08] hukuk profesörlerinin makalelerinden, kitaplarından alıyorum ben bunları. Bak küçük yaşta evlenemin hükmü diye başlık var. E şimdi sen bunu fıkıh kitabında görünce sayirenin evlenme Saire ile evlenmenin hükümleri mesela görünce [1:25:18] sapık diyorsun. E değil ya bu hukuki bir şey bu. Anladın mı? Ne diyor mesela? Bu görüşlerden ilki evlenme yaşının tamamlanmamış olmasına rağmen yapılan evliliğin geriçerli olacağını savunur. Bak bu da ihtilaflı mezhepler [1:25:31] gibi düşünebiliriz. Birtım hukuk profesörleri diyor ki yaş tamam olmasa bile çeşitli ibarelerden işte eee birazdan geleceğiz onun ne olduğuna. [1:25:38] Mesela şurada yazıyor. Evlenme ehliyetinin birinci şartı ayırt etme gücü. Şu an medeni hukukta bizim evlenmenin birinci şartı ayırt etme gücü. Yani zihinsel olgunluktan bahsediyor. Bir şeyleri ayırt edebiliyor mu bu kişi? Yaş değil. Bak birinci şart. [1:25:50] Yaş değil. Sen diyordun ya fıkıhta neden yaş değil? Birinci şart, e, medeni hukuk da yaşa o kadar güvenmiyor. Birinci şartta bir şeyi ayet etme gücü koymuş. E fıkıh ne koyuyordu? Takat koyuyordu, blue koyuyordu vesaire. Yani her hukuk [1:26:02] kendine göre bir şeyler koyuyor. Burada yaş koyan neredeyse yok. E şimdi ne diyor? Yaşını tamamlamamış olmasına rağmen yapılan evliliğin geçerli olacağını savunur. E ne oldu? [1:26:13] Şuradakiyle ne farkı kaldı bunun? İşte eee blue şartı olmasa bile takat varsa teslim edilirle. Aynı şeyi söylüyor. Bak modern hukuk makalesi profesörleri aynı şeyi söylüyor. Seküler gayet bunlar. [1:26:24] Seküler profesörler. Seküler hukuk. İşte insan hakları beyannamesine filan uyumlu kanunumuz. [1:26:31] Bu böyle küçük yaş evlenmenin geçerli olduğu görüşü. Bakın burada aşağıda bu makalede görüşlerin işte nasıl olduğunu eee falan anlatıyor. İşte bakıyor neymiş eee şartları. işte evlenmeye engel olacak derecede akıl sağlığının [1:26:43] bulunması, eşler arasında evlemeye engel olacak derecede hızsınlığın bulunması, hallerinde yapılan evlil mutlak butlanla sakat bir evlilik olur. Yani yukarıdakiler varsa mutlak butlanla sakat oluyor. Eee onlar yoksa eğer ayırt [1:26:54] etme gücü varsa evliliğin birinci şartı olan görüldüğü üzere eşlerden birinin evlenme sırasında henüz evlenme yaşını tamamlanamış olması durumu mutlak mutl sebepleri arasında sayılmamıştır. Ne demek? Evliliği batıl yapmaz. [1:27:07] Yani eee akit geçerlidir. Yani evlilik modern e medeni kanuna göre geçerlidir demek. Bakın yaşını tamamlanmamış olması tutan sebeplerinden değil. Ne bundan sebep? Eee ayırt etme gücü. Fıkıhta [1:27:20] neydi? Takat. Ya bu böyle bu hukuk metni ya. Ya bunu manipüle etmenin böyle farklı yerlere çekmenin manası yok. Bunu ben eee tutup atsam medeni hukuk sapıktır desem derim. Öyle ibare alıp atmaksa yani. Ama konu o değil ki. [1:27:34] Burada bir şey tartışılıyor. Yani eee kişinin hangi açtan itibaren ayırt etme gücüne sahip olacağını söylemek, ayırt etme gücünün varlığına ilişkin bir asgari yaş belirlemek hukuk sistemlerinde çok tercih edilen bir uygulama değildir. [1:27:48] Değil yani. Ama yine fıkıhta biz asgari ve azami yaşları belirlemişiz mesela. [1:27:52] Çünkü nasta var hadislerde mesela. Ama bak medeni hukukta yaş bile belirlemiyorsun. [1:27:58] Ayırt etme gücüne bakacak hakim diyorsun. Nasıl belirlenecek? İşte bilir kişi raporuna, uzman görüşüne başvuracak falan. E benzer mantık ya hukuk mantığı çok değişmez ki zaten. Benzer olur yani. [1:28:09] Yani bu belirlenen yaşın tamamlanmış olmasının kişinin o işt bakımından ayet etme gücüne sahip olduğunda bizzat kanun koyucusu tarafından kabul edilmiş bir faraziyet niteliği taşıdığı söylenebilir. [1:28:18] Yani hangi yaşta raporu alıyorsa bunu uygun göreceksin diyor. [1:28:24] Mesela böyle bir evliliğin yapılabilmesinin olağanüstü durumun ve pek önemli bir sebebin varlığı halinde hakimin izin vermesi şartına bağlayan işte Medeni Kanun 1242 hükmü evlenme izni verilecek küçüğün bak ne kadar sapıkça değil mi? Evlenme izni verilecek [1:28:37] küçüğün ve hakimin iznine bağlaması bunu kadının iznine bağlaması yani işte evlenin anlamının mahiyetin kendisine yükleyeceği sorumlulukları anlayabilecek yeteneğe sahip olup değil mi? Eee Medeni kanun buna bakıyormuş. olmadığının [1:28:49] değerlendirmesini kapsayan çok geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır. Hakime çok geniş bir takdir yetkisi tanıyoruz biz şu an Medeni Kanunda. E aynı şey fıkıhtan farkı ne? Yok. Boş retorik. Bu iş hukuk işi. Bu işi böyle avamın böyle [1:29:02] manipüle olacağı ifadeleri atıp işte gelenek yalan fıkıhçılar sapık falan diye atmakla olacak hiçbir şey değil ki bu. Yani işte bak mesela evlenme izni verilmesinin küçüğün menfaatin olup olmadığı takdir edilecektir. Ne oldu [1:29:15] yukarıda? Ne dedik? İşte şefkat, maslahat değil mi? Yukarıda biz mesela neler işledik? Şefkat, maslahat falan işledik. Şefkat, maslahat bunlar ne? [1:29:23] Küçüğün bu işten bir zararı var mı? Bir maslahatı var mı? Bir yararı var mı? Eta böyleyse modern hukukta da böyle. Bak evlenine izin verilmesinin küçüğün menfaatin olup olmadığını hakim takdir edecek. Ona göre karar verecek ve izin [1:29:34] verecek. [1:29:35] E yani eee bu böyle bir şey. Hukuk böyle bir şey. Yani şimdi şeye gelecek olursak eee şöyle bir durum eee söz konusu aslında. [1:29:49] Şimdi şurada bizim içini boş yapalım. [1:29:54] Fıkıh yani hukuk literatürü var. Burada fetvalar var. [1:29:59] Tamam mı? Yani bu yukarıda okuduğumuz gibi veya işte meden bu hukuk kitaplarındaki gibi bir literatür var. [1:30:05] Normalde nedir? Bir kadı olur. [1:30:09] Bir vaka gelir. Değil mi? Kadıya vaka gelir. Kadı ne yapar? Fıkıh literatürü kadıyı besler. Başka ne besler? Kadıyı [1:30:20] örf besler. Değil mi? Bunu da yazalım. [1:30:24] Şimdi kadı örften beslenir. Şu anki cari örften yani o an bulunduğu içerisindeki toplumun örfen beslenir. Fıkıh literatürden de beslenir. Dava gelir. Ne yapar? Davaya bir [1:30:38] içtihat hüküm verir. Bu içtihat doğrudan %100 fıkıhtaki yazan ya da fetva kitabındaki yazan eee şeyin bizzat kendisi midir? Hayır. Neden? Çünkü İslam'da içtihat vardır. Senin şu anki [1:30:49] işlediğin vaka, şu anki dava biriciktir. [1:30:53] Kendine özgündür, tikeldir. Dolayısıyla sen örfü alırsın, fıkıh literatürünü alırsın. Onlardan yararlanarak, onların üzerine inşa ederek içinde bulunduğun davaya kendi özgün yorumlarını katarak adaletli bir şekilde içtihat ve hükme [1:31:07] bağlarsın. [1:31:09] Yani hukukta, İslami hukukta karar böyle verilir. Yoksa fıkıh literatüründeki veya işte fatava-i Hindiyedeki fetvanın birebir aynısını yapıştır geç. Bu değil. [1:31:18] İslam'daki hukuk bu değil. Aynısını yapıştırıp geçmezsin. Ondan faydalanırsın. O sana bir bilgi kaynağı sağlar. O sana bir esinlenme sağlar. [1:31:24] İlham sağlar. Şimdi bu böyle değil mi? [1:31:28] Şimdi Altay Cem'le diğer Mendeseli arkadaşların eee tıkandığı nokta burası. [1:31:32] Aslında birbirlerinin anlayamadıkları nokta da burası. Şimdi günümüzde şu anda mesela eee NDSL arkadaşlar ne diyor? [1:31:43] Günümüzde şu anda burası eski zaman olsun. [1:31:52] Burası da günümüz olsun mesela. Şimdi günümüzde diyelim ki şeriat geldi. [1:31:58] Şeriat gelince kadı nasıl hüküm verecek? [1:32:06] Yine fıkıh literatüründen yararlanacak değil mi? Yine örften yararlanacak değil mi? Çünkü günümüzün örfü de var. Yine örften yararlanacak. Kadı bir hüküm verecek. Şimdi medreseli arkadaşlarda Altay Cemş'te herkes de benim gördüğüm [1:32:20] kadarıyla günümüzde diyor ki şeriat gelse kadı kesinlikle mesela 9 yaşında eee birisine 10 yaşında birine 11 yaşında birisini 12 yaşında birisini yani muhtemelen 141 yaşına kadar gelene kadar ki 14 yaş 2002'den önce Türkiye'de [1:32:31] zaten izin veriliyormuş. Muhtemelen 14 yaşına gelene kadar kimseye eee kocaya teslime izin vermeyecek diyor. Bunu medreseli arkadaşlar da söylüyor. [1:32:38] Yukarıdaki tüm o hadisleri kabul eden fıkıh terü kabul eden Altcem de böyle söylüyor. Burada anlaşıyorlar. Yani günümüz konusunda anlaşıyorlar ve bu fıkha göre de uygun. Neden ya? Çünkü sen örfü de alacaksın, fıkıh literatürü de [1:32:49] alacaksın. İçinde bulunduğun günün şartların davasına göre içtihatını edeceksin. 14 yaşından küçük muhtemelen zaten izin vereceğin bir durum yok. Şu an günümüzde de e öyle bunla takip ettirecek bir insan bulmam falan da söz [1:33:00] konusu değil. [1:33:01] eee anlaşamadıkları veya birbirlerini yanlış anladıkları nokta neresi eski zaman? Şimdi eski zamana dair bizim eee bilgimiz ne? Buradaki bilgi ne? [1:33:13] Bilgi gerçek yaşantı. Bir gerçek yaşantı var. Bir de benim speküle ettiğim var. [1:33:19] Yani benim hayal ettiğim, benim öyle zannettiğim var. Değil mi? Şimdi eski zamana dair Osmanlı kadı sicilleri haricinde bizim işte eee herhangi bir davaları işleme. Bakın fetva farklıdır. [1:33:29] Dava farklıdır. Fetvada fıkıh literatürü. Burası sanal şeyler gerçek bir davaya verilmiş hükümler değil. Bana gerçek bir kadının gerçek bir davaya gerçek verdiği hüküm lazım. Bu eksik. [1:33:39] Osmanlı kadın sicilleri haricinde yok elimizde böyle bir bilgi. Ben sadece speküle ediyorum. Öyle zannediyorum. [1:33:44] Şimdi mendresede arkadaşlar zannediyor ki bu fıkıh tarındaki ya da fetvalardaki kurallar birebir hiç örf şuradan buna oranki davanın durumuna işte karşıdaki kişinin şununla bununla bakmadan direkt kadı yapıştıracak 9 yaşındaki kişiyi [1:33:55] hemen teslim edecek kocasına zannedebiliyor. [1:33:57] Çok eee çünkü eee katı bir okuma yapıyorlar. Çok yorumdan uzak bir okuma yapıyorlar. Elde de bilgi olmadığı için o öyle zannediyor. Yani fıkıh literatürünü doğrudan içtihat hüküm zannediyor. Ama halbuki fıkıh literatürü [1:34:10] değildir içtihat ve hüküm. Bu yanlış yani böyle bir şey yok. Bu yoruma tab. [1:34:16] Altay Cem de diyor ki bak kardeşim fıkıh örfü kullanıyor eski kadılar zamanında ve bunu yine günümüzdeki gibi karar veriyorlar. Yani öyle senin dediğin gibi takat getir 8 yaşında 9 yaşında kimse yok diyor zaten ve buna öyle karar [1:34:29] vermiyorlar diyor. Bu bizim çünkü mantıken mantık silsilesinde aklı kabih dediğdi o zaten. Mantıken bu böyle olmak zorunda diyemed arkadaşlar bunu biraz hayal edemediği için eski zamanla da buna dair bir bilgimiz olmadığı için ve [1:34:43] elimizde böyle bir kadıların gördüğü davalar ve bunların sonuçları şu şekilde bağlandı diye bir eser olmadığı için eee Osmanlı kadıcilerine göre Altaycam haklı zaten. Böyle bir şey göremiyoruz biz. [1:34:53] öncesinde de işte 1000 yılında var mı bilemiyoruz ama mantıken yok. Şu usule göre, şu yapıya göre yok. [1:35:02] Anlaşamadıkları noktada aslında burası. [1:35:06] Eee ve burada eee ister eski zamanda olsun ister günümüzde olsun kesinlikle çocuk evliliğine çıkacak veya birçisini işte böyle istismar edecek 8 9 10 yaşlarındaki kızların böyle teslimine yönelik bir şey mümkün değil yani. [1:35:17] Mümkün değil. Tüm bu yukarıda işlediklerimi baz alaraktan bunu çok rahat bir şekilde söyleyebiliyorum. Bu olayın açıklaması da bu şekilde. [1:35:27] Şimdi burada tabii bir noktaya daha değinmek istiyorum. İşte Altay Cemile normal medresedeki arkadaşlar da bir tartışma yaşadılar. Hadi tamam. E işte İslam'da hadis inkarcıları veya modernist arkadaşlar veya tarihselci [1:35:41] arkadaşlar tamam bunu manipüle ediyorlar. Anladık. E peki normalde işte ehli sünnet olan medresede olan hadisleri kabul eden arkadaşlar neden Altayc Meriç'le e çatışıyorlar? Bu konuya da biraz değinmek istiyorum. [1:35:53] Şimdi olay şu burada eee normalde bizim geçmişe dair bilgimiz nereden geliyor? [1:35:59] Eee yazılı kaynaklardan geliyor değil mi? Eee veya biz geçmişte işte günümüzde yakın tarihse kamera görüntülerinden işte kayıtlardan, eee veri tabanı kayıtlarından, şuradan buradan mesela Osmanlı'da kadı sicillerinden biliyoruz [1:36:13] değil mi? Dünyanın en kapsamlı hukuk sicillerinden bir tanesi Osmanlı kadı sicilleri. Yani Osmanlı'da normalde eee hakimler nasıl karar veriyordu? Kadılar neye göre karar veriyordu? Hangi vakalarda nasıl hükümler çıkarıyorlardı? [1:36:26] Normalde bizim bunu bilme şansımız zayıftı ama kadın sicilerine bunlar yazıldığı için oradan bilebiliyoruz. [1:36:33] Normalde bu bir silsiledir dünyada Peygamber Efendimiz Sallallahu aleyhi ve sellem'den itibaren kadılar olmaya başladı. işte İslam devletlerinden, Osmanlı'da dahil günümüz modern döneme kadar 19. yüzyıla kadar bu şeriat eee [1:36:45] bir silsile halinde eee hocalar öğrencilerine bunu öğretmek eee kaydıyla işte hocalar yaptıkları kadılıklarda ya verdikleri hükümleri belki bir muhtasar haline getirip belki bir işte fetva kitabı haline getirip değil mi? Daha [1:36:59] sonra bunları öğrencilerine öğretiyorlar. E halkalar oluyor. İlim halkaları. Bu halkalarda işte hayali birtım senaryolar üretip bu senaryolara hükümler vermeye çalışıyorlar. Bu şekilde bir eğitim söz konusu. Yani [1:37:12] günlük hayatın içerisinde bu yaşanıyor. [1:37:15] E ve sürekli de bir sağda solda eee görüyorsunuz kendi akrabalarınızdan vesaire de görüyorsunuz. Kadıya gidiliyor, hükümler veriliyor. E bir yaşantının içerisindeyiz. E bir de silsileden gelen bir bilgi var. Eee hayat da çok değişik değil. Mesela örnek [1:37:29] veriyorum 10. yüzyıldaki bir hayat dinamiğiyle işte tarım yapıyorsunuz. [1:37:34] Normal eviniz var. Eee akrabalarınız var. Yaşıyorsunuz değil mi? 10. yüzyılla mesela 17. yüzyıl arasında hayat dinamiği, sosyoekonomik e yaşam bakımından çok bir farklılık yok. [1:37:45] Dolayısıyla fetvaları da böyle silsile halinde hocalar günlük hayatta da ve hayatın içinde yaşaya yaşaya aktardığı zaman bu bir şekilde gidiyor. Siz geçmişe dair e belli bir olayda nasıl hüküm verildiğini görebiliyorsunuz. [1:37:56] Örfünüzü de onun üzerine katıyorsunuz ve bir hüküm inşa etmiş oluyorsunuz. Fakat sonra ne oldu? Bu silsile nasıl bozuldu? [1:38:04] Şöyle oldu. 19. yüzyılda artık Batı sanayi devrimi ile birlikte bir hukuk devrimi de yaptı. Cod Napoleon dediğimiz olayla birlikte e bir civil lova, ben işte şeriat videolarında anlatıyorum Civil Love'a geçildi. Halbuki İslam [1:38:17] hukuku şeriatta daha common love eee tarzındadır. Yani daha içtihat hukukudur. Yazılı böyle fiks bu moto bir eee şey değildir. Hukuk değildir. [1:38:26] Videomdan izleyebilirsiniz. Daha detaylarını orada açıklıyorum. Sonra ne oldu? Mesela İngilizler gitti Hindistan'a. Hindistan'da normalde şeriat uygulanıyordu değil mi? İslam hukuku uygulanıyordu. Orada gittiler eee yeni bir hukuk türü ürettiler. Anglo [1:38:38] Muhammeden diye bir hukuk türü üretildi mesela. Hukuk yavaş yavaş bozuldu. İşte Osmanlı'ya geldiğimiz zaman 1917'de aile kararnamesi, işte Mencel ile falan itibaren başlayan aslında sivil llaşma yani eee hukukun şeriattan yavaş yavaş [1:38:50] çıkması. 19. yüzyılda tüm dünyada İslam ülkelerinde günümüzde artık tamamen çıkılmış durumda. Eee tüm İslam ülkelerinde hukuk bozuldu. Yani mahkemeye gittiğiniz zaman artık bir şeriat mahkemesinden bu fıkıh alimlerinin yaşadığı e veya yazdığı [1:39:04] eserlerden veya fetva kitaplarından yararlanarak değil de daha modern, daha insan aklına dayanan, daha seküler eee maddelerden oluşan bir eee hukuk kitapçığıyla karşıasınız ve ona göre hüküm vermeye başladınız. Şimdi bu 150 [1:39:18] yıldır filan bu şekilde. Belki 200 yıla yakın diyebiliriz. Hadi tüm dünyada ve tüm Müslümanlarda bu şekilde. E şimdi bizim pratiğimiz azaldı. Şimdi ben bugün mesela medreseye gittiğim zaman benim hocam bir dava çözmüşlüğü yok. Onun [1:39:31] hocasının da bir dava çözmüşlüğü yok. [1:39:33] Onun hocasının da bir dava çözmüşlüğü yok. Yani gerçek reel hayatın içerisinde bu yaşanmıyor artık. Sadece teorik bir bilgi olarak öğretiliyor. Böyle olduğu zaman ben günlük hayatın içerisinde bu yaşanan vakaları tam olarak göremiyorum. [1:39:45] Kadının bu hükümlerden yani bu fetva kitaplarında yazan bilgiyi alıp ondan nasıl hüküm çıkardığını bizzat şahit olamıyorum. Sadece teorik kafamda bunu kuruyorum ve diyorum ki ha fetva kitabında bu yazıyorsa demek ki bu doğrudan bu şekilde hüküm verilir gibi [1:39:58] zannediyorum. Ama normalde kadınlar öyle hüküm vermiyordu. Onu bir eee bilgi eee besleyen bir bilgi olarak kullanarak son hükmü İslam hukukunda iştihat ederek kadı verir. Zaten bu fetva kitapları [1:40:11] onun için bir yardımcıdır. E şimdi durum böyle olunca ben zannediyorum ki geçmişte tüm kadınların verdiği kararlar böyle sanki fetva kitaplarındaki hayali senaryolardakine birebir uyan veya oradaki bazı detayları kaçıran veya [1:40:26] günlük hayatın içerisindeki bazı böyle farklı şeylere dikkat edilmeden verilen hükümlermiş gibi zannediyorum. Bu benim zannım. Bunu ben nasıl doğrulayabilirim? [1:40:34] bir kamera görüntüsü yok elimde. O ana dair veya oradaki yaşananlara dair böyle kesin e gerçek bilgi niteliğinde mesela hadisler gibi ravi zinciriyle falan filan gelen böyle aşırı güvenilir bir bilgi kaynağı da e doğru düzgün yok. [1:40:47] Osmanlı'da şükür ki, bereket ki eee kadı sicilleri var. Sadece Osmanlı için kadı sicillerini belki biraz inceleyebilirim ama onun dışında mesela Abbasilerde Emevilerde nasıl yapılmış eee bilme ihtimalim çok zayıf. Düşük değil mi? [1:41:00] kitaplarda e yazılan bazı çizilen şeyler var ama günlük hayatın içerisindeki hakimlerin kadınların verdiği tam bir hüküm e gerçekçiliğinden bahsediyorum burada fetva kitaplarından veya işte fıkıh kitaplarından bahsetmiyorum. Bakın [1:41:11] o aradaki farkı anlatmaya çalışıyorum. [1:41:12] Günlük yaşamın, içtimai hayatın içerisinde olan şeyden bahsediyorum. [1:41:16] Hım. Şimdi zincir 150 200 yıldır kırıldığı için ve günümüzde bunun bir pratiği pratik yoksunluğu olduğu için ve artık sadece medeni kanun uyguluyor. Ben çevremde işte boşananlara bakıyorum, işte evlenenlere bakıyorum. E bu medeni [1:41:29] hukukun uygulandığı yerlere bakıyorum. [1:41:31] Şimdi benim gözlemimle okuduğum teorik kitap bambaşka. Bu sefer benim ayarlarım oynuyor. Benim ayarlarım oynayınca ben geçmişi de sanki eee kendi kafamda kurduğum gibi olduğunu düşünüyorum ama benim kendi kafamda kurduğum gibi değil. [1:41:44] Geçmiş Osmanlı gazetecilerini biraz incelediğimizde de bunu zaten görüyoruz. [1:41:48] Eee dolayısıyla Cem Meri Medseli arkadaşların eee çatışma noktası buradan kaynaklanıyor. [1:41:55] Çünkü ictimai hayat da değişti. [1:41:57] modernite ile birlikte 19. yüzyılla birlikte hayatlarımız da yaşama biçimlerimiz de değişti. Sanayi devrimi ile birlikte insanların eee komple e sosyal hayatı, sosyoekonomik durumları da değişti. Bakın 10. yüzyılla 16. [1:42:11] yüzyıl arasında yaşam biçimleri, pratikleri bakımından bir fark yokken 16. yüzyılda şu an 20 21. yüzyılda çok ciddi farklar var. E böyle olunca da eee bu çok dramatik bir fetva değişikliğini [1:42:25] de beraberinde getiriyor. E tüm bu bilgi yükü 200 yıldır da pratiksizlik üzerine eklendiği zaman benim bocalamam, yanlış düşünmem, eksen kayması yaşamam çok normal. Eee bu çatışmayı da ben buna [1:42:39] bağlıyorum. İzlediğiniz için hepinize teşekkür ediyorum. İyi günler diliyorum. [1:42:43] Yeah.İslam hukukunda çocuk evliliği iddiası, klasik fıkıh terimleri ve fetva metinleri üzerinden hukukçu gözüyle incelendiğinde dayanaksız kalır. Küçük yaşta yapılan nikâh akdi teslim ve cinsel birliktelik anlamına gelmez; teslim bulûğ, tâkat, bilirkişi raporu ve kadı denetimi gibi çok katmanlı şartlara bağlıdır. Fıkıhta küçük bir çocukla fiilen evlilik diye bir model yoktur.
