Seri · 01
İslam Medeniyeti 2.0
Modern ekonomik sistemin çıkmazlarına karşı para, bankacılık, faiz ve piyasayı İslam iktisadı perspektifinden yeniden ele alan temel seri.
16 bölüm · 16 tanesi yayımlandı
İktisat1:12:29Faiz ve Riba Neden Aynıdır? Modern Bankacılık Nedir?Faiz ile ribâ aynı olgudur: ikisi de haksız ve risksiz bir fazlalığı ifade eder. Para, enflasyon, senyoraj, Cantillon etkisi ve kaydî para yaratan bankacılık tanımlarından hareketle, 100 liraya karşılık 101 lira almak bile ribâ sayılmalıdır; aksi halde piramidin tepesindeki bankaların baronlaşması meşrulaştırılmış olur.
İktisat55:50Değer/Fiyat İslami Olarak Nasıl Belirlenirİktisadın en temel sorusu şudur: Değer ve fiyat neye göre belirlenir? Aristoteles ve Salamanka okulundan İbn Teymiyye'ye, Smith ve Marx'ın emek-değer teorisinden Menger, Mises ve Hayek'in öznel değer teorisine uzanan tartışma bizi açık bir sonuca götürür: İslam serbest piyasacıdır ve ticari kârı meşru sayar, ancak stokçuluk, neceş ve fiyat manipülasyonu gibi piyasayı bozan davranışları yasaklar.
İktisat1:01:14Müslümanlar Finans Tekeli AltındaKüresel finans elitleri, görünürde serbest piyasa varken parayı, ödeme sistemlerini, sigortayı, taşımacılığı ve hukuku tekel altında tutuyor. Faizle yaratılan itibari paradan dolar ve SWIFT hegemonyasına, reasürans kartelinden tahkim mahkemelerine kadar her ayak bir baskı aracıdır. Bu düzen sloganlarla değil, ancak her ayağın alternatifini kuran güçlü bir birlik ve doğru bir stratejiyle aşılabilir.
İktisat47:58Bitcoin'in En Büyük Düşmanı Faizci Küresel Finans SistemidirMufti Taki Osmani'nin Bitcoin'in mal sayılamayacağı yönündeki fetvası, "caiz değildir" görüşünün gerekçelerini sınamak için iyi bir çıkış noktası. Yalnızca faizli kredi yoluyla basılan itibari paralar helal sayılırken arzı sınırlı ve iş ispatıyla üretilen Bitcoin'i haram ilan etmek tutarsızdır; örf, Gazâlî'nin para anlayışı ve Hz. Ömer kıssaları da bu delillerin dayanaksız olduğunu gösterir.
Tarih21:27Osmanlı Ekonomisi - Başarılar ve BaşarısızlıklarBir "şeriat devleti" olarak görülen Osmanlı'da ekonomik ve mali düzen her yönüyle kusursuz değildi. Tımar ve iltizam, lonca ve gedik, Fatih'in hazine denetimi, para vakıfları ve 19. yüzyıl dış borçları bir arada incelendiğinde şu sonuç çıkar: faizi yalnızca yasaklayıp kurumsal bir alternatif kurmamak, piyasayı Galata bankerlerine ve hile-i şer'iyyelere bırakmıştır.
İktisat2:13:16Enflasyon, Faiz, Dış Ticaret, Vergi ve İslami EkonomiEnflasyon; faiz, para arzı, vergi ve dış ticaretle birlikte İslam iktisadı perspektifinden. Fisher denklemi üzerinden ana akım, Keynesyen ve MMT gibi ekollerin enflasyon açıklamalarını tartışıyoruz: Sorunun kökü faizde ve havadan yaratılan paradadır. Çözüm, sabit para, kâr-zarar ortaklığı, zekât ve kenz yasağına dayalı bir sistemdir.
İktisat35:30Yahudi Ekonomik Gücünün Sırrı - Cemaat ve MatematikYaklaşık 15 milyonluk Yahudi toplumunun ekonomik ve siyasi gücünün ardında gnostik ya da mistik bir sır yok; cemaat kültürü, içeride dönen döngüsel ekonomi, zorunlu bağış havuzu ve sistematik lobicilik var. Aynı ilkeler zaten İslam'ın cemaat anlayışında bulunuyor ve 2 milyarlık Müslüman dünyası bunları uygulayarak çok daha güçlü olabilir.
İktisat31:00Bitcoin Devrimi: İslami Finansın Dijital Geleceği mi?Bitcoin ve kripto paralar İslami açıdan caiz mi? Önce altın ve gümüşün sahip olduğu para vasıflarını tek tek sayıyor, ardından Bitcoin'e yöneltilen kabz, devlet garantisi, manipülasyon