Terimler: sağîre, bulûğ, tâkat
İslam'da küçük yaşta kızların evlendirildiği iddiasını hukukçu gözüyle ve klasik fıkıh kaynaklarına dayanarak ele alalım. Fetva metinlerinden koparılmış birkaç cümle manipülasyona açıktır; bu yüzden önce terimleri doğru öğrenmek gerekir. Temel kavramlar şunlardır:
- Sağîre: henüz bulûğa ermemiş kız; tersi kebîre, bulûğa ermiş kız.
- Bulûğ: ergenlik; kadınlarda hayız, erkeklerde ihtilam gibi fizyolojik belirtilerle anlaşılır.
- Bikr ve seyyibe: bakire ve daha önce cinsel birliktelik (ya da kaza gibi bir sebeple bekaret kaybı) yaşamış kadın. Bikr için susması rıza sayılırken seyyibe için açık, sözlü rıza şarttır.
- Tâkat: kişinin cinsel birlikteliğe fiziksel ve psikolojik olarak hazır olması.
- Akit ve teslim: akit, şahitler önünde yapılan sözlü nikâh akdidir; beşik kertmesi de bir akittir. Teslim ise bulûğ ve tâkat şartlarını geçmiş kızın kocasına verilmesidir.
- Hidâne: akitle teslim arasındaki sürede çocuğun bakımını üstlenen anne, baba ya da teyze gibi yakınların velayeti.
Fetva kitapları halk için değil, fıkıh ve usule hâkim kadıların bilgilerini tazelemesi için yazılmış özet el kitaplarıdır. Kadı bir davayı bu şartların tamamından tek tek geçirerek, "algoritmik" biçimde hükme bağlar.
Yaş neden güvenilir bir ölçü değil?
Bulûğ kişinin beyanıyla ya da ebe veya tecrübeli bir kadının gözlemiyle tespit edilir. Hastalık ve anomalilere karşı ulema bir asgari ve azami yaş koymuştur: kız için asgari 9, erkek için 12 yaş, azami ise 15 yaş. 9 yaş, "bu yaşa gelen kız evlenebilir" anlamına gelmez; aksine bunun altında ebe bulûğ tespit etse bile kabul edilmeyeceğini gösteren bir alt sınırdır.
Asıl manipülasyon yaş meselesinde yapılıyor. Modern öncesi toplumlarda doğum tarihi kayıt altına alınmıyordu. Dedelerimizin kuşağında bile yaşlar birkaç yıl şaşıyordu. Annesi babası ölmüş, teyzesinin "herhalde 8" dediği bir kız aslında 13-14 yaşında olabilirdi. Bu yüzden fıkıh yaşa güvenmez; bulûğ ve tâkat gibi dış gözleme ve uzman bilgisine dayalı şartları öne çıkarır. Tâkat; ebe, uzman kadın ya da bilirkişi raporuyla belirlenir. Yanlış rapor verip kızın zarar görmesine yol açan bilirkişi cezalandırılır, şahitliği düşer ve tazminata mahkûm olur.
Bulûğ muhayyerliği, şefkat ve maslahat
Baba ya da dedenin küçük yaşta yaptığı akit yalnızca bir söz ve vaattir. Fetvalarda "babası 3 yaşındaki kızı evlendirebilir" ifadesi bu akdi anlatır, teslimi değil. Kız bulûğa ve tâkate erdiğinde bulûğ muhayyerliği gündeme gelebilir. Velinin icbar yetkisi ise şefkat ve maslahat şartlarına bağlıdır. Kadı konu komşuya ve akrabaya babanın nasıl biri olduğunu soruşturur, akitte borç gibi bir çıkar ilişkisi olup olmadığına ve karşı tarafın denk (küfüv) olup olmadığına bakar. Bu şartlar sağlanmazsa kıza rızası sorulur. Bu kural yalnızca küçükler için değil, 20 yaşındaki bakire kızlar için de geçerlidir.
Tartışılan fetva ibareleri
Sosyal medyada paylaşılan üç ibareyi bu çerçeveden okuyalım:
- "9 yaşında, cimâya mutîka kız annesinin yanından alınabilir" ibaresindeki 9 yaş cimâ sınırı değil, Hanefî mezhebindeki hidâne sınırıdır. 9 yaştan sonra bile bulûğ ve tâkat şartları aranır. Kadı sicillerinde 9 yaşında teslim kararı görülmez.
- İmam Şâfiî'nin "bekareti gitmiş küçük kız ancak kendi izniyle evlendirilir" ifadesi, fıkıh kitaplarındaki farazi senaryolardan biridir. İbare tecavüze uğramış ya da akitli kocası tarafından teslimden önce kaçırılmış bir kızı korumayı amaçlar. Babanın yanlış karar verme ihtimaline karşı velinin evlendirme yetkisi kalkar. Teslim olmadan kızla birlikte olan koca, nikâhlı olduğu için zina haddinden kurtulsa da ağır bir ta'zir cezası alır. Kız büyüdüğünde nikâhı feshedebilir.
- Şeyhülislam Mehmed Emin Ankaravî'nin Fetâvâ-yı Ankaravî'deki "6-8 yaşında olup iri yapılı ve semiz ise" ifadesi, yaşı ile görünüşü uyuşmayan bir kızın gerçek yaşından şüphe edilmesi durumunu anlatır. Bugün ağır ceza mahkemelerinin şüpheli durumlarda kemik yaşı tespiti istemesi de buna benzer.
"Bulûğa ermemiş olsa da tâkat varsa teslim edilir" ibaresi ise 17 yaşına geldiği halde adet görmeyen kızları (toplumun %2-3'ü) kapsar. Aynı kitaplarda bulûğa erip tâkati olmayan kızın teslim edilmeyeceği de yazar. Ratk (anatomik tıkanıklık), bedensel zayıflık ve hastalık da teslime engel sayılır.
Hz. Âişe hadisi ve aklen kabîh
Hz. Âişe'nin 6 yaşında akdedilip 9 yaşında zifafa girdiğini anlatan hadis sağlam görünür; ancak Hz. Âişe kendi yaşını yanlış biliyor olabilir. Takvimlerin değiştiği, kayıt tutulmayan bir dönemde bu çok olası bir durumdur. Aklen kabîh, yani her zaman ve her toplumda çirkin görülen haksız yere adam öldürme ya da pedofili gibi bir şey hiçbir toplumda örf olamaz. Medine'deki müşrik ve Yahudiler böyle bir durumu Hz. Peygamber'in aleyhine mutlaka kullanırdı. Hadis metninde Ensar kadınlarının Hz. Âişe'yi hayırlı bir günde hazırladığı anlatılır. Ayrıca kaynaklarda bir zarar görüldüğüne dair bir kayıt da yoktur. Bütün bunlardan, yaşının en az 14-15 olması gerektiği sonucu çıkar.
Medeni Kanun ile karşılaştırma
2002 öncesi Türk Medeni Kanunu'nda evlenme yaşı erkek için 17, kadın için 15 idi ve hâkim izniyle 14'e inebiliyordu. Bugün de olağanüstü durumlarda küçüğün evlenmesine hâkim izin verebiliyor. Hâkim, küçüğün bedenî ve fikrî olgunluğuna dair uzman raporu alıyor ve küçüğün menfaatini gözetiyor. 2009 tarihli bir Ankara 8. Aile Mahkemesi kararı buna bir örnektir. Bu, fıkıhtaki tâkat, şefkat ve maslahat şartlarının modern karşılığıdır. Medeni hukukta evlenme ehliyetinin ilk şartının yaş değil ayırt etme gücü olması da fıkıhla aynı mantığı paylaşır.
Kadı, örf ve kopan silsile
Kadı, hükmünü fıkıh literatürü ile cari örften beslenerek, içtihatla verir. Fetva metinleri doğrudan hüküm değildir. Bugün şeriat uygulansa bile kadı asgari yaşı 14-15'e çekerdi. Altay Cem Meriç ile medreseli kesim bu konuda anlaşır; ayrıldıkları nokta ise geçmişin nasıl yaşandığına dair tahmindir. 19. yüzyılda Code Napoléon ile başlayan kodifikasyon, Anglo-Muhammedan hukuk ve 1917 Hukuk-ı Aile Kararnamesi gibi süreçlerle şeriat pratiğinin silsilesi koptu. Dava çözmüş hoca kalmadığı için fetva kitaplarının birebir uygulandığı sanılıyor. Sonuç açık: ne geçmişte ne bugün, İslam hukukunda küçük bir kızın kocaya teslim edildiği bir evlilik modeli yok.
00:00Selamünaleyküm. Rabbi yessir ve la tuassir. Rabbi temin bilir. Allah'ım zorlaştırma, kolaylaştır, işlerimi hayırla, sonuçlandır. Bugünkü videomuzda şeriat video serimizin devamı olan yine
00:14şeriatla alakalı genelde akıllarda soru işareti olarak bulunan ve pek çok kez manipüle edilen bir konuyu işleyeceğiz.
00:22İslam'da evlilik hukuku, evlilik fıkhı eee konusunu işleyeceğiz. Özellikle de bu evlilik hukukunda eee küçük yaşta e kızların evlendirilmesine dair gündemde
00:34çok fazla bir bilgi kirliliği e ve hukuki olmayan tamamen manipülatif ifadeler söz konusu. Buna dair bu videoda ben aslında olayı teknik bakımdan hukukçu gözüyle ele alacağım.
00:48Ve hukukçu gözüyle olay ele alındığı zaman aslında hiç de öyle anlatıldığı gibi İslam'da küçük yaşta kızların evliliğe vesaire izin verildiği gibi bir durumun olmadığını burada ispatlamaya çalışacağım. Tamamen kaynaklardan,
01:03klasik fıkıhtan aldığım ibarelerden ve oradan edindiğimiz bilgilerle bunu yapacağız. Ve bunu yaparken önce terimleri açıklayacağım. Yani bu evlilik hukukunda e özellikle biz sadece küçük e
01:16kızların evline dair iddia edilen şeyleri bu videoda ben inceleyeceğim.
01:20Büyüklere dair zaten o kadar fazla tartışma yok. Burada ben önce terimleri açıklayacağım. Yani orijinal terimler nedir? Bu terimlerin anlamı nedir? Ve hangi durumlarda nasıl kullanılır? Daha sonra bir senaryo, bir timeline
01:31işleteceğiz. Eee sonrasında da birkaç tweet üzerinden ben burada onlara verdiğim cevap üzerinden konuyu anlatmaya çalışacağım. Bu burayu anlattığım takdirde ikna olduğunuz zaman zaten herhangi bir başka yorum yapıldığında veya herhangi bir başka
01:45manipülasyon gördüğünüzde siz cevap verebiliyor hale gelmiş olacaksınız. Onu umuyorum. Bu konu hakkında da zaten eyayi için videoları var. İki adet.
01:53Birisi 1,5 saat birisi 5 saatlik civarında videoları var. O videolar da gayet güzel videolar. İzlemenizi öneririm. E ben aslında o videoların bir nevi burada teknik özetini çıkarıyor olacağım. Yani o videonun içinde anlatılanları burada aslında anlatmaya
02:08çalışıyorum. Eee bu ama daha teknik bir bakış açısı, daha terimsel eee daha böyle olaya tam net odaklandığımız bir bakış açısıyla yaptığım bir video olacak. Şimdi öncelikle terimleri öğrenmemiz gerekiyor. Bundan
02:22bahsetmiştik. Şimdi teker teker terimlerimizi öğrenelim. Bir sayıre terimi. Zaten bu çokça hatta şöyle büyük yapalım ki görünsün.
02:32çokça e gündem oldu. Hani bu nedir işte hangi anlama gelir vesaire gibi. Sayıre demek aslında henüz blue'a ermemiş olan kız demektir. Yani
02:45henüz blue çağına erişmemiş olan kıza sah edilir. O zaman bizim blue'yu da bir açıklamamız gerekiyor.
02:53Peki blue nedir?
02:57Blue da ergenlik demektir. Bizim ergenlik olarak bildiğimiz durum. Peki bu eee nasıl anlaşılabilir? İşte kadınlarda hayız olma haliyle, işte erkeklerde rüyalanma diyebileceğimiz haliyle veya kasık kılı
03:10gibi eee fizyolojik eee değişiklikler ve biyolojik değişikliklerden anlaşılır.
03:19Şimdi blue kavramını öğrendik. Sahire kavramını öğrendik. blue vermemiş olan kız anlamına geliyordu. Şimdi bu sayirenin tersine kebire. O da bluea ermiş olan kız
03:31oluyor.
03:37Şimdi bikir kavramı var.
03:41Bikir ne demek?
03:43Bakire demek. O ne demek? Daha önce cinsel deneyim yaşamamış.
03:51kişi demek bak anlamında.
03:54Peki seyyibe ne demek? Bu bikrin zıttı olmuş oluyor aslında. Seyyibe. Seyibe de dul demek. dul yani daha önce cinsel birliktelik
04:08yaşamış kişi anlamına geliyor. Tabii burada cinsel birliktelik dediğimiz zaman şey de olabiliyor. Yani illa cinsel birliktelik değil de bir kaza vesaire gibi eee yaralanma eee vesaire
04:21gibi sebeplerle de bu gerçekleşmiş olabiliyor. Hani o kadar detaya girmek istemiyorum ama genel manada bu kelime bu anlama geliyor. Sonra yaş.
04:33Yaş var. Yaş ne?
04:38Kişinin doğumundan itibaren olan yıl. Zaten yaşı biliyoruz.
04:43Şimdi bunu neden tanımladığımı birazdan eee anlatacağım aslında.
04:48İlk önce tanımlarımızı yapalım. Takat dediğimiz bir kavram var.
04:54Takat ne demek?
04:57Kişinin cinsel birlikeli fiziksel ve psikolojik olarak hazır
05:10olup olmadığı.
05:13Şimdi bu da var. Bu takat olmuş oluyor.
05:19Şimdi cima dediğimiz bir şey var. Cinsel birliktelik bu zaten.
05:29Teslim denilen bir şey var. Teslim ne demek?
05:35O zaman ilk başta akiti söyleyelim. Akit ne demek?
05:39Eee, nikah akti sözlü eee, evlilik eyleminin gerçekleşmesi. Yani akit demek sözlü olarak siz o an evlendiniz demek. Sadece bu eylemin gerçekleşmiş olduğuna dair
05:54işte iki şahit geliyor. İşte mehirleri söylüyorsunuz. Kabul ettim diyor. Karşı tarafta kabul ettim diyor. Akitiniz gerçekleşmiş oluyor mesela. Yani bu bu akit olmuş oluyor. Veya işte eee ileride geleceğiz birazdan. E kızın babası işte
06:07beşik kerpmesi gibi düşünün. E bu kızı ben şu çocuğa beşik kerptim. Ha akitledim diyorlar. Orada bir akit gerçekleşiyor aslında. Evlilik akdini gerçekleştirmiş oluyorlar erkenden. Ama bu sadece bir akit. devamı yok. Yani
06:20sadece ortada bir e söz, vaat e bulunmuş oluyor.
06:25Şimdi akiti öğrendik. Bununla beraber teslim diye bir şey var. Teslim ne demek? Teslim eee artık takat ve blue şartlarından
06:38geçmiş kızın kocasına teslimi. Yani normalde akit beşik kepesi yapabilirsiniz ama teslim etmezsiniz.
06:46Neden? Küçük çünkü. Eee, peki teslim ne zaman olur? işte teslim takat şartına ve e blue şartına eren eee kız kocasına artık teslim edilebilir. Çünkü artık o eee kocasıyla birlikte yaşamaya müsait hali gelmiştir. Şimdi teslim diye bir
07:00olay var. Birazdan detaylı bir şekilde zaten bu kelimelerin anlamlarını ve fetvalarda aslında nasıl kullanıldığını daha detaylı incelemiş olacağız. Rıza diye bir şey var.
07:12O da o da şu kızın kabul etmesi. Bikir için susmak yeterli.
07:20Seyyibe için açık rıza şartı var. Şimdi bu ne demek? Yani bakire kız için susması yeterli. İşte bu bununla evlemeye rıza gösteriyor musun?
07:28Utancından böyle hani eee susabilir.
07:31Neden? Hani haya eder. Eskiden de öyleymiş ya. Mesela kızım seni evlendiriyorum böyle susar böyle başına eğer falan. Hani bu susması yeterli bir haki kız için. Ama seyyibe olan e kız için yani dul olan eee kız için, kadın
07:42için eee açık rıza şartı var. Yani o sözlü olarak dile getirmesi lazım. Evet.
07:47Benim buna bu evliliğe rızam var şeklinde sözlü bir şekilde dile getirmesi gerekiyor. Şimdi bir de hıdane diye bir şey var. Onu da yazalım.
07:57Şimdi bu hıdane de şu demek.
08:01Çocuğun bakımını üst lenen kişi, anne, baba veya annesi babası ölmüşse teyzesi vesaire, teyze,
08:14amca vesaire. Şuraya teyze yazalım.
08:20Yani eee Hıdani henüz çocuk teslim edilmedi. Mesela Beşikmesi Akiti yapıldı ama henüz teslim edilmedi. O sırada çocuk nerede? Hıdanede yani çocuğu bakımını üstlenen e annesi babası şu an o çocuğun bakımını üstleniyor anlamında.
08:33Çünkü daha beşik kermesi yani bu sadece sözlü bir vaatti, bir akit. Eee o anlamda bunu düşünmemiz gerekiyor.
08:40Tamam. Şimdi kavramları öğrenmiş durumdayız. Peki şimdi bu kavramları normalde işte bu teknik bir iş. Yani hukukçular o fetva metinlerini söylüyorlar. İşte fetva-i Hindye, Feteva-i Ankara'ya vesaire. Yani bu
08:54fetva metinlerinde normalde siz tüm fıkha olursunuz. Tüm bu terimlere hakim olursunuz. Usule hakim olursunuz. Daha sonra o özet fetva metinlerinden şu an günümüzde okuyunca sen hiçbir şey anlamıyorsun veya manipüle olmuş şekilde
09:08anlıyorsun. Fakat sen bu terimleri detaylı bir şekilde bildiğin zaman, dört mezhebe göre de bunların durumlarını bildiğin zaman, şartlarını bildiğin zaman o küçücük iki cümlelik fetva metninde bugün benim anladığım gibi anlamıyor o dönemin fukehası veya kadısı
09:23kadılar için o yani kadının bir el kitabı. Kadı oraya bakıp hızlıca eee bilgilerini tazelemesi için sen şu bu terimleri bilmiyorsun. Bunların şartlarını bilmiyorsun. Nasıl bunlar doğrulanır? Eee bunlar nasıl belirlenir
09:37bilmiyorsun. O metinden işte yok şöyle yok böyle diye çıkarıyorsun. Yani birazdan tweetleri de inceleyeceğiz.
09:42Zaten bu videonun çok uzun olmasını da beklemiyorum yani. Çünkü bu basit bir konu. Teknik bir konu yani. Bu bu bir şartlara bakıyorsun. Bu şart uğuruyor mu? Diğer şarta bakıyorsun. Bu şart uğruyor, bu şart u sonucu veriyorsun.
09:53Hükmü veriyorsun. Yani kadının aslında şartlardan geçirip geçirip vakayı günün sonunda hükme bağladığı bir şey. Ve burada kesinlikle bu hükümlerin hiçbirinde eee küçük çocukların işte cinsel birlikteliğine veya kocaya teslimine vesaire dair bir şey de yok.
10:07Bunu da inceleyeceğiz zaten. Şimdi bu terimlerin nasıl belirlendiğine biraz bakalım. Onları inceleyelim. Şimdi blue dediğimiz şey. Şimdi bu blue e tamam e
10:20anlamını öğrendik. Peki bu nasıl belirleniyor? Yani bu bizim blue dediğimiz olay nasıl belirleniyor? Biraz şöyle şunları indirelim. Ne oldu? Niye almadı? Şöyle indirelim.
10:32Eee, şöyle yapalım. Nasıl belirleniyor?
10:36Yani bir kişinin blue'a erip ermediği nasıl belirleniyor? Kendi beyanı olabilir veya fizyolojik değişikliklerinden ebee
10:49kıdemli bir kadın vesaire yardımıyla.
10:52Yani şimdi dedik ya bu fetvalar ne için?
10:55Kadı için. Yani bu fetvalar böyle şey değil. O kitapta yazıyor. Millet de kendi arasında hiç kadıya falan gitmeden kendi arasında böyle oo ne güzel mis gibi eee bunları uygulasın. diye yazılmıyor bu kitaplar. Bir dava olacak,
11:08kadıya gelecek. Uzman kadı fıkıh bilgisiyle de bunu harmanlayarak bir sonuca çıkacak diye bu yazıyor. Yoksa sen kendi mahallende hiç kimseye sormadan kendi başına bunları yap diye bu kitaplar yazılmıyor. Zaten o dönemde öyle bir kültür vesaire de yok. Mesela
11:21şöyle bir örnek vermiş olayım. Dini nikah yaparken normalde hoca şartı veya yanınızda bir alim bulundurma, kadı bulundurma şartı var mı? Yok değil mi?
11:31Normal şartlarda yok. İki şahit gerekiyor. İşte kendi rızanız gerekiyor.
11:35Mehrinizi belirliyorsunuz ve nikah akliniz tamamlanıyor. Normalde nikahınız kıyıldı. Hayırlı uğurlu olsun. Peki biz neden günümüzde böyle bunu bir hocanın yanında yapmasını istiyoruz veya hocanın kıymasını istiyoruz veya geçmişte de bu
11:47çok farklı değildi. Osmanlı zamanında vesairede böyle bir dini anlamda bir büyüğün, bilgili bir kişinin yanında bu nikahların kıyılması daha evlaydı.
11:55Neden? Çünkü şöyle yarın öbür gün bir problem olduğu zaman sen kadıya gittiğin zaman kadının ilk sorgulayacağı şey şu: "Kardeşim senin nikahın e geçerli miydi?" İlk önce onu bir sorgulayayım ben. Şimdi sen evliyim diye bana geldin
12:08ama önce bir nikahın geçerli mi, değil mi? Çünkü tüm hükümlerim ona göre değişecek. Benim yani tüm algoritmam ona göre değişecek. hemen şahitlerini çağırıyor, bakıyor. Yani nikahında herhangi bir eee fasiti bir durum var mı
12:20veya batıl bir nikah mı diye bakıyor.
12:21Mesela nikah şartlarından bir tanesini doğru düzgün yapamadıklarını fark ederse zaten kadı diyor ki siz evli değilmişsiniz. Siz zaten batılmış sizin nikahınız diyor. Mesela süt kardeşler çıkıyor vesaire. Ya farklı şeyler de
12:32olabilir bu arada. He o zaman millet risk almamak için günümüzde de aynı şekilde ya şimdi biz bir nikah kıyıyoruz ama normalde hacı hocaya veya din bilgiline veya kadıya gerek yok. Evet.
12:41Ama şimdi ileride bir problem olur, bir şey olur. Sizin nikahınız fasitti, sizin nikahınız batıldı dememeleri için bir gözetim altında yapalım ki en azından bu konuda bilgili bir kişi hemen müdahale edip bir dakika nikah şartlarından şu
12:52tam uygulanmıyor. Eee gençler hemen eee bu şartı düzeltelim. Böylece nikahınız geçerli olsun diye bizi uyarsın diye var. Aslında cami hocasının nikahta olmasının sebebi de bu. Yani herhangi bir aşama atlanmasın, garantide olsun
13:06diye bu var. Yani dolayısıyla bu işler algoritmik işler. Siz terimlere hakim olacaksınız, fıkaha hakim olacaksınız.
13:12Çünkü ona göre tüm sonuçları üretiyorsunuz. Tüm hükümleri veriyorsunuz. Bunların nasıl belirleneceğinin usulleri var. Şimdi bakalım blue nasıl belirleniyor ki? Ya kişi kendi beyanıyla ben blue'a erdim diyor veya fizyolojik değişikliklerinden
13:25ebe veya kıdemli kadınan vesaire yardımıyla işte erkekler için rüyalanı rüya alamaması vesaire bu şekilde eee blue'ya bakılıyor. Ama peki yani bir şekilde eee bunun bir sınırı da olmalı değil mi? Sonuçta belli hastalıklar var.
13:37kişi bluğa ermemiş olabilir. Kadınlarda mesela adet görmeme hastalığı denilen bir hastalık var. Peki bu durumlarda da ben bir asari
13:50ve azami yaş sınırları koymam gerekir değil mi?
13:55Yani sonuçta 30 yaşına gelmiş. Hala işte ebe bakıyor. Bu daha henüz adet olmamış.
13:59Biz bunu blue ermiş sayamayız diyebemesi için. Bu da çünkü haksızlık olacaktır kişilere. Ben asgari ve azamin yaş sınırlarını da bir şekilde e bulunduğum örfe göre ve bulunduğum coğrafyalara göre az çok belirlemem lazım. Bu biraz
14:10da coğrafyaya ve bulunduğunuz yerlere göre değişiyor ama yine de bunlar aşağı yukarı belirlenmiş. Mesela bu yaşlar da önemli. Şimdi sen o fetfağe baktığında iki cümle görüyorsun ama kadının aklında tüm bu bilgiler var. Onları atlıyorsun
14:23zaten. O özet olarak yazılmış. Kadı zaten bunları e default olarak bildiği için onları harmanlayarak sonuca varıyor. Senin anlamadığın şey de bu ve manipülasyon edilen nokta da bu zaten. E şimdi asgari yaş nedir?
14:36İşte 9 yaş kız için. İşte mesela erkek için 12 yaş. E vay efendim şimdi sen burada 9 yaşı gördüğünde mesela ne diyor? Mesela orada fıkıh kaidelerinden bir tanesinde diyor ki işte blue tayin edilemediğinde eee asgari yaş 9 yaştan
14:51alınır. Ya bu şey demek değil. 9 yaşın altındaki kız eee 9 yaşa gelen kız artık blue'a ermiş sayılır manasına gelmiyor.
14:59Bu şu demek kardeşim. Ben bir şekilde bu blue'u eee asgari ve azami yaş koymam lazım. Mesela azami yaş ne?
15:08Azami yaşlarda 15 yaş. Yani 15 yaşından sonra ben her türlü e blue'a girmiş sayarım diyor. Çünkü baktığın zaman Earthf'te o döneme dair günümüzde de aşağı yukarı bu geçerli gibi düşünebiliriz.
15:23Yani 15 yaşından sonra blue ermiş olma ihtimali aşırı yüksek. Demek ki bir hastalığı veya başka bir şeyi var gibi düşünmek lazım bunu. Eee dolayısıyla ona göre ben hükümlerimi veririm diyor.
15:33Asgari yaş ne için var ya? 9 yaşın altında bir şekilde ebe veya kıdemli kadın 8 yaşında bile ki bunların örnekleri var değil mi? Mesela 8 yaşında bloğa ermiş olabilir bir kız. Ama buna da bir sınır koyman lazım. Çünkü o anomalileri de elemek istiyorsun. O
15:47yüzden diyor ki mesela 9 yaş ve 12 yaş alt sınır. Bunun altında sen kıbe veya ebe veya kıdemli kadın görse bile kesinlikle ben bunu hala blue ermiş saymam diyor. O yüzden bu yaş sınırları var. Yoksa bu yaş sınırı işte bunun
15:58altındaki direkt kabul edilir. Hemen evlensin hemen cima yapsın. Ya daha dur daha 10 tane daha şartımız var. Sen tüm şartlardan, tüm filtrelerden sırayla geçiriyorsun. Bu var mı? Var. Ondan sonra bu. Bu var mı? O var mı? Bu yani
16:11sen orada bir tane maddeyi gördün diye sadece o madde varmış. Sanki tek şart oymuş. onun arkasında başka şartı yokmuş. E dolayısıyla hemen gidip cma yapacaklarmış gibi bir anlam çıkarmaya çalışıyorsun. Öyle değil. İşte burada
16:23bir sürü şimdi şartlara bakacağız.
16:24Algoritmayı oluşturacağız. Algoritmayı oluşturduktan sonra herhangi bir gelen davada zaten sen küçük çocuğa cem yetkisi verme şansın kalmıyor bu algoritmada. Ama parça parça böyle lokalize bir şekilde mikroskoplu bir şekilde buralara bakarsan asgari yaş 9
16:39yaş. Aha 9 yaşında veriyorlarmış falan dersin. E bu böyle olmaz. Çünkü bunun mantığı böyle işlemiyor. Hukuki mantık bu şekilde işlemiyor. Yani blue dolayısıyla bu şekilde askari ve azami yaş koymasının sebebi de dediğim gibi
16:54bir zulüm aracı haline gelmemesi.
16:56Herhangi bir eee hastalıktan eee veya anomaliden kaçınmak amacıyla eee oralara bir sınır koyuyorsunuz. Bu sınırlar yine örf göre ve bulunan coğrafyaya ve toplumun dinamiklerine göre güncellenebiliyor.
17:08Şimdi sahire dedik. E bir kişinin hayır olup olmadığı eee nasıl anlaşılıyor peki? Şimdi ona bakalım. Onu da şöyle diyeceğiz. Eee blue'a erip ermediğine
17:21bakılır. Bu bir kişinin sayır olup olmadığını bu şekilde anlıyorsun. E blue ermedi nasıl anlayacağız? Hemen gidiyorsun algoritmada blue şartına geliyorsun.
17:30Hemen buradaki algoritmaları ve şartları uyguluyorsun. Yani bu iş bu şekilde yapılıyor. Öyle bir maddeyi gördüm direkt o maddeyi uygulayım. Ya böyle bir şey yok.
17:40kebire aynı şekilde bu rua erip ermediğine bakıyorsun. Onun için bu maddeye gidip bunu uygul uygulamaya başlıyorsun. Eee, e bakire bir kir nasıl eee, bakılıyor burada beyan esas. Yani ben bir daha önce dinsel birliktelik
17:54yaşamadım veya bir kaza yaşamadım, e, bir olay yaşamadım diyorsa eee, bakire kabul ediliyor.
18:00E, seyyibe olduğu nasıl anlaşılıyor?
18:04şöyle olabilir. Helal yoldan olmuş olabilir. Yani nikahlı bir şekilde eee olmuş olabilir. Zina olabilir, kaza olabilir, değil mi? Birçok seçenekler olabilir. Bunlara bakılıyor. Eee bunlar neticesinde eee bekaret kaybedilmişse
18:17eee bu kişi seyyibe sayılıyor. E şimdi bunlar neden önemli? Çünkü sen algoritmada ona göre karar vereceksin.
18:22Mesela evlilikte bakıyorsun rıza şartı ne? Bikir için susmak yeterli. Sebe için açık rıza şartı var. E şimdi bakıyorsun yani eee kişi seyibe ise ona göre algoritmayı çalıştıracaksın. ona göre algoritmayı çalıştıracaksın. Yani bunlar
18:34hepsi birbirine bir iplikle bağlı.
18:37Birini birinden ayırıp diğerinin ayrı bağımsız bir karar verdiremezsin. Şimdi gelelim yaş. Yaş yine burada bence en çok zaten belki de hatta eee en çok manipüle edilen konulardan bir tanesi oluyor. Yaşı nasıl anlayacağız? Şimdi
18:51düşünelim. Ya bizim 1900 30'lardan 40'lardan bile büyük dedelerimizden eee yaşlarını doğru düzgün bilen yok. Mesela dedenize, anneannenize bile baksanız 1950'lara bile baksanız yaşı tam işte 5 sene geç
19:05yazdırdık ya onu işte 67 sene geç yazdırdık onu işte şöyle ya yaşı tam bilinemiyor değil mi böyle günümüzdeki gibi doğum tarihi tam belli yaşı şu eee yaştan bilinemiyor diyelim
19:19yaşı şu eee ondan sonra tam işte 4 yaşında tam 8 yaşında ya böyle bir şey var mı yok eee dolayısıyla ne diyoruz eski dönemde de
19:30eski dönemde yaş tamı tamına sayılan, takip edilen bir şey değil.
19:39Yani sen o dünyayı düşünmen lazım.
19:43Kendini oraya adapte etmen lazım. Bu sonuçta bu el kitabı ona göre yazılmış.
19:46Yaş nasıl belirlenecek? Eee yaş bir kere diyeceksin ki yaş güvenilir bir şey değil. Bir kere bu cepte değil mi? Sen fıkıhçı olarak, kadı olarak biliyorsun ki ya yaş benim çok güvenebileceğim bir şey değil. Ben yine de yaş yaşa dair
19:58bazı algoritmalar çalıştırıyorum ama ona aşırı güvenemem. Neden? Yanlış olabilir.
20:05Örnek veriyorum. Eee kişi mesela 7 yaşında zannedip aslında 11 yaşında olabilir mi? Pek tabii olabilir. Bu hiç düşük bir olasılık değildir. Mesela daha da ileri gidelim.
20:18Mesela annesi babası ölmüş.
20:23teyzesi bakıyor.
20:25İşte belli bir süre geçtikten sonra da kadıya bir işleri düştü. Kadı dedi ki bu kız kaç yaşında? Teyzesi dedi ki a yani herhalde 8 falan.
20:35E bu kız 1314 yaşında olabilir mi? Peki tabii olabilir. Yani böyle 56 yaş fark etme olasılığı çok yüksek. Zaten geçmişte de bazı eee bir araştırırsınız seküler yayınlarda, bilimsel yayınlarda da eski dönemlerde, modern öncesi
20:48dönemlerde böyle kişiler hatta kendini hep beşerli beşerli falan sayıyormuş.
20:5215, 20, 25 falan gibi. Eee, dolayısıyla böyle 56 yaş 7 yaşlara kadar sapma çok mümkün görünüyor. Çok mümkün yani olasılığı çok yüksek. O zaman siz kadı olarak, fıkıhçı olarak diyeceksiniz ki, "Hım, ben yaşa dair algoritma
21:04çalıştıracağım kardeşim ama bu yaşa aşırı güvenemem. Çünkü 7 yaşında olan kişi 12 yaşında olabilir aslında. O zaman ben daha fizyolojik şeylere bakacağım. Daha uzman muayenesine bakacağım. İşte bluea ermiş mi? Ya 7
21:18yaşında normalde eremez. Evet. Ama işte ebe diyor ki bu kız bluea ermiş. Meğer.
21:22Çünkü kız e 13 yaşındaymış. 7 yaşında zannedilen kız 13 yaşındaymış. 13 yaşında bloğa ermiş olabilir ama ona rağmen mesela e ulema yine de asgari yaş koymuş 9 yaş diye. Yani beyanı 7 yaşsa
21:36sen bluea ermiş olsan bile belki 2 yaş daha bekleyeceksin yine de oraya bir önlem koymuş. Yani bu yaş mevzusunu biraz [boğazını temizler] bu şekilde anlamak lazım. En çok manipüle edilen nokta da burası zaten. Bu yaş güvenilir
21:46bir veri değil. Kadı için de güvenilir bir veri değil. Kişinin kendisinin de gerçekten o yaşta olup olmadığını bilmesi güvenilir bir değil. illaki bilen vardır. İllaki doğru şekilde takip eden de vardır. Ama toplumda e ciddi bir
21:57olasılıkla e takip edemeyenler de fazla bir şekilde var. O yüzden buna o kadar güvenemezsin. Şimdi takate geldik.
22:11Takat nasıl oluyor?
22:14Bu da yine ebe, uzman kadın veya doktor, bilir kişi raporuyla kişinin
22:28Gmail'ya uygun olup olmadığının belirlenmesi.
22:35Eee, bunun belirlenmesi burada bilir kişiler şahit olduğu için ileride herhangi bir sıkıntı olma durumunda.
22:41Örneğin uzman kadın veya ebe dedi ki tamam bu kız eee takati var eee aslında dolayısıyla kocaya teslim edilebilir.
22:49Artık büyümüş yani bluea da ermiş takkati de var. Artık kocaya teslim edip evlilik hayatını yaşayabilir dedi diyelim ki ve kız eee zarar gördü. Eee Cima esnasında meğer takati yokmuş çıktı. Bu durumda gelip eee bu ebe kadı
23:04tarafından cezalandırılır. Çünkü sen şahitlik yaptın. Eee ve senin şahitliğin neticesinde bir zarar ortaya çıktı. O yüzden çok dikkatli bir şekilde ve çok imtinalı davranarak ve çok kılık yararak bu kararı vermen lazım. Bunu da akılda
23:17bulundurmamız lazım. Yani bu kararlar öyle alalade öyle keyfince ya tamam ya bu olur veya manipüle ederek veya rüşvet vereyim ebeye de işte benimkine takat var desin de falan. Y bu şekilde yapılabilecek bir konjonktür tam olarak
23:28yok. Çünkü ciddi ceza alır. Daha sonrasında şahit olduğu için bir kere bundan sonra şahitliği sayılmaz. Eee çok ciddi tazminata maruz kalır falan vesaire. Eee ciddi sonuçları olur bunun.
23:39O yüzden gerçekten eee takati olan kişiye bu raporu ancak verir. Bu da önemliydi. Gm dedik. Akit dedik. Şimdi akit dediğimiz zaman şimdi akitle
23:51evlilik farklı şeyler.
23:55Beşik kertmesi de akittir. Yani normal iki yetişkin diyelim ki işte e 18 yaşında bir kız bir erkek evlenip akit kurup hemen evlilik hayatı yaşamaya başlayabilirler. Neden? Takatleri de var. Blue'ya da ermişler. Eee, tüm
24:09şartları sağlıyorlar. Yaş, eee, azami ve askeri yaş sınırlarından da geçmişler değil mi? Tüm algoritmalardan, fıtı, tüm şartlardan geçiyorlar. Evlilik hayatını yaşarlar. Hem akitleri olmuş olur hem evlilikleri olmuş olur yani. Ama siz
24:21beşik kertiğiniz zaman ya ben kızıma ileride bu çocuğa nik alacağım diye bir akit verdiniz. O da bir akittir. O yüzden eee küçük çocuğun akitine müsaade edilmiş. Yaşı kaç olursa olsun 1 yaşındaki bir kızı bile veya erkeği bile
24:35akit edebilirsiniz. velisi onun yerine onu akit edebilir tabii ki. E blue muayyerlik denilen bir şey de var. Onu da ekleyelim bu akitle birlikte çünkü o
24:48da önemli.
24:52Şöyle yapalım.
24:56Şimdi bulu muayyerlik ne demek? Aslında şu demek.
25:01eee akit yapılan kız eee blue'a erince ona rızasının sorulması demek. Şimdi babası gitti veya
25:15dedesi gitti eee akit yaptı beşik etti işte tamam seni bununla evlendireceğiz.
25:20E şimdi evlendirme deyince mesela işte fetvalarda görüyorlar işte 3 yaşındaki kızı babası evlendirebilir. Şimdi gidiyorsun hemen manipüle ediyorsun.
25:31Bakın gördünüz mü? İşte eski füka böyle sapık falan. Ya o ne demek? Akit edebilir demek. Yani beşik kerpesi yapabilir. Burada teslim vesaire yok.
25:38Yani eee sadece bir vaatte bulunuyor, bir sözde bulunuyor. Ona bir akit yapmış oluyor. Büyüyünce, bluea ayırince, takat şartına erince diğer tüm algoritmalardan geçtikten sonra ancak testim zaten yapılabiliyor. Yani bunu manipüle
25:50edeceğim bir durum yok. Tamam geldik.
25:53Çocuk da bluea erdi. İşte ebediye dedi ki tamam bluea ermiş. Ondan sonra takat şartına bakıldı. Baktı e raporla evet takat de getirebiliyor. Artık kocaya teslim edilebilir. E işte blue mulik ne demek? Şu demek. Kıza da soruluyor. E
26:05sen bu kişiyi istiyor musun? Yani o demek e blumaylik demek bu. Ama bunun da yine şartları var. Şartları ne? Burada şimdi bir yeni bir kavram daha geliyor.
26:16Şefkat.
26:18Bunun yanına bir de maslahat diyelim.
26:21Şimdi şöyle bir şey var. Babası veya dedesi kızı küçük yaşta akit etti.
26:27Tamam. Güzel. Eee ama blue muayyerlik yani büyüyünce buna seçim hakkı verilecek mi? E veya bu şunun için de geçerli. Bu sadece küçükler için geçerli değil. Büyükler için de 20 yaşında kız babası gitti dedi ki seni şu oğlanla
26:40evlendiriyorum. Nikahınızı da kıyacağız haftaya filan dedi. Böyle bir zorlama içerisine girdi. Yani bunu illa küçük kız bağlamında düşünmek bence olayı birazcık manipüle etmesine sebep oluyor.
26:50Büyük için de geçerli bu. Bunu yapabilir mi, yapamaz mı? Eee yapabilirse ne zaman, eee, kişiye yani kıza sorulması gerekir, ne zaman sorulmadan, eee, akit geçerli olur? Bu tartışılmış. Yine eee ulema tarafından tartışılmış. Burada da
27:04şu şart getirilmiş. Şefkat ve maslahat.
27:06Yani baba dede şefkatli mi ve maslahata uygun kişiyi seçmiş mi? E bu nasıl belirlenecek? Yani tamam eee baba dede şefkatli mi veya maslahat kişi seçti mi nasıl
27:21belirlenecek? Şimdi kadı bakacak. Bu akit geçerli miydi yoksa batıl mıydı veya burada bir zulüm oldu mu olmadı nasıl bakacak? Bakacak.
27:28Konu komşuya soracak.
27:32akrabaya soracak.
27:34Diyecek ki ya bu baba, bu dede nasıl bir dede? Nasıl bir baba? Şefkatli mi? Hani kızını döver mi, şey yapar mı? Nasıl davranır? Ailesine karşı nasıl biridir?
27:41Değil mi? Bunu ilk başta bir tayin edecek. Eee, bunlar fıkıh kitaplarında bu şekilde şefkat nasıl tayin edeceğine dair detaylar var. Konu komşa soracak, akrabaya soracak. Daha sonra bakacak.
27:51Verdiği kişi yani nikahladığı, akitlediği akitlediği kişiyle bir çıkar ilişkisi var mı?
27:57işte ne bileyim bir borcu vardı da o yüzden mi bu kızı evlendiriyor? O zaman zulmetmiş olur değil mi? Böyle bir çıkar ilişkisi eee böyle bir zoraki bir durumda kaldığından dolayı bunu bir nevi bir rüşvet gibi veya işte borç karşılığı
28:09falan gibi bir durum söz konusu mu? Buna bakacak. Daha sonra eee zarar verebilecek bir kişiye mi? İşte denk bir kişiye mi?
28:20Küfv deniliyor ya bu. Yani işte karşıdaki evlendireceği kişi sapık mı değil mi? Onun durumu nedir? Onun etrafındaki kişiler o kişi hakkında ne düşünüyor? Değil mi? İşte bu kişi denk bir kişi mi değil mi? Bunlar da önemli.
28:34Atıyorum işte e bölgenin mültezimler var ya mesela Osmanlı'da ağlar yani toprak ağ'sı adam gözüne dikti kızı. Zorla senden almak istiyor. Hani senin de gücün yok. Basit bir köylüsün filan.
28:47Acaba böyle bir durum var mı? Yani bir küfü var mı? Yani bir denklik var mı arada? Yoksa başka bir ilişkin var.
28:52Bunlara da bakıyorsun. E bu şartlardan geçerse, şefkat ve maslahat şartlarından geçerse, e kızın küçük veya büyük olmasının önemi yok. Yani 20 yaşındaki kız da olsa e ulema demiş ki, bu tartışılabilir bu arada. Ulema demiş ki,
29:05"Babanın ve dedenin nikahladığı kişiyle kız eee evlenmesi gerekir. Hani ona bir blue muayyerlik tanınmaz. Yani ona bir seçim, rıza hakkı tanınmaz. Şayet ki seyyibeyse şey ama bikirse yani bakireyse seyyibeyse babası da dedesi de
29:19nikahlasa zaten yani dulsa eee her türlü kendi rızası aralır. O ayrı bir olay.
29:23Biz burada bikir olanlar için konuşuyoruz. Y bu arada Tarşir biz eee 1950'lerde 60'larda bizim dedelerimiz annelerimiz filan öyle olmamış mı? Öyle olmuş. Kim zaten mesela kendi rızasıyla evleniyor ki mesela 1950'lerde falan
29:38sorun işte babam beni şunan nikahladı. E bakıyorlar şefkati var, maslahatı var.
29:42Sonradan mutlu da oluyorlar gayet.
29:43Mesela ben tanımazdım babanı diyor. Eee ama güzel mutlu bir evliliğimiz oldu diyor. Mesela bu o kadar da kötü bir şey değil yani modern algılarımızla baktığımızda kötü gözüküyor ama o kadar da aşırı kötü bir şey değil. Eğer şu
29:52şartlar sağlandığı takdirde ha diyelim ki kişi hak etti. Babası akit etti.
29:58Beşik kepnesi yaptı. 3 yaşında kızı blue'a erdi. Takate erdi. Bu sefer blue muayyerlik. Mesela kadı baktı dedi ki ya bu baba şefkatli değilmiş. Konu komşudan böyle haberler geldi. O zaman kadı hemen blue muayyerlik konusunu gündeme
30:12getiriyor ve kıza soruyorlar. Rızan var mı? O zaman kızın rızası allanıyor. Yani bu iş böyle. Bu iş bakın algoritmik, sistematik. Burada herhangi bir zulüm yok. Burada herhangi bir küçük kızın evlenmesi şu bu yok. Şimdi bak bir sürü
30:24terim sayıyoruz değil mi? Bak tüm bunlara sen hakim olacaksın ki o küçücük birkaç cümle eee Fetva Yend'den aldığın birkaç cümleden e tüm bu bilgi birikiminle bakaraktan e kadı olarak karar veriyorsun. Burada anlatmaya çalıştığımız şey bu zaten.
30:38İşte bu lumayerliği var mı yok mu falan filan. Ya sen şafkat maslahat şartlarına da bak. O fıkıh kitaplarında yazan onlara göre veriliyor zaten. Bu bunlar önemli ve bunun küçük çocukla da bir ilgisi yok zaten. Şimdi teslime geldik.
30:51Teslim ne demek? Beşik kerpesi yaptınız.
30:54İşte şefkatman salatlarından da geçti.
30:56İşte e bl blue'a erdi kız. Eee bu nasıl sağlanıyordu? Yukarıda baktık. Takate erdi. Bu nasıl sağlanıyordu? Yine uzman bilgisiyle o da o şartlardan da geçti.
31:06Tüm yaş sınırlarından falan da geçti.
31:08Bakın algoritmadan sırayla hepsinden fıt fıt fıt geçiriyorum. Öyle yani tek bir şey yok. O zaman artık kocasına teslim edebiliyoruz kızı. Hayırlı uğurlu olsun. Evlilik yaptınız yani. Allah mutlu mesut etsin. Yani kız büyümüş,
31:19oğlan işte mehrini ödemiş, bilmem ne yapmış. Gitsinler evlilik hayatlarını yaşasınlar. Bu teslim dediğimiz olay da bu. E rıza söyledik.
31:26işte e bu teslim akit anından teslim anına kadar geçen sürede çünkü 3 yaşındaydı atıyorum 14 yaşında teslim edilecek yani tüm şartları sağlayacağı için 15 yaşında neyse eee bu arada geçen yıllarda annesi babası bakacak değil mi?
31:39Yani bu hıda ne kimse annesi babası yoksa işte teyzesi mi bakıyor amcası mı bakıyorsa o yoksa başka birinin himayesi altında mı? Yani bu çocuğa kim bakıyor bu akitle teslim arasındaki sürede eee buna kim bakıyor? Buna hidane deniliyor.
31:51Yani çocuğun bakın üsten kişi anne, baba, eee, veya teyze işte hıdaneden ayrılma deniliyor. Teslim edileceği zamana da. Yani genel olarak kavramlar bu şekilde. Şimdi birkaç tweet üzerinden biraz daha olayı anlamaya çalışalım.
32:03Daha sonra da bir eee akış akış şeması eee çizerekten olayı anlamaya çalışalım.
32:08Şimdi ben ü tane tweet seçtim. Önce bunları bir inceleyelim. Ben bunlara verdim cevabı ve yukarıdaki öğrendiğimiz terimler neticesinde olayı algoritmadan geçirelim ve bakalım gerçekten de küçük kızlarla böyle ev işte cima etme falan
32:20vesaire gibi böyle sapıkça şeyler var mıymış yok muymuş bunu görmüş olalım.
32:25Şimdi bu arkadaş bir tweet atmış demiş ki henüz bloğa ulaşmamış. 9 yaşında bir kız çocuğu. Şimdi 9 yaş bu 9 yaşı düşününce mesela okuyunca ne dedik?
32:35Şimdi bu şeyhül islam fetva kitabında bunu yazıyor değil mi? Fetva kitabı ne içindii? Kadının özet böyle hemen bilgilerini tazelemesi için okuyacağı kitapta normal vatandaşın okuyup da mahallede böyle bunu uygulayacağı kitaplar değil bunlar zaten. Bunlar
32:46kadıların uygulaması için verilmiş, yazılmış kitaplar demiştik. Şimdi 9 yaş kadı bu 9 yaşı okuduğu an hemen aklına ne gelecek? Ha bir dakika bu 9 yaş neydi ya? Bizim bir tane şartımız vardı.
32:56Askari eee yaş yani blue beyanı için asgari olan yaş 9 olduğu için burada 9 yazıyor. Hım. Ama sen bugün modern anlamda tüm bu fıkıh bilgisinden yoksun bir halde bunu okuduğun zaman ne dersin?
33:079 yaş. Vay sapıklar, daha henüz küçücük kız çocuğu dersin, değil mi? Ha demek ki öyle okumayacaksın. İşte bunu böyle okumayacaksın. Sen ortada eee bir backgroundunda eee bir fıkıh bilgisiyle bunu okuyacaksın. O zaman bir anlamı
33:19var. Bu kadı bunu biliyor. Yıllarca bunun eğitimini aldı. Hukuk bilgisini aldı. Dersler gördü. Bunu okuduğunda çat diye hemen tüm bilgiler tazeleniyor.
33:27Şimşekler çakıyor. E sen farklı anlıyorsun tabii olayı. Neyse. 9 yaşında bir kız çocuğu. Eee cimaa mutikın. Yani cima ne demiştik? Cinsel ilişki.
33:36Multikal ne demiştik? Takat yani cima takati varken. Ha şimdi burada senin aklın ne canlanıyor hemen. Eee takat neydi? Hemen gidiyorsun takate bakıyorsun.
33:46Eee cinsel birlikteli fiziksel veya ps psikolojik olarak hazır olup olmadı. Hım bunu ben nasıl anlarım diyorsun kadı olarak hemen uzman kişiye danışacağım ve onun raporunu alacağım.
33:55Bakın görüyor musunuz? Bu şekilde işlemesi lazım. Annesi yanından kocası tarafından eee alınabilmektedir. Yani teslim edilebiliyor. Yani hıdaneden.
34:04Annesi hıdaneymiş. eee, teslim edilebiliyor. Şimdi sen bunu normal hiç bık bilgisiz okuduğun zaman ne diyorsun?
34:109 yaşına gelmiş bir kız çocuğu eee annesi tarafından, kocası tarafından, annesinin yanından cima etmek üzere alınabiliyor diye okuyorsun. Vay iyi sapıklar diyorsun. Halbuki değil. Ne demişiz cevap olarak? Mutika yani takat
34:23getirme bilir kişiliğini kim neye göre yapıyormuş? Dedik ya yukarıda anlattık.
34:269 yaş neden peki? Yani bu neden 9 yaş?
34:29Burada bir kaide anlatılıyor. Hukuki bak olaya demişim. 9 yaş Hadine için bir sınır. Yani 9 yaşın altı hiçbir türlü Hadine'den ayrılamıyor. Yukarıda söylemiştik. Yani 9 yaşın altında Hanefi mezhebine göre Hadineden zaten
34:41ayırtmıyorlar. Yani o o yüzden 9 yaş diyor. Orada yoksa o yaşı özellikle belirtmesinin başka bir amacı yok.
34:48Eee 9 yaşından sonra da şartlar değerlendirilir demek. Şartlar ne peki?
34:51Blue ve takat. Blue şartı nasıl tayin edilir? Beyanıyle. Kimin beyanı? Kızın beyanı veya işte fizyolojik incelemeyle.
34:58Takat şartı nasıl tayin edilir? bir kişi doktor, ebe veya kadın neyse e veya kızın beyanıyla. E bu fıtbalar, bu fetvalar kısa öz çünkü sana değil. Zaten fıkha ve usule hakim olan kadının el kitabı olarak yazılmış. Burada senin
35:11speküle etmek istediğin gibi bir anlam çıkmıyor asla. Bu kısa fetvalar sınırları ve şartları söylüyor sadece.
35:17Yani buradan küçük kıza Cma olur anlamı asla çıkmıyor. Bu şart, sınır, algoritmayı nasıl çalıştıracağına dair ibare bunlar. Zira 9 yaş cma sınırı değil, hadine sınırı. Yani annesinin yanından ayrılması için o 9 yaş orada
35:31dile getiriliyor. Ama sen işte ileride cima mima gördün diye bir de kocası tarafından, annesi tarafından alınır falan gördüğün için zannediyorsun ki e bu işte hemen götürüp ciman yapacak falan. Ya böyle bir şey yok. Diğer
35:40şartları geçemiyor ki. Daha bir ton şartı var bunun. Yani fetva diyor ki 9 yaşından sonra hadine sınırı bitti diye kız hemen kocaya teslim edilmez diyor.
35:49Aslında senin düşündüğünün tam tersini söylüyor. Takat şartı aranır diyor. Bu kendinin karar verebileceği değil.
35:56Mutlaka kadının kararıyla olabilecek bir şey. Kadının derken yani kadı hakim anlamında kadı sicillerinde de kadıya gelen davalarda genelde 9 yaşta verildiği vaki değildir. Yani çünkü takat 9 yaşında olması imkansız. Böyle
36:10bir karar çıkmamış sicilleri incelediğiniz zaman. Bu arada fetvadaki blue olayı da kız 9 yaşından büyük olup sen yaşa takıldın ama bunun sırf hadineden dolayı kaide yazıldığını unutma. Yani Blue olayı da kız 9 yaşından büyük olup hala adet görmemiş
36:25olabilir. Örneğin 14 yaşında hala adet görmemiş olabilir. Değil mi? Bu durumda adet görmese bile hadine sınırını geçtiği ve bilir kışı raporuyla da takat şartında geçtiğinde kocaya teslim edilir demek istiyor. Yani bir hastalıktan
36:35dolayı, adet gömeme hastalığından dolayı. Az azamin yaş sınırı dedik ya mesela 15 15'e geldi. Takati şartını geçti. İşte tüm diğer tüm şartlar geçiyor. O zaman ne diyorsun? Şey şartına ben takılmam diyorsun. eee işte Blue şartına takılmam o zaman diyorsun
36:50filan. Yani bu algoritmayı bu şekilde çalıştırıyorsun. Bu kadıların el kitabı özet senin anlamaman normal demişim.
36:55Şimdi diğer bir tweetine geçelim. Şimdi burada ifadeyi e almış İmam Şafii'nin.
37:02Eğer küçük kız çocuğu evlilik veya başka bir sebeple bekareti gitmiş dul ise ancak kendi izniyle evlendirilir. Şimdi burada şunu da e dile getirmemiz gerekiyor. Bu fetva kitaplarında çok
37:15fazla hayali, soyut aslında gerçekte olmamış olan ama belki bir gün olursa diye eee Fukaya'nın eee böyle zihninden ürettiği hayali senaryoları işlediği ve onlara böyle kısa cevaplar, öz cevaplar verdiği eee kitaplar bunlar. Dolayısıyla
37:30burada gerçek bir durum yok veya bu durumun onaylandığı bilgisi de yok.
37:34Burada ne diyor? Bir gün senin karşına bir dava geldi. Küçük kız çocuğu var.
37:37Evlilik veya başka bir sebepten dolayı bekareti gitmiş. Tamam mı? bu olayı onayladığı anlamına gelmiyor İmam Şafii'nin. Ya böyle bir olay düşünelim ya. Kadısın karşısına geldi. Hiç pedofil vakaları yaşamıyor mu günümüzde? Mesela
37:47hakimin karşısına bugün işte 5 yaşında kıza tecavüz vakası gelmiyor mu? Bu hakimin o olayı onayladığı anlamına mı gelir? Hayır.
37:56E ama kitabında bu örneği veriyor ki buna karşı sen nasıl davranacaksın bil diye yoksa bu olayı ben onaylıyorum anlamına gelmiyor. Bugün böyle bir olay geldi. Tamam mı? Küçük kız bekaretini kaybetmiş. Bir şekilde ona e cinsel
38:08birliktelik yaşatmışlar. Yani o zaman diyor ki bu kız eee tekrar evlenmek istiyor mesela veya annesi babası onu evlendirmek istiyor. Tamam mı? Böyle bir olay yaşanmış olabilir. Bu durumda sen nasıl bir eee yol izlemelisin? Buna dair
38:22bir şey. Şimdi sen bunu böyle attığın zaman bugün hiç fıkıh fıkıh bilgisi olmadığı zaman sen el kitabı, bel kitabı tüm bu background bilgileri üstte anlattığım şeyleri de bilmediğin zaman bunu okuduğun zaman ne anlıyorsun? Vay
38:31be İmam Şafii'ye bak sen. Küçücük kız çocuğunun bekarete gitmesine, dulu olmasına eee hiç sorun etmemiş. işte eee kendi izniyle evlendirilebileceğini söylemiş falan filan diye saçmalamaya başlıyorsun. Şimdi ben ne demişim? Böyle
38:44kesitleri atarak speküle etmen hoş değil. Bu metinler hukuki boyutta ele alıyor işi. Farazi soyut bir problem üretiyorlar ve onu çözüyorlar. Burada bu vakayı onayladıkları anlamı çıkmaz.
38:55Attığın yazıda küçük kızın bir şekilde nikahlı veya nikahsız demesi oradaki eee nikahlı eylemi geçerli kabul ettiğini anlatmıyor. Aşağıda anlatacağım. Eee cima yaşadığında oluşacak durumu inceliyor. Değil mi? Şafii mezhebinde
39:07normalde bluea ermemiş kızı babası akit olarak sadece beşik kepmesi gibi nikahlayabilir. Yukarıda işledik. Akit olarak nikahlayabiliyoruz. Teslim yok değil mi? Hıdane, hıdane de hala işte eee annesi babası tarafından bakılıyor.
39:19İmam Şafii demiş ki, "Eğer kızın başında maalesef olmaması gereken, travma yaratan, talihsiz böyle bir cima vakası geçtiyse yani bir şekilde eee kız hıdane altındayken de olabilir bu. Eee birisi geldi kıza tecavüz etti sokakta
39:32oynarken. Şimdi ne yapacağız?" Yani bu tarz vakalar için yazılmış bir şey olabilir mi? Olabilir. Ama bu olayı onayladığı anlamına gelir mi? Hayır.
39:40Neden peki? Çünkü babası bu durumdan şimdi kıza geldi birisi tecavüz etti.
39:44Sonra babası bu durumdan dolayı hatalı karar verebilir. Değil mi? Diyelim ki tecavüze uğradı pedobi safıkı tarafından. Babası da utanç hissedip hemen tecavüzcüsüyle evlendirmeye kalkıp zma artırabilir. Değil mi? Normalde
39:54babanın işte akit yapma yetkisi vardı falan. Hemen gidip tecavüzcüsüyle akit yaptırabilir kızı. Hım.
40:01Bu bir zulüm doğurabilir. Yanlış karar olabilir. O yüzden artık bu kızın nikahı yalnızca kendi iradesiyle mümkündür.
40:07Blue muayerliği de verilir bu kıza. Yani bu kız ancak kendi iradesiyle artık evlendirilebilir. Velisi onu evlendirme kalkmıştır. Neden? Bu bir travma yaşadı.
40:15Eee ve velisi yanlış karar verebilir onun üzerine. Daha sonrasında şerhlerde de kızın kendi iradesi demek büyümesiyle ve buluğa ve takata ermesiyle ancak olur deniyor zaten. Yani büyüyünce artık kendisi kabul ederek nikah yapabilir
40:26sadece. Böyle bir e talihsiz vaka geçen kız. Bu bir koruma hamlesi. Küçük kızın cimasmasını onaylayan filan bir şey değil aslında. Bakın hukuki baktığımızda tüm bu background bilgiyle baktığımızda olay bir anda farklılaştı. Ya bilgisiz
40:38baktığında okuduğun anlamla şu an ilgili olarak okuduğun anlam bir anda değişti.
40:43Diyeceksin ki ifadede nikahlı olarak cima ettiyse de var. Yani ne demişti?
40:47Nikahlı veya nikahsız bir şekilde bekarete gitmişse küçük kızın ibaresi vardı ya onu açıklıyorum. Nikahsız daı anladık. Birisi geldi tecavüz etti. E nikahlıca imansa gitmesi nasıl oluyor?
40:56Küçük kızın bu onayladığı anlamına mı geliyor? Hayır.
41:00Şöyle ki normalde babası kızın nikah hakti yapar ama blue ve takat olmadığı için teslim etmez. Bu durumda kocası küçük kızı kaçırıp cima edebilir değil mi? Gider bir gece kaçırır evden.
41:12Hidanesi anne babasının hidanesi altındayken kaçırır cima eder. Ne oldu?
41:16İşte bu nikahlı cima ifadesinin karşılığıdır. Normalde nikahı var, akiti var yani. Eee ama teslimi yoktu. Çünkü kız büyümedi henüz. Ama gitti aldı kızı kaçırdı ve tecavüz etti. Normalde akitli eşi olmuş oluyor teknik olarak. Fakat
41:29dört mezhebin icmasıyla bu senaryoda kocaya zina gibi bir suç gelir. Çünkü bu suç işliyor. Teslim şartı gerçekleşmediysin. Sen zorla kızı kaçırıyorsun. Akitli olman önemli değil.
41:39Zina gibi bir suç işliyor. Fakat sırf nikahlı olduğun için zinanın hac cezasından kurtuluyorsun. Tazir cezasına dönüyorsun. Tamam mı? Eee ama çok büyük bir suç işlemiş. Eee ve ciddi bir tazir cezasına maruz kalmış oluyorsun. Yani
41:52koca ciddi bir ceza alır. Bu bir suç.
41:54Çünkü bir daha yapamaz. Kız blue ve takat şartına eriştiğinde muhtemelen kadı kıza boşanma veya devam etme etkisi verecektir. Yani Blue muayyerliğini kazanıyor artık. Ne demişti? Yalnızca kendi izniyle evlendirilir. Böyle bir
42:08kız. Kocası küçükken akitli olmasına rağmen kaçırıp ona birlikte olduysa bu kız hala kocayla kalmaya devam etmiyor.
42:13Yani bakın eee orada şey demiyor mesela işte e kaçırdı cima etti. Artık bir kere cima oldu. Madem e işte 7 yaşındak 8 yaşındaki kız koca kalmaya devam etsin.
42:23Hayır bu suç. Bir daha tekrarlanmaması lazım. Tekrar hıdaneye alınıyor. Tekrar takat ve blue şartları aranacak kadar bekleniyor. Beklediğinde de blue muhayyerliğini kazanmış oluyor. Yani kız büyüdüğünde artık bu nikahı fes
42:33edebilir. Ben bu adam bana küçükken böyle bir travma yaşattı. Ben buna devam etmek istemiyorum. O kız artık sadece kendi rızasıyla eğlenebilir. Yani bu kızı korumak amacıyla yapılmış bir şey.
42:43Babası bu kaçırıp cima edilme olayından sonra asla kızı bir şeye zorlayamaz.
42:46Görüldüğü üzere bu senaryoda amaç kızı korumak. Bakın bir anda cümle bilgiyle okunduğunda bambaşka ve güzel bir anlama gelirken ve İslam'la aşırı uyumlu ve hiçbir şekilde pedofili falan olmayıp tam karşıtlığı konumunda yer alırken
42:59bilgisiz okunduğunda bambaşka bir anlama geliyor. Buradaki anlatmaya çalıştığım nokta da bu.
43:06Eee burada yazılmış küçük kısırcı yani sayıra işledik zaten. Duhul etmek istenirse yani cima etmek istenirse çocuk 5 yaşında ise onunla cima edilmez.
43:179 yaşında eder. Şimdi bakın burada yine yaşlar var. Tamam mı? Bakacağız ona. Ama çocuk 6, 7 veya 8 yaşında olsa da iri yapılı veya semiz olup cinsel birleşmeye tahammül ediyorsa onunla cima eder. Yani Osmanlı Şehlül İslam Mehmet Emin Ankara
43:31Fetevi Ankara isimli eserinden bunu almış. Gerisinin çok bir önemi yok.
43:36Gerisinde de bir şeyler söylemiş. Önemli değil. Yani burada ne demek istiyor ya?
43:39FETV AI Ankara'da bir şeyhül islam Osman'da demiş ki [homurdanır] küçük kız çocuğuyla cima edilmek istenirse işte 5 yaşındaysa yapılmaz ama 9 yaşındaysa yapılabilir. 6 7 8 yaşında olunca da eee
43:52iri yapılı veya semiz olup olmamasına bakılır. Yani asgari sınırı 5 yaz çizmiş. Azami sınırı da 9 çizmiş değil mi? Şimdi e böyle okuyunca bambaşka bir dünyalara gidiyorsunuz. Peki olay ne aslında?
44:07Ne demişiz? Gürken Bey, sizce modern öncesi dönemde kişilerin ve çocukların yaşı tamı tamına kayıt altına alınabiliyor muydu? Şimdi buradaki yaş olayını eee eski döneme göre düşünememizden kaynaklı bir manipülasyona uğruyoruz. Burada şahsen
44:19mesela dedelerimizde, atalarımızda bile yaşların doğru düzgün olmadığını görüyoruz. Çok yakın dönemde bile kaldı ki 1600 yıllarda nasıl olacak? Yani 1600 yılında örneğin anası babası ölmüş bir kız. Düşünelim şimdi hayali fetvalardı bunlar. Bir
44:34öncekinde söylemiştik. Anası babası ölmüş bir kız düşünelim. 1600 yılında kız kendi yaşını zaten bilmez. Teyzesine verilmiş olduğunu varsayalım. Teyzesine soruyorsunuz. Diyor ki ya 8 filan bunun yaşı. Diyor. Sizce bu kızın 13 olma
44:47ihtimali var mıdır diye sormuşum. Veya 14 olma ihtimali var mıdır? Var. Ve bu hiç de düşük bir olasılık değil. Değil mi? Varsa ne kadar bir olasılıkla? Hiç düşük bir olasılıkla değil. Eğer öyle binde bir filan olasılıktan fazla ise
44:58hukuk el kitapçığı yazan alimin yaş sınırının yanına bir de takat blue gibi dış gözleme ve uzman bilgisine dayalı sınır koyması sizce mantıklı mı demişim değil mi? Yani teyzesinin 8 yaş dediği kız dönemin uzman ebesi doktoru muayene
45:13ettiğinde blueğa erdiğini takat olarak da gayet iyi olduğunu raporlarsa aslında bu kızın yaşının 8 olmadığının belki 13 14 15 olduğunu anlayabilir miyiz? Evet zaten 8 yaşındaki kız ebe kontrol ettiği zaman bloğa ermediğini görecek ve takat
45:27olmadığını görecek. O zaman diyecek ki ha tamam bunun yaşı doğru biliniyor ama kişi 14 yaşında olup 8 zannediliyor olabilir, 7 zannediliyor olabilir.
45:37Buradaki fetvada da o yüzden eee şart aranmış. Çünkü 5 yaşından küçükse belki 14 5 yaşında bir kişinin 14 15 sanılması zor ama işte 6 7 8 yaşındaki kişinin 14 sanılma olasılığı daha yüksek. O yüzden
45:49bu sınırları belirlemiş burada aslında.
45:53Gidiyorsun uzman bilgisine danışıyorsun ya zaten e 7 8 yaşındaki kişinin hem blue hem takat blue ermiş olsa bile takat şartından geçemez zaten. Vermezler bu takat şartı. Ya olayı karikatürize etmenin manası yok. Demek ki bu iki
46:06şarttan da geçerse yukarıdaki fetvada bunu söylüyor. Yaşa takılmayın çok fazla. Askari ve azami yaşlı sınırlarına bakaraktan bakın. Ama eee önemli olan muayene çünkü yanlış biliniyor olabilir.
46:17Bakın böyle bir senaryoda annesi babası ölmüş teyzesi yanında olan bir kızın normalde yaşı 141ken 8 yaşında zannediliyor olabilir. Eğer hukuk kitapçığına net bir şekilde yaş koysaydı işte deseydi ki fetvalarda hukuk
46:29kitaplarında 14 yaşın altı kesinlikle eee hiçbir şekilde teslim edilmez kocaya deseydi mesela. Ya bu sefer de kardeşim normalde eee 8 zannedilen kişi 14'tü.
46:4114'e gelene kadar 6 yıl daha geçecek. 20 yaşına gelmiş olacak kız. Gerçekte biyolojik yaş yani. E sen de bu kızı yani zulüm etmiş oluyorsun 20 yaşına kadar bekleterek. O yüzden kesin böyle sadece askari ve azami sınırlar
46:54koyuyorlar. O da makul sapma paylarını göz önüne alarak örfe göre o dönemki işte sapma payları ne kadar sapabiliyor?
47:00işte 56 sene 7 sene sapabiliyor bizim coğrafyamızda örfümüzde diyor. Ona göre asgari sınırı koyuyor. Eee ve uzman raporu ve bilir kişisini daha önemli olduğu takat ve blue konusunda e dile getiriyor. Fetvalar bunu söylüyor. Yani
47:14net bir sınır yaş sınırı koysaydı yaş da tam olarak asla bilinemeyeceğinden dolayı ya da çok az kişinin net yaşı bilinebileceğinden dolayı bu kızın evlenmesine mani olunduğu için adaletsizlik sayılır mıydı diyeşim ya.
47:28Mantık bu. Mantığı bence aşağı yukarı anladık. Günümüzde yaşı biliyoruz. Kesin kes bir kişi 13 yaşındaysa 13, 14e 14.
47:35Dolayısıyla günümüzde asgari ve azamii yukarı çekebilirsin. Oradaki 9'u kullanmak zorunda değilsin. Günümüzde onu 14'e çek, 15'e çek. Neden? Yaşı kesin biliyorum. Yani yaşın sapma olasılığı yok. Nüfus kayıt eee çok ciddi
47:47bir şekilde modern ulus devlette çok sıkı bir şekildeyor. Yani yanlış yaşta bilme ihtimalim yok o kişiyi. O zaman eee zaman değişirse fetva da değişir. Bu kadar basit. Ama eski zamanda sırf orada sen bir yaş gördün diye o yaşların sınır
48:01olduğunu bilmediğin için zannediyorsun ki o yaşta o kişi o cimayı edebilir. O teslim edebilir anasından babasından kocası alabilir falan filan zannediyorsun. Ya değil işte değil.
48:10Yukarıda anlattık. Terimleri bileceksin.
48:12Yaşın ne demek olduğunu bileceksin. İşte takatin blue'un ne demek olduğunu bileceksin. İşte blue maili şefkat maslat. Bunları anlattık.
48:21Konu bu. Olay bu. Eee, bu üç örnekten eğer ve yukarıda anlattıklarımdan aşağı yukarı kafada bir şey canlandıysa bu işin sistematik bir şey olduğunu, algoritmik bir şey olduğunu aşağı yukarı anlaşılmıştır. Daha fazla örnek
48:32göstermeme gerek yok. Çünkü bunun gibi pek çok diyelim ki gördüğünüz yeni bir ifade daha gördünüz. İlk bakışta o ne kadar da sapıkça diye görünüyor.
48:39Baktınız algoritmada geçirdiğiniz zaman mutlaka makul bir eee çerçevede çıkacaktır. O kaçarı yok. Altay Cem'in de anlatmaya çalıştığı şey buydu aslında. E ben biraz daha özet yapmaya çalıştım. daha teknik noktalardan
48:52girerek e olayı anlatmaya çalıştım.
48:55Şimdi editlerken fark ettim. Konunun daha iyi anlaşılması için ve e Gürkan Bey'in iddialarını biraz daha incelemek için ek bir kayıt daha yapmak istedim.
49:06Şimdi Gürkan Bey'in iddiası şu yönde.
49:09Hem Space yayınında hem YouTube videolarında da yayını bu şekilde. Yani takate neden bakılmalı? E yani bu sapıkça geliyor bana diyor mesela burada iri yapılı olup yani kurbanlık koyun mu
49:22keseceğiz biz? Neden buna bakılıyor? Yaş daha önemli değil mi? Hani biz burada kurban koyum yapıyoruz. Çok sapıkça ve çok anlamsız ve bana rahatsız edici geliyor diyor. Halbuki biz ne demiştik?
49:35E yaş güvenilir değildir demiştik. Yani yaş güvenilir olmadığı için burada aslında bu hukuki bir terim olmuş oluyor. Burada asgari ve azami yaşı belirttikten sonra diyor ki aradaki yaşlarda sonuçta o yaş gerçek
49:49olmayabilir. Yani burada burası hukuki bir ifade. Hukuki olarak anlaşılması lazım. Yani 6 7 8 yaşında zannedilen birisi mesela hakimin karşısına kadının karşısına dava geldi. Kız diyor ki mesela 7 yaşındayım ama şöyle bakıyorsun
50:03tipine. Allah Allah bu nasıl 7? Yani piyasada da biz 7 yaşında. kişiler görüyoruz. Hiç buna benzemiyorlar.
50:09Bayağı iri miri böyle kalıplı ne bileyim saçı başı çıkmış bir şeyler yani vücudunda, fizyonomisinde, biyolojisinde bir farklı yani hiç 7 gibi durmuyor.
50:17Böyle 14 15 gibi duruyor neredeyse 13 gibi duruyor filan. Şüpheleniyorsun.
50:21Yani buradaki aslında eee el kitabında bu kadıların el kitabı nihayetinde bu Ankara Avi Fetva Ankara normal vatandaşın okuyacağı kitap değil ya.
50:29Burada diyor ki böyle bir şüphe durumunda yani geldi baktı 7 yaş dedi ama iri yapılı ve simiz olduğunu gördün.
50:35Hım. Burada şüphelenmen lazım. Bu yaş doğru olmayabilir. Zaten yaşın güvenilir olmadığından bahsetmiştik. Eee, tüm fıkıh kitaplarında yaş o kadar güvenilir bir metrik olarak ele alınmıyor zaten.
50:44Ek kontrol noktaları konuluyor demiştik.
50:46Takat ve bloğu gibi. E şimdi sen eee burada bunu demek istiyor. Burada sapıkça bir durum yok. Yani yaşıyla tipini orantısız gördüysen demek istiyor burada. Eee ek bir bilir kişi raporuna başvur. Bilirki kişi raporu ne? İşte
50:59oradaki bir ebe veya eee oradaki bilgin bir kadın. E o nasıl bilecek? Yani o normalde de bilir. Mesela siz bugün yürüyüşünden bilir. Ya bu tarz kişiler çok fazla vaka gördüğü için mesela gidin kadın doğmaz. Senin daha yürüyüşünden
51:14kapıdan içeri girerken size der ki mesela sen sezaryan olursun sen normal doğum yaparsın falan. %90'da tutar mesela. Daha hiç muayene etmeden bilir mesela. Ya dolayısıyla e burada bilir kişiye gönderip aslında bunun gerçek
51:28yaşını yani kendini 78 zannediyor olabilir fakat çok takatlı veya bloermiş çoktan eee olabilir ihtimaline karşı eee kadılara diyor ki böyle bir şüphe gelirse içine fizyolojisiyle yaşını
51:41uyumsuz bulursan bir kişiye gönder diyor ve ben hiç öyle Bey'in dediği gibi eee sapıkça bir durum da söz konusu değil.
51:49Nitekim günümüze geldiğimiz zaman ne demiştik? Bu yaş sınırları örfe göre, coğrafyaya göre değişebilir. Asgari yazami sınırlar. Şimdi modern ulus devlette günümüzde artık yaşlar çok daha net biliniyor, değil mi? Doğum tarihi
52:00çok daha kesin biliniyor. Bir kişinin yaşını bu kadar işte 67 yaş oynaması, 56 yaş oynaması çok mümkün değil diyoruz. O zaman mesela günümüzde sen e bu yaş haddini yani asgari ve azami yaşları yukarı çekersin. 14'e çekersin mesela
52:1215'e çekersin. Bunu yapabilirsin. Eee yani Gürkan Bey şunu iddia ediyor. Diyor ki işte bugün şeriat geldiği zaman e buradaki fetvalarda uygulanacağı için böyle bir durum ortaya çıkacak. İşte 6 7 8 7'dekiler takat varsa direkt teslim
52:26edilecek filan gibi zannettiğini düşünüyor. Ama öyle değil. Bugün şeriat geldiği zaman, e, bugünkü şartlar ve ortam ve yaş sapma aralığı -1 yaş filan olduğu için o dönemki gibi -67 yaş olmadığı için ne olacak? Sen yaş sınırında asgariam sınırı
52:40güncelleyeceksin fıkaha göre.
52:42Dolayısıyla şeriatta yine böyle bir durum söz konusu olmayacak. 14-15 yaşına sınırı çekeceksin ve hayatına devam edeceksin. Yani ortada hiçbir şekilde böyle eee küçük çocukların böyle teslimi falan gibi bir durum ortaya çıkmayacak.
52:53Şeriat geldiğinde böyle bir olay olmayacak. Nitekim bu hukuki bir olay.
52:57Günümüzde de böyle. şeyler var. Bugün bile mesela mahkemelerde şüphelenildiği zaman değil mi? Ağır ceza mahkemelerinde özellikle neden ağır cezada? Çünkü ağır bir suç işlenmiş. Yani bir cinayet var veya bir tecavüz var. Ağır bir karar
53:08verecek hakim. Her şeyin emin olması lazım. Şüpheye yer bırakmaması lazım.
53:12Değil mi? Genelde mesela böyle bu tarz şüphelerde kişinin yaşının eee şüphelerinde ne yapıyor? Gid hakim hemen bilir kişiye diyor ki adet tipa bunun kemik yaşına bakın. İşte biyolojik yaşına bakın. Neden? Bak günümüzde bile
53:23o kadar doğum tarihi belli. Yaş sapma olasılığı düşük filan değil mi? Bu konjonktürde bile hakim hala günümüzde gidin kemik yaşına bakın diyebiliyor.
53:32Niye? E çünkü yani yaşı doğru olmayabilir hala. İşte 14 yaşında zannedilip 18 olabilir. Bu tüm kararları değiştiriyor. Çünkü senin tüm hukuk mekanizman eee ona göre işleyecek. 18'e reşit olduğu için ona göre farklı bir ceza vereceksin. 14'ler reşit değilse
53:46ona göre farklı bir ceza vereceksin.
53:48İşte 16 mı 18 mi? Ya bu 2 yaş önemli.
53:50Neden? Senin hukuk sisteminde eee bu fark ettiriyor. Buradaki olay da o.
53:54Şimdi hakimin karşısına geliyor birisi diyor ki işte ben 15 yaşındayım ya.
53:58Hakim bir bakıyor ulan yani 15 yaşında biz biz de görüyoruz yani 15 yaşında sokaklarda biz de yaşıyoruz burada hiç sen 15'e benzemiyorsun. Bir şüphe doğuyor içine değil mi? Ne yapıyor? İri yapılı görüyor onu. Semiz görüyor. Ya
54:08buradaki ifade o. Yani hakim baktığı zaman yaşıyla tipini orantısız buluyor.
54:13E bulduğu zaman ne yapıyor? Bugün bile adli tipa diyor ki bunun kemik yaşına bakın. Biyolojik yaşına bakın. Yani bu 15 gibi durmuyor. Bunu bir emin olmamız lazım. Burada ağır ceza mahkemesi yapacağız. Bir karar vereceğiz. önemli
54:24bir karar. E bu buradaki kararlar da aynı şekilde evlilikle alakalı, teslimle alakalı çocuğun zarar görüp görme olasılığı var. Ağır cezaya tekabül edebilecek bir vaka bu. Yani öyle ince eleyip sık dokunması gereken bir olay. O
54:36zaman sen eee tüm bu yaş eee şeylerini çok dikkatli bir şekilde inceleyip bilirkişi raporuna başvuruyorsun. İşte mesela işte tecavüz vakası oldu. Kız şikayet etti adamı. Adam kendini savunuyor. Ya hakim Bey biz sevgiliydik.
54:50Eee bana da 18 yaşındayım dedi. Biz normal birlikte olduk. hani öyle bir tecavüz falan yok filan diye kendini savunuyor. E kızla bir bakıyor meğer eee 15 yaşındaymış. Allah Allah. 15 yaşında bir kız kendini 18 diye tanıtıp ve ikna
55:04edebiliyor demek ki. Neden? Çünkü iri veya semiz veya işte eee yaşıtlarına göre daha olgun görünüyor. Adam ona göre kalmış. E bu sefer yani burada eee hakim de şüphelendim. Diyecek ki tamam bunun kemik yaşına bakın. İşte biyolojik
55:16yaşına bakın. Ya bu bu olaylara hukuki bakmamız lazım. Hukuki bakınca bakın buradaki böyle o retorikle e bu sapıkça işte takate neden bakılıyormuş ki? Yani bir insanın yaşına bakılması lazım.
55:27Takikate bakmak bana çok sapıkça geliyor. Yani bir kız büyükse iriyse işte 8 yaşında da kocaya teslim mi edilecek? Bu gerçekten iğrenç demek değil. Yani demek ki onun yaşı o değil anlamına geliyor. Buradaki sen hukuki olarak baktığın şey bunun yaşını
55:40gerçekten tayin etmek. Gerçekliği öğrenmek için sen bunu yapıyorsun.
55:43Burada da nasıl gerçekliğe ulaşabilirsin? Buna ulaşabileceğim metotların yer aldığı fetvalarda da bunlar yer alıyor. Bu hukukçuların el kitabı dedik. Vatandaşın kullanacağı şeyler değil dedik. Zaten burada bir usul ilerletiyorsun. Modern dönemde de
55:57böyle. Yani bu hukuk normu. Yaştan şüphe ettiğin anda bunu valide edecek günün metotlarını uygularsın. Günümüzde adli tıp kemik yaşına bakıyor. O dönem öyle bir imkan olmadığından dolayı gidiyor uzman kişi ebeye veya bilir kişi kadına
56:12gönderiyor. Onlar da çok fazla vaka gördüğü için aşağı yukarı hemen anlıyorlar zaten olayı. Yani bu olaya bu çerçeveden bakmamız gerekiyor. Bu zamansız bir kaide. Yani her zaman bu şüphe doğarsa eee yaşın tayini için ek yollara başvurulur. Dolayısıyla burada
56:26biz e balık eee tutmayı öğretiyoruz aslında. Doğrudan balık vermiyor mu?
56:32Şimdi bu kaideleri totalde yukarıda anlattıklarımı da ve bu anlattıklarımda baz aldığınız zaman önünüze gelecek herhangi bir fırlatılmış kitaplardan böyle fetva ibarelerinden onun hukukçu için yazıldığını anlayıp yukarıdaki
56:44denklemleri ve algoritmayı çalıştırıp doğru sonuca ulaşabilirsiniz ve manipülasyona uğramazsınız ortada. Çünkü düşünüldüğü gibi bir durum söz konusu değil.
56:56Yani şöyle bir zincir, timeline çizecek olursak yani ne dedik? Akit farklı bir şey dedik değil mi? Akit edebiliyorsun. E sonra ne var?
57:10Teslim var. Teslimden sonra ne var? İşte halvet var. O altcjan biraz daha detaylı anlatıyor mesela. Oraları ben çok girmiyorum çünkü gerek yok. Genel mantık bu şekilde. Cima var falan filan. E
57:21şimdi mesela orada diyor ki işte akit ne mesela işte 2 yaşında babası kızı evlendirebilir. Bunu yazıyor
57:35görüyor bir yerde. Aa diyor 2 yaşında kız evleniyormuş ya kardeşim. Akit nerede? Cima nerede bu şeyde? Eee zaman çizelgesinde.
57:43Sen e olayı yanlış anlıyorsun. Akit demek beşik kepesi demek mesela değil mi? Ondan sonra işte mesela konu teslime geliyor.
57:539 yaşında asgari sınır 9 yaş dedik ya mesela 9 yaşında kocaya teslim edilebilir. Bunu görüyor mesela diyor ki vay 9 yaşındaki dağ bebeleri kocasına teslim ediyorsunuz. Yuh size be filan
58:07diyorlar. Değil mi? Ya bir kere yaşın o olmadığını bil. Bunun eee ayrıca testinde tek şart bu olmadığını bil.
58:13Daha diğer şartları sen görmüyorsun. Bu bir şarttı. Daha diğer şartları neydi?
58:17İşte blue ve takat şartı var. E onlardan da geçmesi lazım. Onlardan geçtiği takdirde 9 yaşından da geçiyorsa ancak teslim edebiliyorsun filan. Y bu algoritmaları işleteceksin.
58:31İşte bu halvetima bu biraz daha şeye kaçıyor. İşte seyibe mi oldu bikir mi oldu? Ondan sonra mehiri geri verilir mi verilmez mi falan filan. Oralara kaçıyor. Bunları çok işlemek istemiyorum. O detaya geliyor artık. Ne yapacağız? Kadı mı olacağız? Yani dava
58:44işletecek bilgiye erişeceğiz. Yani biraz daha incelersek gerek yok. Olayın mantığını anlamamız genel manada ortada böyle küçük kızlarla falan kesinlikle evlilik işte cığma şu bu kocaya teslim yani böyle şeyler olmadığını temel
58:57mantığını anlamamız yeterli. Kadı gibi gidip tüm davaları çözmemizin bir anlamı var mı ya burada? Tüm mehir ayrıntılarını falan işlememizin yok. Eee derinleşmek isteyen daha sonra derinleşsin. Olay bu. Burada gördüğün ifadeleri direkt böyle ham haliyle
59:12aldığın zaman manipülasyona uğrarsın. O yüzden tüm bu background bilgiyle bildiği zaman çok daha e güzel e ve sorunsuz bir durum olduğu anlaşılacaktır. Umarım e güzel bir şekilde ifade edebilmişimdir.
59:25Şimdi buradaki tartışmalardan bir tanesi de şu. Onu da dile getirmekte fayda var.
59:31Şimdi burada sen blue ve takat şartı dedin ama işte klasik kaynaklarda şöyle bir şey de var. blue şartı olmasa bile eee takat varsa teslim edilir. Böyle
59:46ibareler görüyoruz. E diyeceklerdir ve diyorlar da zaten o zaman işte blue ermeden e hani blue olmadan blue ermeyene biz ne diyorduk üstteki şeyde?
59:57Sayre değil mi? Şimdi bu kelime o kaynaklarda geçiyor. Fıkıh kitaplarında geçiyor. Yani sayı olan, sayı olan küçük anlamına gelmiyor. Henüz bloğa ermiş olan ermemiş olan anlamına geliyor. Yani işte [homurdanır] sayre de eğer takat
1:00:11getirirse teslim edilir diye ifadeler var. Evet. Ama bu senin anladığın gibi bir ifade değil. Çünkü burada çeşitli senaryolar söz konusu olabiliyor. Mesela yani nasıl bir profil hakkında
1:00:24canlanıyor? Bir kişi, bir kız hem sayırı olacak yani blo ermeyecek hem de takat getirecek. Yani nasıl bir profil ki bu?
1:00:31Mesela 9 yaşında, 8 yaşında birisini düşün. Tamam sayıra henüz yani bloğa gelmedi ama takat getirebiliyor. Ya bu zaten mümkün değil ki hani eee yani e adet görmeyen birisinin takat getirebileceği bir senaryo görmek mümkün
1:00:45değil değil mi? E o zaman bu ibare ne anlama geliyor? Yani senin kafanda canlandırdığın şey öyle bir profil yok.
1:00:50Öyle bir kişi yok. Bu şu anlama geliyor.
1:00:53Toplumda adet görmeme hastalığı var.
1:00:56Tamam mı? Veya işte çeşitli sebeplerden dolayı oradaki e anatomik sebeplerden dolayı, fizyolojik sebeplerden dolayı göremiyorlar. Ve bunlar eee az da değil.
1:01:04İstatistiklere, modern istatistiklere de bakıldığı zaman %2 3 civarında bu tarz bireyler olduğunu görebiliyoruz. O zaman bunları da işin içine senin katman lazım. Yani gelmiş mesela kız 15 16 17
1:01:19yaşına mesela gelmiş. Hala blu'a ermemiş 17 yaşında. Neden? Çünkü işte eee adet görmüyor. O zaman onun ismini 17 yaşındaki kişinin ismini hala Sahire değil mi? Neden? Çünkü gerçekleşmedi.
1:01:30Blue ermedi ama 17 yaşında. E nasıl oluyor? Demek ki bir rahatsızlığı var.
1:01:33Bakın toplumda %23 az bir oran değil.
1:01:36Eee bu tarz durumları düşündüğünde ve bu hukuk kitapları bunu gözetmek zorunda. O zaman sen diyorsun ki Blue şart değil.
1:01:42Eğer tahikat getirebiliyorsa çünkü 17 yaşına gelmiş. Demek ki başka bir rahatsızlığı var. E o zaman teslim ediliyor yine de bu rahatsızlığa sonrasında bakacaksın. Çünkü bu artık bundan zarar görebilecek bir durumda değil. Abi senin burada aklına gelen ne?
1:01:54İşte eee Sahire'yi gördün ona küçük kız anlamı yükledin direkt. Blue ermemiş anlamı değil de küçük kız anlamı yükledin. Ondan sonra gittin e kafanda 8 yaşında birisi canlandı. O da takat getirdi ve kocaya teslim edildi. Ya 8
1:02:06yaşında birinde kim hangi ebe hangi doktor hangi bilir kişi kadın takat getirebilir raporu verecek. Böyle bir dünya yok ki. Böyle bir senaryo yok. O yüzden bu da eee aslında bur tam anlaşılmıyor ve manipüle edilmiş oluyor.
1:02:18E o zaman şimdi bir sonraki nokta buradaki şey işte [boğazını temizler] Hazreti Ayşe annemizin hadisi var. Eee bu nedir? Şimdi bu bir
1:02:32de kullanılıyor. Bu nedir? İşte Hazreti Ayşe annemiz diyor ki ben eee Resulullah'la 6 yaşında işte nişanlandım veya işte akit gerçekleşti. 9 yaşında da ziffa girdim. Eee, şimdi bu hadis inceleniyor. Bak dünyada 6070 yıldır,
1:02:45eee, pek çok otorite, pek çok alim işte modernisinden tut tarihselcisine, ehl sünnetinden tut selefisine herkes bunu inceliyor. Tamam mı? Bu hadisi bu hadisin sıhhatinde bir şey bulmaya çalışıyorlar. Lafzında bir şey bulmaya
1:02:55çalışıyorlar. Ravisinde bir şey bulmaya çalışıyorlar. Ama çok bir şey çıkmıyor ortaya. Yani hadis eee, sağlam gözüküyor. O zaman biz bu hadisi nasıl anlayacağız? Yani neydi? 6 yaş nakit, 9
1:03:07yaş divaf. E şimdi eee böyle bir durumdayken şimdi böyle bir durumdayken e bunu nasıl anlayabiliriz? Ya çok basit çok basit. Yani Ayşe annemiz yalan söyleyecek hali tabii ki de yok. O zaman diz ki ya kendi yaşını bilmiyor. Yani
1:03:21çok olası yukarıda yaş konusunu işledik.
1:03:24Yani kendi yaşını yanlış biliyor.
1:03:25Muhtemelen eee yaşını doğru bilemiyor.
1:03:28Yani nereden bilecek? Eski dönemde zaten bu tarz yaşları doğru bilmek eee olası değil. E zaten bir de baktığımız zaman takvim makvim de değişmiş. İşte hicri takvime geçilmiş falan filan. E zaman kavramları, takvim kavramları, yıl
1:03:39kavramları işte cahiliyede yıllar eksiltyordu, şu bu derken iyice zaten ortalıkta karışık. Kendi yaşını yanlış biliyor olma ihtimali çok yüksek. Yani bu bu noktadan bakmak lazım. Söz doğru mu? Doğru. Doğru. Güvenilir bir şekilde
1:03:53%9095 güvenilirlikle bize kadar gelmiş mi? Diğer hadisler gibi evet doğru. Ama burada konu şu. Ayşe annemiz gerçekten yaşını doğru biliyor muydu? Yani kendisi şaşırmış olabilir. Kendisini 9 zannediyor, 6 zannediyor olabilir o
1:04:08dönemde. Yani aslında 15'tir konu burada bu. Ve bu tarz eee zaten makaleler ve iddialar da e hem yurt hem yurt dışı hem oryantalist vesaire eee durumlarda var veya işte farklı karşılaştırma yapanlar da var bu arada.
1:04:22işte işte ablası Esma ile arasında 10 yaş vardı deyip kronolojik olarak yaşını 17 bulanlar da var ama o aramızda 10 10 yaş vardı hadisinin sağlığında ve rivayet zincirinde bazı problemler
1:04:34olduğu görülüyor ama sorun değil yani.
1:04:37Eee olay burada şu farklı bakanlar da var. birkaç eee benzer nesilde olan sahabenin yaşından hareketle yola çıkarak daha güvenilir yani Esma ablası Esma yaş hadisine göre daha güvenilir olan iki tane sahabenin yaşından giderek
1:04:50eee yaşını yine 1617 bulan makaleler vesaire de var. Ama konu bu değil. Yani olay burada şu. Kendi yaşını yanlış biliyor olma ihtimali var. Ve bu son derece olası bir ihtimal. Çünkü düşündüğümüz zaman şöyle düşünelim. Yani
1:05:04mantıken şöyle düşünelim. 9 yaşında bir kişi blue ayırabilir mi? E diyelim ki erdi. O zaman e takat getirebilirim.
1:05:11Yani bu olmasan yine zaten bu zifaf gerçekleşmeyecek. E çünkü baktığımız zaman böyle bir piyasada hadi birini bulalım. Hadi bir böyle bir eee kişi bulmaya çalışalım. Bir insan bulmaya çalışalım. Bulabilecek miyiz? E bulamayacağız. E o zaman burada farklı
1:05:23bir durum söz konusu diye eee aklen akıl yürüttüğümüzde de bu geçerli. Ama ulema ne yapmış? Bu bir hukuk. Hukuk kitabı.
1:05:29Yani sonuçta sen hukuk kitabı yazıyorsun ve orada sınırları çiziyorsun. Sınırları neye göre çizersin? Nas göre çizersin. E nas ne? E Kur'an ve hadis. O zaman sen Kur'an ve hadislerden eee kitabın içerisinde naslara göre sınırları çizmen lazım. O
1:05:44zaman ulema ne demiş? İşte hıdane dedik mesela 9 yaşından sonra. Neden? İşte bu hadisten eee baz alaraktan bunları koyuyorsun. Ama bunlar böyle eee biraz örfe göre de değişen şeyler. Strik kesin böyle katı bir kural şeklinde değiller
1:05:57zaten. E sen işte blue şartını ona göre koyuyorsun. Yaş şartını ona göre koyuyorsun. İşte bir hadise bakıyorsun.
1:06:0215 yaşındayken biz işte savaştayken beni aldı almadı. Ona bakıyorsun diyorsun ki ha 15 yaş. O zaman şey yaşıdır. Eee, Blue için azami yaştır diyorsun falan.
1:06:11NASA göre bunlara bakıyorsun. Yani bu bunlar sınırlar ama bunlar demek değildir ki işte 6 yaşında, 9 yaşında gerçekten bugün doğum tarihi kesinlikle bilinen, kesinlikle o yaşta olduğu kanıtlı bir kişinin bunu yapacağı anlamına gelmiyor. Çünkü burada öyle bir
1:06:23durum söz konusu değil. Buradaki yaşlar ihtilaflı da kişiler kendi yaşını dahi tam bilemiyorlar.
1:06:29O yüzden eee buraya hukuki bakmamız lazım. Şimdi burada bir de aklen kabih meselesini ele almak gerekiyor. Yani aklen kabih ne demek? Aklen çirkin demek. Yani bizim vicdani olarak, içgüdüsel olarak çirkin bulduğumuz şey
1:06:44anlamına geliyor. Tabii bu ifade de tam olarak net anlaşılamıyor. Arkadaşlar tarafından manipüle edilebiliyor. Bu ne demek? Şu demek. Aklen kabih demek.
1:06:52zamansız bir şekilde hem geçmişte hem gelecekte ve pek çok örfe göre, pek çok topluluğa göre, dünyanın farklı coğrafyalarına göre de insanların ortak konsensusu, fikir birliğine dayanaraktan bir şeyin çirkin olması. Mesela nedir
1:07:06bu? Haksız yere adam öldürmek. Değil mi?
1:07:09Geçmişte de, gelecekte de, kuzeyde de, güneyde de, farklı farklı örflerde de haksız yere adamı öldürmek aklen kabihtir, çirkindir. Herkes ona der ki ya bu çok çirkin bir davranış. Bu kötü bir davranış. kabul edebileceğimiz bir
1:07:21davranış değil. Yani bir toplumun örfinde böyle herkes birbirini bıçaklayıp öldürecek bir örf dünyada yok. Hiçbir zaman gelmedi ve gelmeyecek de yani. Çünkü bu aklen kabih bir şey veya hırsızlık. Hırsızlığın böyle normal
1:07:32yemek içmek gibi sıradanlaştığı bir zaman, dilim, coğrafya, toplum ve bunun çok olması yani böyle çok küçük lokal bir topluluk işte 1000 kişinin yaşadığı garip saçma bir topluluk olabilir.
1:07:43Bundan bahsetmiyoruz. dünyada böyle daha tesir görülebilir veya böyle bizim topluluk diye tabir edebileceğimiz, millet diye tabir edebileceğimiz, ülke, devlet diye tabir edeceğimiz bir yerlerin bunu yapıyor olması. Aynı şekilde de sübyancılık yani nedir? Eee,
1:07:56küçük yaşta eee, bir çocukla birlikte olmak. Yani bu sübyancılık ya, bu pedofil ya bugün biz buna pedofili diyorsak bu geçmişte de pedofili, gelecekte de pedofili olacak. Kuzeyde de, güneyde de, eee, farklı farklı dinlerde de, farklı farklı milletlerde
1:08:11de. Yani bu aklen kabih bir şey. Bu aklen kötü bir şey. Aklen kötünün kıstası bu. Yoksa işte şöyle diyorlar. E işte şeker yemek. Çocuğun şeker yemesi de aklen kabihtir o zaman. Ya çocuğun şeker yemesi. Geçmişte, gelecekte,
1:08:25farklı coğrafyalarda böyle bu insanlarım ya bu ne kadar çirkin bir davranış.
1:08:28Ortak fikir birliği olarak bu ne kadar çirkin bir davranış. Ne kadar kötü bir davranış dediği bir şey değil ki. Yani işte bilim şu an günümüzde çocuk şeker yemesi kötüdür falan diyor. Ama bu Afrika'da versen şekerleri bir anneye o
1:08:40Allah razı olsun der hemen çocuklarına yedirir falan değil mi? Yani şey değil.
1:08:44Eee bu böyle ortak konsensus fikir birliği bakımından insanın vicdanının içinden rahatsız edecek derecede böyle bir kötülük algısı yükleyen tüm dünyadaki farklı cins cins insanlara bir şey değil yani şeker yemek. O yüzden
1:08:58ondan sonra köleliği getiriyorlar. İşte o zaman işte kölelik de aklen kabihir.
1:09:01Bir kere benim önceki videoları izleyin.
1:09:03İslam'daki kölelik kesinlikle algılardaki ve zihinlerdeki şeyle alakası yok. E oradan izlemenizi tavsiye ediyorum. Ama şöyle gerçekliğe baktığımız zaman da kölelikte bir şey tarihte yaşandı mı? Yaşandı. Yani bir sürü farklı coğrafyalarda kuzeyde,
1:09:16güneyde farklı milletlerde bu oldu mu?
1:09:18Oldu. Filmler çekildi mi? Çekildi. Yani burada kölelerin hatıraları var mı? Var.
1:09:22Yani bu ne demek? Bu eee bu çok insani olarak algılanmıyor. Evet. Ama insanlar bunu yoğun bir şekilde yapmış ve gerçekleştirmiş ve dünya tarihinde bu e çokça yaşanmış bir şey. Kötü kötü olabilir evet ama çokça yaşanmış bir
1:09:37şey. Tamam mı? Eee ve İslam'ın zaten buna yorumu daha farklı. Batılıların yaptığı bence daha akleni. Ama İslam'ın getirdiği eee tip farklı. Bir de farklı köylelik deyince aklımızda tek bir şey canlanıyor ama herkesin farklı
1:09:49bir anlayışı var, farklı bir davranışı var. bunlara karşı eee yoğun bir şekilde yapıldığını görebiliyoruz ama tarihsel dönemde ama şeyi göremiyoruz. Bu sübyancılık pedofili gibi şeyler böyle yoğun böyle dünyada o gırla zibil gibi
1:10:03yapılıyor gibi bir şey eee göremiyoruz.
1:10:05Şimdi bu hadisle nasıl e bağlayacağım bunu? Şöyle ki sonuçta geçmişte de olsa, gelecekte de olsa bu kötü bir şey ya.
1:10:13eee düşündüğümüz zaman eğer eee bu Hazre Ayşe annemiz hadisinde insanların iddia ettiği gibi bir pedofillik durum haşa eee böyle küçük bir kızla takakat getirmeyecek biriyle böyle toplumun
1:10:26örflen kabih görebileceği bir durum olsaydı bu ortaya çıkardı demek. Zaten hadise baktığımız zaman hadis öyle kısa bir hadis değil. Uzun bir hadis. böyle olayları anlatıyor. Şöyleydi, böyleydi.
1:10:37Eee hani işte bir hastalık geçirmiş Ayşe annemiz. Onu anlatıyor. Sonra iyileştim diyor falan filan. En son mesela diyor ki, eee ben bir gün beni diyor işte evin önünde durdurdular diyor. Eee işte yüzümü sildiler, şey yaptılar bana.
1:10:51Ensardan kadınlar beni çağırdı diyor.
1:10:54İşte bugün hayırlı bir gün, iyi bir gün vesaire gibi. Yani şu an hadisin metninde bu tarz şeyler anlatılıyor.
1:10:59Daha sonra annem beni o ensardan kadınlara teslim etti. İşte beni hazırladılar, düzelttiler. Elimi yüzümü yıkadılar. saçlarında yani eee bir hazırlık yaptırıyorlar değil mi?
1:11:06Ensardan kadınlar. Eee bu ne demek? Yani toplum bizzat yani burada şöyle bir şey yok. İşte anlatılar öyle ki Peygamber Efendimiz Sallallahu aley ve sellem eee tövbe haşa. Eee artık bunun yaşı geldi bunu hazırlayın bana getirin diye bir
1:11:19emir vermiş de millette eee hani oradaki insanlar da böyle ağlaya ağlaya ya bu daha küçücük bizim körpemiz. Biz şimdi bunu nasıl vereceğiz? Ama emir Allah'tan, emir peygamberden mecbur. Bu kadar küçücük yaşta bunu teslim. Ya
1:11:33böyle bir senaryo yok. Böyle değil.
1:11:35Anlatılan hadisin metni bu şekilde değil. Yani sahih gelen hadisin metni böyle değil. Tam tersi eee bizzat ensarın kadınları annesi teslim ediyor.
1:11:43Ensarın kadınları yani topluluk. Ensar kadınları ne demek? Demek ki o komünitedeki herkes eee diyor ki artık Hazreti Ayşe tamam sen yani çağımızdaki şu an milletin evlendiği durumdaki kıvama geldin. Seni artık teslim edeceğiz. All budaklı düğün yapacağız ve
1:11:57eee sen artık gezeceksin. Yani bu bir bunu bir merasim olarak güzel bir şey olarak hayırlı bir gün olarak söylüyorlar. Hadisin metninde de öyle.
1:12:06Yani burada baktığımız zaman o dönem peygamberinin düşmanları var değil mi?
1:12:09Müşrikler var. Ondan sonra Yahudiler var. Yine Medine'de neredeyse 1/3 oranında filan Yahudi var. Eee orada farklı yani kol gezen, böyle bir açığını yakalayalım da bunu bir rezil edelim, rüsva edelim diyen insanlar var. E şimdi
1:12:24bu eğer aklen kabih olarak bir sübyancılık, e bir haşa pedofili falan gibi bir şey olsaydı o dönemin örfü falan da değil. Yani bu örf olamaz zaten bu dünyada hiçbir zaman ne geçmişte, ne gelecekte, ne şimdi ne yarın zaten böyle
1:12:38bir örf olamaz. Çünkü bu aklen kabih bir şey. Yani eee bu insanın vicdanının ve toplumların bir arada yaşayan insanların toplu bir şekilde bu kabul edeceği bir şey değil değil mi? O zaman eğer gerçekten e bu şekilde anlatıldığı gibi
1:12:50haşa bedofili gibi bir şey olsaydı insanlar hemen bu açığı yakalayıp değil mi Yahudiler olsun, müşrikler olsun bunu direkt e böyle lanse edip onun itibarını düşürmek için bunu kullanacaklardı değil mi? Demek ki öyle değil. Ha o zaman biz
1:13:02buradan ne anlayacağız ya? Yaşı bilinmiyor yani yaşı 9 diyor ama yanlış biliyor. Muhtemelen 14 15 civarında bir şeyler eee veya daha fazla orasını Allah bilir ama yani kesinlikle eee 9 olamayacağı aklen anlayabileceğimiz bir
1:13:16şey değil mi? Yani çünkü o zaman herkes buna itiraz edecek. Çünkü bu dünyanın hiçbir yerinde bu mantıklı görülebilecek bir hareket değil. O zaman işte olay şu ya. Yaş yaş biraz çok doğru bilinecek
1:13:29bir şey değil. Takvimlerin değiştiği, işte yılların değiştiği, sistemlerin değiştiği, insanlar o kadar iyi eee kayıt tutamadığı okuma yazma oranının neredeyse çok az olduğu veya hiç olduğu dönemlerde sen yaşını böyle birebir
1:13:43tutuyorum. İşte bunu anlıyorum. saat yok, takvim var yok. Eee, ya böyle bir ortamda sen zaten yaşını tam olarak biliyorum diyemezsin. Kendini 6 zannedersin, 9 zannedersin ama sen aslında 14'sndür, 15'sindir. Bunu
1:13:56gösteriyor. Yani eee bizim buradan bunu anlamamız lazım. Öteki türlü çünkü dünyanın hiçbir yerinde hiçbir şekilde kabul edilebilecek bir şey değil zaten.
1:14:04Ve hemen düşmanları bunu aleyhine kullanırdı. O toplumda bu örftü de diyemeyiz. Böyle bir eee haşa zarar gelecek bir şeyi örf edinmez hiçbir topluluk. Çünkü aklen yani çirkin bir şey bu. Hiçbir topluluk bunu kabul etmez
1:14:19zaten ya. O yüzden e şimdi şey var daha sonra da hadi diyelim ki öyle oldu. Haşa hadi diyelim öyle oldu. Zipf'a girdik diyor ya. O zaman zarar göreceği kesin değil mi? Yani ister geçmişe git ister günümüze gel ister geleceğe git ister
1:14:31kuzeye git ister güneye git. 9 yaşındaki birisi bir zifaf eyleminden zarar görmeden, hasta olmadan, vücuduna e fiziksel bir ona bunun zarar vermeden çıkma ihtimali var mı? Yok. Değil mi?
1:14:43Bugün mesela 9 yaşında birisi böyle bir işçe kalkışsa bir şekilde ya da tecavüze uğrayanlar vesaire görüyoruz. Kötü durumlar görüyoruz. Zarar görüyorlar değil mi? Hastanede bu tespit ediliyor.
1:14:53Doktorlar tarafından raporlanıyor ve filan. Bu geçmişte de böyle insanlığın anlatam evrimsel olarak biz böyle 1000 yılda böyle bambaşka bir hale falan mı geçtik? Yani o zamanki de normal insan.
1:15:05Bu zamanki de normal insan. Bugünkü zarar görüyorsa o günkü de zarar görürdü değil mi? Ama biz böyle bir tarihi kayıt ve vakaya rastlamıyoruz. Hani böyle zarar gördüm işte sonrasında çok rahatsızlandım. Hasta oldum işte bilmem
1:15:15vücuduma şöyle zarar geldi, böyle zarar geldi. O söylemesi etrafındaki düşmanları söyleyecek zaten. E böyle bir bilgi de yok. Demek ki zarar görmemiş.
1:15:23Ha demek ki zarar görmeyecek kadar bir büyüklükte zarar görmeyecek kadar bir büyüklükteyse 9 değildir. 14'tür 15'tir yani en az. Çünkü o zaman ancak zarar görmeyecek. Büyüklüğü erişmiş oluyor. Ya bu yönlerden düşmemiz lazım. Yani yaşı
1:15:36biz yaşı böyle kesin bilgi olarak alıyoruz. Halbuki en güvenmeyeceğimiz şey yaş bilgisi. Bunu bu şekilde yorumlamamız lazım. Eee ve 9'u 14 olma olasılığı da öyle az bir olasılık değil.
1:15:48Ha 14. Günümüzdeki sen eğer çok seküler maka bakıp 18 16 çocuktur falan dersen o saçma olur. Neden? Bugün 14 yaşında tüm dünyada geçmişte gelecekte bugün dahil olmak üzere millet cima ediyor mu?
1:15:59Ediyor. Değil mi? Okullarda görüyoruz.
1:16:01İşte Amerika'da, Batıda, şurada burada illa nikahlı olmak zorunda değil. Yani nikahsız bir şekilde de çok fazla 14 yaşında, 15 yaşında bu işleri yapan kişi var mı? Var. Hah. Demek ki bu aklen kabih değil. Bu toplumda yaygın bir şey
1:16:13ve tüm toplumlarda bu yapılabilen bir şey. E sen bunu nikah akdinde kabul ettiğin zaman bir sıkıntı var mı? Yok. E zaten takat getireceğini de söylüyorsun.
1:16:20Yani 14 olan kişi kendini 9 zannetmesi çok normal bir şey. O yüzden burada eee temel mantu mantığımızı ve argümantasyonumuzu bu şekilde kurmamız lazım. Öteki türlü zaten düşmanları eee bunu kullanırdı. Bunun da hiçbir
1:16:35toplumda zamanda örf olarak olma şansı yok. Çünkü insanın içinden gelen bir çirkinlik duygusu. Hırsızlık gibi, haksız yeri adam öldürmek gibi bir şey.
1:16:44O yüzden eee kabul edilebilir bir tarafı yok. Dolayısıyla demek ki gerçeklik böyle değil. Daha farklı. O dönemdeki ortalama insanlar eee nasıl bir olgunlukta bunu yapıyorsa ona benzeyen
1:16:56bir tarzdaymış demek ki tepki çekmemiş.
1:16:59E bu da en az 14 15 olması gerektiğini bize aklenamızı sağlıyor. Yani tüm bu açılardan da baktığımız zaman düşmanıyla, değiliyle, peygamberin zamanında, sonrasında, öncesinde bu çirkin bir davranış olacağı için böyle
1:17:14bir şey yaşanmıyor. Zaten bizim eee alimlerimiz de fetvalarında buna fetva vermiyorlar. Yaşın demek ki yanlış bilinebileceğini düşünerekten buralara sınır çizip aslında takati ön plana alıyorlar. Yani olması gereken şey.
1:17:26Çünkü takat olamayan zaten aklen kabih olmuş oluyor. E 9 yaşına da takat getiremeyeceği için demek ki daha büyük.
1:17:32Demek ki yaşı yanlış biliniyor mantığını buradan biz çıkarabiliyoruz. Ayrıca şöyle bir şeyler de deniliyor. Ya işte hukuk kitaplarında bunları yazarken hiç mi vicdanları rahatsız olmamış? Hiç mi eleştirmezler? Hukuk kitabında şey olmaz
1:17:43ki. İşte bu ahlaken kötüdür. Sayıp sövüp işte böyle yapanlarda böyle şerefsizlik olur mu? Küçük çocukla da kardeşim yapmayı verin. Azıcık bekleyin. Ya hukuk kitabında bunlar yer almaz. Bunlar ahlaki ifadeler. Alimler başka
1:17:54kitaplarda, başka yerlerde, vaazlarında vesaire bunları zaten dile getirirler.
1:17:57Ama hukuk kitabı hukuku içerir, bilgiyi içerir. Orada nasıl hüküm vereceğini içerir. Fetva kitabı bunlar. Bunlar ahlak kitabı ya da içerisinde kendi öznel yorumlarını veya bu işin pis bir iş olduğunu falan yazılacak kitaplar
1:18:08değil. Hem günümüzde öyle değil hem geçmişte de öyle değildi bu zaten. Yani hukuk kitabı sayıp sövmez, küfüretmez veya ahlaki eleştiride bulunmaz. olayı tamamen rasyonel bir şekilde inceleyip kuralları koymaya çalışır. Olabildiğince
1:18:20iştihat etmeye çalışır.
1:18:23Bir de olaya tersten bakmak lazım. Şimdi tersten baktığımız zaman hiç şöyle bir şey var mı? Örnek veriyorum. Şöyle bir şey blue'a ermiş. Yani artık sayıyla değil
1:18:35takat getiremiyor. Bu durumda ne olur?
1:18:40Teslim edilmez. Ya bakın tersten bakınca da bunlar da yazıyor. Yani aynı kitapların içerisinde şunu yazan kitabın içerisinde şu da yazıyor. Allah Allah. O zaman düşünüyorsun ya blue ermiş ama takat getiremiyor. Nasıl oluyor ya?
1:18:51Olabilir. Çünkü çok erken bloğa ermiş olabilir. Mesela diyelim ki bazen öyle durumlar da söz konusu. Anomali durumlar. Çünkü bunları sen çevirmek zorundasın. Diyelim ki 8 yaşına blue erdi. Olabilir mi? Olabilir. Ama takat
1:19:01getirebilir mi? 8 yaşında getiremez. O zaman yine teslim etmiyorsun. O yüzden takat şartı var. Yani takat da burada çok kötü, berbat, sapıkça, hiç gerçekçi değil gibi düşünülecek bir şart değil.
1:19:12Birazdan medeni, modern hukuktan da göstereceğim zaten. E modern hukukta da yaş o kadar iyi bir veri olarak kullanılmıyor. Başka şeylere bakılıyor.
1:19:19Birazdan geleceğiz. E yani kitapta blue e olmayıp takat varsa teslim edilir yazan kitapta blue olup takat yoksa teslim edilmez de yazıyor. Ha o zaman sen bu kitaba sapık diyemezsin. Y bu kitap demek ki belli kaideleri belli bir
1:19:33çerçevede rasyonel bir şekilde ve kesinlikle çocuğun istismar olmayacak, çocuğun zarar görmeyeceği şekilde kurgulamaya çalışmış. Zaten aynı kitapta bu da yazıyor. Bunu da örnek getir getirirken bu yönden de düşünmemiz lazım. eee ve başka kavramlar da işin
1:19:47içine eee giriyor. İşte mesela e takat getip getirmemesine eee veya bu yola girip girmemesine göre işte eee rat kavramı var. İşte anatomik tıkanıklık, yapısal bozukluk, şunlar bunlar. İşte Nitvül halk nahife denilen kavram var.
1:20:01İşte bedensel zayıflık, küçük yapısı olması işte bunlar yaştan bağımsız şeyler. Bunlarda da teslim edilmiyor.
1:20:07Yine marazlar var. İşte hastalığa sahip, gece şeylere sahip. Yani tüm bunlara bakıyorsun. Yani bu aslında senin karşının iyiliğini, kızın iyiliğini düşündüğünü gösteren şeyler.
1:20:17E şimdi medeni kanuna bakalım. 2002 yılında medeni kanunumuz değişti.
1:20:20Biliyorsunuz Türk Medeni Kanunu değişti.
1:20:222002 yılına kadar medeni kanundaki madde şu: Erkek 17, kadın da 15 yaş ama hakim izdiyle 14 yaşa kadar evlenebiliyor.
1:20:32Yani 2002'de bu yaşlar 17'ye çekildi.
1:20:36Normalde 2002'den önce Türk Medeni Kanunua yani modern dönemde, modernitede bizim annelerimizin, babalarımız, dedelerimizin yaşadığı dönemde de erkek 17, kadın da 15, 14'e de hakim düşürebiliyor. Yaşında evlenebiliyor.
1:20:48Şimdi bu yaş sınırları da modernitede var. ve hukuk kitaplarında yani modern şu anda günümüz hukuk kitaplarında eee aynı fıkıh kitapları gibi buradaki kitaplar gibi düşünebiliriz. Evlilik izni verirken diyor ki mesela küçüğün
1:21:00fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak yeterli olup olmadığına dair uzman raporu alınması öneriliyor. Mesela hakim bir dava görecek bir evliliğin onaylandığı veya onaylanmadığı bu kişi evlenebilir mi? Buradaki çocuklar, küçükler neyse evlenebilir mi? Ne
1:21:14yazıyor? Hukuk kitabında modern hukuk kitabında yazıyor mu? fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak yeterli olup olmadığına dair uzman raporu alır hakim diyor. E şimdi bunu sen fıkıh kitabında görünce sapık diyorsun. Modernitede
1:21:25görünce sapık olmuyor. E nasıl iş yani bu? Ve bu işte mesela 2009 tarihli Ankara 8. Aile Mahkemesi'nde eee hakim aynen bu ifadeyi kullanmış. Evlilik iradesine sahip olup olmadığı ve fiziksel, ruhsal ve zihinsel olarak evlilik için yeterli olmadığının
1:21:39belirlenmesi gerekir diyor. Bunun için o zaman rapor istiyor. İşte takat, takat var mı mesela? Bunu sorgulamış.
1:21:45Yine aynı şekilde bizzat hukuk kitabının içerisinden aldığım ifadeler var.
1:21:49Mahkeme mümeyyiz küçüğü de bizzat dinleyerek evlenme için gerekli bedeni ve fikri olgunluğa erişip erişmediğini değerlendirir. Bedeni ve fikri olgunluktan bahsediyor. Bakın mümeyyiz küçüğü de bizzat dinleyerek diyor mahkeme diyor. E şimdi sen modern bu
1:22:04hukuk kitabındaki bu ifadeyi görmeyip e bizim fıkıh kitaplarına böyle saydırırsan södürürsen küçüğün diyor.
1:22:09Küçüğün bilmem işte bedeni olgunluğa erişip erişmediği yazıyor işte bak mümeyyiz küçüğün gerekli bedeni olgunluğa erişip erişmediği değerlendirilir. Ne oldu? Aynı ifade modern hukuk kitaplarında da yaşanıyor.
1:22:20Ya bu hukuk hukukçular için yazılıyor.
1:22:22Bu avam için değil veya senin alıp böyle kafana göre eee sapık şu bu diye değerlendireceğim bir şey değil. Bu hukuk ya hukuk kitabı hukukçular için var. Modern hukukta da bu böyleydi.
1:22:33Geçmişteki hukukta da bu böyleydi. E şimdi inceleyelim ifadeleri. Ben bizzat hukuk kitaplarından eee ve hukuk makalelerinden aldığım bakın bazı örnekler var. Mesela orada da küçük diye geçiyor. Sahyire sayıre diye her yerde
1:22:44böyle şey yapıyorlar ya. Modern hukukta şu an Türkçe bizim medeni kanun kitaplarında veya işte profesörlerin falan şeylerinde açıklamalarında hep küçük küçük küçük küçüğün şu küçüğün bu diye geçiyor. Şimdi burada mesela ne
1:22:56diyor bakın? Mümeyyiz küçüğün ana baba ve babası tarafından evlenmeye izin davasının açılması halinde mümeyyiz küçüğün bizzat dinlenmemesi kararın başına bozulmasın yani mümeyyiz küçük dinlenecek. Ayrıca küçüğün evlenme için
1:23:07gerekli kişiliğe, bedeni ve fikri olgunluğa eşip erişmediği hakim tarafından gözlemlenecek. Bakın gerekli bedeni olgunluğa erişme erişmediği hakim tarafından gözlemlenecek diyor. Mümeyyiz küçüğün diyor. Bunu gördüğün an mesela
1:23:19sen şu an bu fıkıh kitabı olsaydı alın işte sapıklar diyeceksin. E modern profesör anayasa profes şey medeni kan profesörleri de ben bizzat onun şeylerinden aldım bunu. Ne yapacağız şimdi ya? Bu çünkü hukukla alakalı bir
1:23:30şey. Bu modernitede de böyle uzman bilir kişi raporu ne dedik? Takat uzman bilir kişiye göre verilir dedik zaten.
1:23:36Alınacaktır.
1:23:38Küçün kimlik bilgilerini kontrol edecek.
1:23:39hastaneye gönderilecek. Belki kemik yaşına bakacak, şuna bakacak. Niye yaşa o kadar güvenmiyor? Bak modern dönemde bile yaşa güvenmiyor. Ona göre izin verecek veya vermeyecek hakim.
1:23:49Sonra mesela çok bakmıyorum siz şey yaparsınız, durdurursunuz, incelersiniz.
1:23:52Mesela kanun hangi durumda olağanüstü sayılacağı tahti tahdidi olarak saymamış. Yani olağanüstü durumlarda küçüğü evlendirilebilir diyor kanunda.
1:23:59Ya aile mahkeme hakimine bırakmıştır. Bu konuyu kadının kararına bırakmış. E fıkıta da öyle. Yargıtay kararlarında bu doktrin aşağıdaki haller olağanüstü durum olarak kabul edilmektedir. Küçüğün hamile olması. Hadi bakalım. Küçüğün
1:24:10hamile olması. Bunu gördün ya yapıştırdın. Bak şuradaki şu arkadaş var ya mesela ne diyordu İmam Şafii? İşte ibaresinde şey diyordu. Küçük kız çocuğu evlilik veya başka bir sebeple bekareti gitmiş dul ise. Ne demek bu? İşte mesela
1:24:22burada açıkladık ama eee hamile kalmışsa ya bunu sanki onaylıyormuş gibi al.
1:24:27Hukuk metninde bunlar yazılır abi. Çünkü bu eee soğuk bir ifade. Yani bu hukuk metni. Bu senin böyle ahlaki olarak yargılayacağın bir şey değil. Olayı incelersin bunu böyle hukuk perspektifinden bak küçüğün hamile olması. Bu durumda mesela hakim kendi
1:24:41kararıyla mesela evliliği onaylayabiliyor. İşte tarafların birlikte yaşama nedeniyle çevreye dedikodu çıkması, nişanlanma, dün, örf şeyleri giriyor. Küçüğün sosyal ekonomik koşullarının evliliğe zorunlu kılması falan bunlara bakaraktan kanaat
1:24:52getirirse evlenmeye izin verir. Ne oldu?
1:24:55Şimdi ben bu ifadeyi atsam işte fıkıh kitabında yazıyor desem mesela linçlersin. Medeni hukuk kitabında yazıyor deyince ilinçlemiyorsun. E şimdi makalelerden bakalım. E şimdi mesela makalelerden bugünümüzdeki modern medeni
1:25:08hukuk profesörlerinin makalelerinden, kitaplarından alıyorum ben bunları. Bak küçük yaşta evlenemin hükmü diye başlık var. E şimdi sen bunu fıkıh kitabında görünce sayirenin evlenme Saire ile evlenmenin hükümleri mesela görünce
1:25:18sapık diyorsun. E değil ya bu hukuki bir şey bu. Anladın mı? Ne diyor mesela? Bu görüşlerden ilki evlenme yaşının tamamlanmamış olmasına rağmen yapılan evliliğin geriçerli olacağını savunur. Bak bu da ihtilaflı mezhepler
1:25:31gibi düşünebiliriz. Birtım hukuk profesörleri diyor ki yaş tamam olmasa bile çeşitli ibarelerden işte eee birazdan geleceğiz onun ne olduğuna.
1:25:38Mesela şurada yazıyor. Evlenme ehliyetinin birinci şartı ayırt etme gücü. Şu an medeni hukukta bizim evlenmenin birinci şartı ayırt etme gücü. Yani zihinsel olgunluktan bahsediyor. Bir şeyleri ayırt edebiliyor mu bu kişi? Yaş değil. Bak birinci şart.
1:25:50Yaş değil. Sen diyordun ya fıkıhta neden yaş değil? Birinci şart, e, medeni hukuk da yaşa o kadar güvenmiyor. Birinci şartta bir şeyi ayet etme gücü koymuş. E fıkıh ne koyuyordu? Takat koyuyordu, blue koyuyordu vesaire. Yani her hukuk
1:26:02kendine göre bir şeyler koyuyor. Burada yaş koyan neredeyse yok. E şimdi ne diyor? Yaşını tamamlamamış olmasına rağmen yapılan evliliğin geçerli olacağını savunur. E ne oldu?
1:26:13Şuradakiyle ne farkı kaldı bunun? İşte eee blue şartı olmasa bile takat varsa teslim edilirle. Aynı şeyi söylüyor. Bak modern hukuk makalesi profesörleri aynı şeyi söylüyor. Seküler gayet bunlar.
1:26:24Seküler profesörler. Seküler hukuk. İşte insan hakları beyannamesine filan uyumlu kanunumuz.
1:26:31Bu böyle küçük yaş evlenmenin geçerli olduğu görüşü. Bakın burada aşağıda bu makalede görüşlerin işte nasıl olduğunu eee falan anlatıyor. İşte bakıyor neymiş eee şartları. işte evlenmeye engel olacak derecede akıl sağlığının
1:26:43bulunması, eşler arasında evlemeye engel olacak derecede hızsınlığın bulunması, hallerinde yapılan evlil mutlak butlanla sakat bir evlilik olur. Yani yukarıdakiler varsa mutlak butlanla sakat oluyor. Eee onlar yoksa eğer ayırt
1:26:54etme gücü varsa evliliğin birinci şartı olan görüldüğü üzere eşlerden birinin evlenme sırasında henüz evlenme yaşını tamamlanamış olması durumu mutlak mutl sebepleri arasında sayılmamıştır. Ne demek? Evliliği batıl yapmaz.
1:27:07Yani eee akit geçerlidir. Yani evlilik modern e medeni kanuna göre geçerlidir demek. Bakın yaşını tamamlanmamış olması tutan sebeplerinden değil. Ne bundan sebep? Eee ayırt etme gücü. Fıkıhta
1:27:20neydi? Takat. Ya bu böyle bu hukuk metni ya. Ya bunu manipüle etmenin böyle farklı yerlere çekmenin manası yok. Bunu ben eee tutup atsam medeni hukuk sapıktır desem derim. Öyle ibare alıp atmaksa yani. Ama konu o değil ki.
1:27:34Burada bir şey tartışılıyor. Yani eee kişinin hangi açtan itibaren ayırt etme gücüne sahip olacağını söylemek, ayırt etme gücünün varlığına ilişkin bir asgari yaş belirlemek hukuk sistemlerinde çok tercih edilen bir uygulama değildir.
1:27:48Değil yani. Ama yine fıkıhta biz asgari ve azami yaşları belirlemişiz mesela.
1:27:52Çünkü nasta var hadislerde mesela. Ama bak medeni hukukta yaş bile belirlemiyorsun.
1:27:58Ayırt etme gücüne bakacak hakim diyorsun. Nasıl belirlenecek? İşte bilir kişi raporuna, uzman görüşüne başvuracak falan. E benzer mantık ya hukuk mantığı çok değişmez ki zaten. Benzer olur yani.
1:28:09Yani bu belirlenen yaşın tamamlanmış olmasının kişinin o işt bakımından ayet etme gücüne sahip olduğunda bizzat kanun koyucusu tarafından kabul edilmiş bir faraziyet niteliği taşıdığı söylenebilir.
1:28:18Yani hangi yaşta raporu alıyorsa bunu uygun göreceksin diyor.
1:28:24Mesela böyle bir evliliğin yapılabilmesinin olağanüstü durumun ve pek önemli bir sebebin varlığı halinde hakimin izin vermesi şartına bağlayan işte Medeni Kanun 1242 hükmü evlenme izni verilecek küçüğün bak ne kadar sapıkça değil mi? Evlenme izni verilecek
1:28:37küçüğün ve hakimin iznine bağlaması bunu kadının iznine bağlaması yani işte evlenin anlamının mahiyetin kendisine yükleyeceği sorumlulukları anlayabilecek yeteneğe sahip olup değil mi? Eee Medeni kanun buna bakıyormuş. olmadığının
1:28:49değerlendirmesini kapsayan çok geniş bir takdir yetkisi tanımaktadır. Hakime çok geniş bir takdir yetkisi tanıyoruz biz şu an Medeni Kanunda. E aynı şey fıkıhtan farkı ne? Yok. Boş retorik. Bu iş hukuk işi. Bu işi böyle avamın böyle
1:29:02manipüle olacağı ifadeleri atıp işte gelenek yalan fıkıhçılar sapık falan diye atmakla olacak hiçbir şey değil ki bu. Yani işte bak mesela evlenme izni verilmesinin küçüğün menfaatin olup olmadığı takdir edilecektir. Ne oldu
1:29:15yukarıda? Ne dedik? İşte şefkat, maslahat değil mi? Yukarıda biz mesela neler işledik? Şefkat, maslahat falan işledik. Şefkat, maslahat bunlar ne?
1:29:23Küçüğün bu işten bir zararı var mı? Bir maslahatı var mı? Bir yararı var mı? Eta böyleyse modern hukukta da böyle. Bak evlenine izin verilmesinin küçüğün menfaatin olup olmadığını hakim takdir edecek. Ona göre karar verecek ve izin
1:29:34verecek.
1:29:35E yani eee bu böyle bir şey. Hukuk böyle bir şey. Yani şimdi şeye gelecek olursak eee şöyle bir durum eee söz konusu aslında.
1:29:49Şimdi şurada bizim içini boş yapalım.
1:29:54Fıkıh yani hukuk literatürü var. Burada fetvalar var.
1:29:59Tamam mı? Yani bu yukarıda okuduğumuz gibi veya işte meden bu hukuk kitaplarındaki gibi bir literatür var.
1:30:05Normalde nedir? Bir kadı olur.
1:30:09Bir vaka gelir. Değil mi? Kadıya vaka gelir. Kadı ne yapar? Fıkıh literatürü kadıyı besler. Başka ne besler? Kadıyı
1:30:20örf besler. Değil mi? Bunu da yazalım.
1:30:24Şimdi kadı örften beslenir. Şu anki cari örften yani o an bulunduğu içerisindeki toplumun örfen beslenir. Fıkıh literatürden de beslenir. Dava gelir. Ne yapar? Davaya bir
1:30:38içtihat hüküm verir. Bu içtihat doğrudan %100 fıkıhtaki yazan ya da fetva kitabındaki yazan eee şeyin bizzat kendisi midir? Hayır. Neden? Çünkü İslam'da içtihat vardır. Senin şu anki
1:30:49işlediğin vaka, şu anki dava biriciktir.
1:30:53Kendine özgündür, tikeldir. Dolayısıyla sen örfü alırsın, fıkıh literatürünü alırsın. Onlardan yararlanarak, onların üzerine inşa ederek içinde bulunduğun davaya kendi özgün yorumlarını katarak adaletli bir şekilde içtihat ve hükme
1:31:07bağlarsın.
1:31:09Yani hukukta, İslami hukukta karar böyle verilir. Yoksa fıkıh literatüründeki veya işte fatava-i Hindiyedeki fetvanın birebir aynısını yapıştır geç. Bu değil.
1:31:18İslam'daki hukuk bu değil. Aynısını yapıştırıp geçmezsin. Ondan faydalanırsın. O sana bir bilgi kaynağı sağlar. O sana bir esinlenme sağlar.
1:31:24İlham sağlar. Şimdi bu böyle değil mi?
1:31:28Şimdi Altay Cem'le diğer Mendeseli arkadaşların eee tıkandığı nokta burası.
1:31:32Aslında birbirlerinin anlayamadıkları nokta da burası. Şimdi günümüzde şu anda mesela eee NDSL arkadaşlar ne diyor?
1:31:43Günümüzde şu anda burası eski zaman olsun.
1:31:52Burası da günümüz olsun mesela. Şimdi günümüzde diyelim ki şeriat geldi.
1:31:58Şeriat gelince kadı nasıl hüküm verecek?
1:32:06Yine fıkıh literatüründen yararlanacak değil mi? Yine örften yararlanacak değil mi? Çünkü günümüzün örfü de var. Yine örften yararlanacak. Kadı bir hüküm verecek. Şimdi medreseli arkadaşlarda Altay Cemş'te herkes de benim gördüğüm
1:32:20kadarıyla günümüzde diyor ki şeriat gelse kadı kesinlikle mesela 9 yaşında eee birisine 10 yaşında birine 11 yaşında birisini 12 yaşında birisini yani muhtemelen 141 yaşına kadar gelene kadar ki 14 yaş 2002'den önce Türkiye'de
1:32:31zaten izin veriliyormuş. Muhtemelen 14 yaşına gelene kadar kimseye eee kocaya teslime izin vermeyecek diyor. Bunu medreseli arkadaşlar da söylüyor.
1:32:38Yukarıdaki tüm o hadisleri kabul eden fıkıh terü kabul eden Altcem de böyle söylüyor. Burada anlaşıyorlar. Yani günümüz konusunda anlaşıyorlar ve bu fıkha göre de uygun. Neden ya? Çünkü sen örfü de alacaksın, fıkıh literatürü de
1:32:49alacaksın. İçinde bulunduğun günün şartların davasına göre içtihatını edeceksin. 14 yaşından küçük muhtemelen zaten izin vereceğin bir durum yok. Şu an günümüzde de e öyle bunla takip ettirecek bir insan bulmam falan da söz
1:33:00konusu değil.
1:33:01eee anlaşamadıkları veya birbirlerini yanlış anladıkları nokta neresi eski zaman? Şimdi eski zamana dair bizim eee bilgimiz ne? Buradaki bilgi ne?
1:33:13Bilgi gerçek yaşantı. Bir gerçek yaşantı var. Bir de benim speküle ettiğim var.
1:33:19Yani benim hayal ettiğim, benim öyle zannettiğim var. Değil mi? Şimdi eski zamana dair Osmanlı kadı sicilleri haricinde bizim işte eee herhangi bir davaları işleme. Bakın fetva farklıdır.
1:33:29Dava farklıdır. Fetvada fıkıh literatürü. Burası sanal şeyler gerçek bir davaya verilmiş hükümler değil. Bana gerçek bir kadının gerçek bir davaya gerçek verdiği hüküm lazım. Bu eksik.
1:33:39Osmanlı kadın sicilleri haricinde yok elimizde böyle bir bilgi. Ben sadece speküle ediyorum. Öyle zannediyorum.
1:33:44Şimdi mendresede arkadaşlar zannediyor ki bu fıkıh tarındaki ya da fetvalardaki kurallar birebir hiç örf şuradan buna oranki davanın durumuna işte karşıdaki kişinin şununla bununla bakmadan direkt kadı yapıştıracak 9 yaşındaki kişiyi
1:33:55hemen teslim edecek kocasına zannedebiliyor.
1:33:57Çok eee çünkü eee katı bir okuma yapıyorlar. Çok yorumdan uzak bir okuma yapıyorlar. Elde de bilgi olmadığı için o öyle zannediyor. Yani fıkıh literatürünü doğrudan içtihat hüküm zannediyor. Ama halbuki fıkıh literatürü
1:34:10değildir içtihat ve hüküm. Bu yanlış yani böyle bir şey yok. Bu yoruma tab.
1:34:16Altay Cem de diyor ki bak kardeşim fıkıh örfü kullanıyor eski kadılar zamanında ve bunu yine günümüzdeki gibi karar veriyorlar. Yani öyle senin dediğin gibi takat getir 8 yaşında 9 yaşında kimse yok diyor zaten ve buna öyle karar
1:34:29vermiyorlar diyor. Bu bizim çünkü mantıken mantık silsilesinde aklı kabih dediğdi o zaten. Mantıken bu böyle olmak zorunda diyemed arkadaşlar bunu biraz hayal edemediği için eski zamanla da buna dair bir bilgimiz olmadığı için ve
1:34:43elimizde böyle bir kadıların gördüğü davalar ve bunların sonuçları şu şekilde bağlandı diye bir eser olmadığı için eee Osmanlı kadıcilerine göre Altaycam haklı zaten. Böyle bir şey göremiyoruz biz.
1:34:53öncesinde de işte 1000 yılında var mı bilemiyoruz ama mantıken yok. Şu usule göre, şu yapıya göre yok.
1:35:02Anlaşamadıkları noktada aslında burası.
1:35:06Eee ve burada eee ister eski zamanda olsun ister günümüzde olsun kesinlikle çocuk evliliğine çıkacak veya birçisini işte böyle istismar edecek 8 9 10 yaşlarındaki kızların böyle teslimine yönelik bir şey mümkün değil yani.
1:35:17Mümkün değil. Tüm bu yukarıda işlediklerimi baz alaraktan bunu çok rahat bir şekilde söyleyebiliyorum. Bu olayın açıklaması da bu şekilde.
1:35:27Şimdi burada tabii bir noktaya daha değinmek istiyorum. İşte Altay Cemile normal medresedeki arkadaşlar da bir tartışma yaşadılar. Hadi tamam. E işte İslam'da hadis inkarcıları veya modernist arkadaşlar veya tarihselci
1:35:41arkadaşlar tamam bunu manipüle ediyorlar. Anladık. E peki normalde işte ehli sünnet olan medresede olan hadisleri kabul eden arkadaşlar neden Altayc Meriç'le e çatışıyorlar? Bu konuya da biraz değinmek istiyorum.
1:35:53Şimdi olay şu burada eee normalde bizim geçmişe dair bilgimiz nereden geliyor?
1:35:59Eee yazılı kaynaklardan geliyor değil mi? Eee veya biz geçmişte işte günümüzde yakın tarihse kamera görüntülerinden işte kayıtlardan, eee veri tabanı kayıtlarından, şuradan buradan mesela Osmanlı'da kadı sicillerinden biliyoruz
1:36:13değil mi? Dünyanın en kapsamlı hukuk sicillerinden bir tanesi Osmanlı kadı sicilleri. Yani Osmanlı'da normalde eee hakimler nasıl karar veriyordu? Kadılar neye göre karar veriyordu? Hangi vakalarda nasıl hükümler çıkarıyorlardı?
1:36:26Normalde bizim bunu bilme şansımız zayıftı ama kadın sicilerine bunlar yazıldığı için oradan bilebiliyoruz.
1:36:33Normalde bu bir silsiledir dünyada Peygamber Efendimiz Sallallahu aleyhi ve sellem'den itibaren kadılar olmaya başladı. işte İslam devletlerinden, Osmanlı'da dahil günümüz modern döneme kadar 19. yüzyıla kadar bu şeriat eee
1:36:45bir silsile halinde eee hocalar öğrencilerine bunu öğretmek eee kaydıyla işte hocalar yaptıkları kadılıklarda ya verdikleri hükümleri belki bir muhtasar haline getirip belki bir işte fetva kitabı haline getirip değil mi? Daha
1:36:59sonra bunları öğrencilerine öğretiyorlar. E halkalar oluyor. İlim halkaları. Bu halkalarda işte hayali birtım senaryolar üretip bu senaryolara hükümler vermeye çalışıyorlar. Bu şekilde bir eğitim söz konusu. Yani
1:37:12günlük hayatın içerisinde bu yaşanıyor.
1:37:15E ve sürekli de bir sağda solda eee görüyorsunuz kendi akrabalarınızdan vesaire de görüyorsunuz. Kadıya gidiliyor, hükümler veriliyor. E bir yaşantının içerisindeyiz. E bir de silsileden gelen bir bilgi var. Eee hayat da çok değişik değil. Mesela örnek
1:37:29veriyorum 10. yüzyıldaki bir hayat dinamiğiyle işte tarım yapıyorsunuz.
1:37:34Normal eviniz var. Eee akrabalarınız var. Yaşıyorsunuz değil mi? 10. yüzyılla mesela 17. yüzyıl arasında hayat dinamiği, sosyoekonomik e yaşam bakımından çok bir farklılık yok.
1:37:45Dolayısıyla fetvaları da böyle silsile halinde hocalar günlük hayatta da ve hayatın içinde yaşaya yaşaya aktardığı zaman bu bir şekilde gidiyor. Siz geçmişe dair e belli bir olayda nasıl hüküm verildiğini görebiliyorsunuz.
1:37:56Örfünüzü de onun üzerine katıyorsunuz ve bir hüküm inşa etmiş oluyorsunuz. Fakat sonra ne oldu? Bu silsile nasıl bozuldu?
1:38:04Şöyle oldu. 19. yüzyılda artık Batı sanayi devrimi ile birlikte bir hukuk devrimi de yaptı. Cod Napoleon dediğimiz olayla birlikte e bir civil lova, ben işte şeriat videolarında anlatıyorum Civil Love'a geçildi. Halbuki İslam
1:38:17hukuku şeriatta daha common love eee tarzındadır. Yani daha içtihat hukukudur. Yazılı böyle fiks bu moto bir eee şey değildir. Hukuk değildir.
1:38:26Videomdan izleyebilirsiniz. Daha detaylarını orada açıklıyorum. Sonra ne oldu? Mesela İngilizler gitti Hindistan'a. Hindistan'da normalde şeriat uygulanıyordu değil mi? İslam hukuku uygulanıyordu. Orada gittiler eee yeni bir hukuk türü ürettiler. Anglo
1:38:38Muhammeden diye bir hukuk türü üretildi mesela. Hukuk yavaş yavaş bozuldu. İşte Osmanlı'ya geldiğimiz zaman 1917'de aile kararnamesi, işte Mencel ile falan itibaren başlayan aslında sivil llaşma yani eee hukukun şeriattan yavaş yavaş
1:38:50çıkması. 19. yüzyılda tüm dünyada İslam ülkelerinde günümüzde artık tamamen çıkılmış durumda. Eee tüm İslam ülkelerinde hukuk bozuldu. Yani mahkemeye gittiğiniz zaman artık bir şeriat mahkemesinden bu fıkıh alimlerinin yaşadığı e veya yazdığı
1:39:04eserlerden veya fetva kitaplarından yararlanarak değil de daha modern, daha insan aklına dayanan, daha seküler eee maddelerden oluşan bir eee hukuk kitapçığıyla karşıasınız ve ona göre hüküm vermeye başladınız. Şimdi bu 150
1:39:18yıldır filan bu şekilde. Belki 200 yıla yakın diyebiliriz. Hadi tüm dünyada ve tüm Müslümanlarda bu şekilde. E şimdi bizim pratiğimiz azaldı. Şimdi ben bugün mesela medreseye gittiğim zaman benim hocam bir dava çözmüşlüğü yok. Onun
1:39:31hocasının da bir dava çözmüşlüğü yok.
1:39:33Onun hocasının da bir dava çözmüşlüğü yok. Yani gerçek reel hayatın içerisinde bu yaşanmıyor artık. Sadece teorik bir bilgi olarak öğretiliyor. Böyle olduğu zaman ben günlük hayatın içerisinde bu yaşanan vakaları tam olarak göremiyorum.
1:39:45Kadının bu hükümlerden yani bu fetva kitaplarında yazan bilgiyi alıp ondan nasıl hüküm çıkardığını bizzat şahit olamıyorum. Sadece teorik kafamda bunu kuruyorum ve diyorum ki ha fetva kitabında bu yazıyorsa demek ki bu doğrudan bu şekilde hüküm verilir gibi
1:39:58zannediyorum. Ama normalde kadınlar öyle hüküm vermiyordu. Onu bir eee bilgi eee besleyen bir bilgi olarak kullanarak son hükmü İslam hukukunda iştihat ederek kadı verir. Zaten bu fetva kitapları
1:40:11onun için bir yardımcıdır. E şimdi durum böyle olunca ben zannediyorum ki geçmişte tüm kadınların verdiği kararlar böyle sanki fetva kitaplarındaki hayali senaryolardakine birebir uyan veya oradaki bazı detayları kaçıran veya
1:40:26günlük hayatın içerisindeki bazı böyle farklı şeylere dikkat edilmeden verilen hükümlermiş gibi zannediyorum. Bu benim zannım. Bunu ben nasıl doğrulayabilirim?
1:40:34bir kamera görüntüsü yok elimde. O ana dair veya oradaki yaşananlara dair böyle kesin e gerçek bilgi niteliğinde mesela hadisler gibi ravi zinciriyle falan filan gelen böyle aşırı güvenilir bir bilgi kaynağı da e doğru düzgün yok.
1:40:47Osmanlı'da şükür ki, bereket ki eee kadı sicilleri var. Sadece Osmanlı için kadı sicillerini belki biraz inceleyebilirim ama onun dışında mesela Abbasilerde Emevilerde nasıl yapılmış eee bilme ihtimalim çok zayıf. Düşük değil mi?
1:41:00kitaplarda e yazılan bazı çizilen şeyler var ama günlük hayatın içerisindeki hakimlerin kadınların verdiği tam bir hüküm e gerçekçiliğinden bahsediyorum burada fetva kitaplarından veya işte fıkıh kitaplarından bahsetmiyorum. Bakın
1:41:11o aradaki farkı anlatmaya çalışıyorum.
1:41:12Günlük yaşamın, içtimai hayatın içerisinde olan şeyden bahsediyorum.
1:41:16Hım. Şimdi zincir 150 200 yıldır kırıldığı için ve günümüzde bunun bir pratiği pratik yoksunluğu olduğu için ve artık sadece medeni kanun uyguluyor. Ben çevremde işte boşananlara bakıyorum, işte evlenenlere bakıyorum. E bu medeni
1:41:29hukukun uygulandığı yerlere bakıyorum.
1:41:31Şimdi benim gözlemimle okuduğum teorik kitap bambaşka. Bu sefer benim ayarlarım oynuyor. Benim ayarlarım oynayınca ben geçmişi de sanki eee kendi kafamda kurduğum gibi olduğunu düşünüyorum ama benim kendi kafamda kurduğum gibi değil.
1:41:44Geçmiş Osmanlı gazetecilerini biraz incelediğimizde de bunu zaten görüyoruz.
1:41:48Eee dolayısıyla Cem Meri Medseli arkadaşların eee çatışma noktası buradan kaynaklanıyor.
1:41:55Çünkü ictimai hayat da değişti.
1:41:57modernite ile birlikte 19. yüzyılla birlikte hayatlarımız da yaşama biçimlerimiz de değişti. Sanayi devrimi ile birlikte insanların eee komple e sosyal hayatı, sosyoekonomik durumları da değişti. Bakın 10. yüzyılla 16.
1:42:11yüzyıl arasında yaşam biçimleri, pratikleri bakımından bir fark yokken 16. yüzyılda şu an 20 21. yüzyılda çok ciddi farklar var. E böyle olunca da eee bu çok dramatik bir fetva değişikliğini
1:42:25de beraberinde getiriyor. E tüm bu bilgi yükü 200 yıldır da pratiksizlik üzerine eklendiği zaman benim bocalamam, yanlış düşünmem, eksen kayması yaşamam çok normal. Eee bu çatışmayı da ben buna
1:42:39bağlıyorum. İzlediğiniz için hepinize teşekkür ediyorum. İyi günler diliyorum.
1:42:43Yeah.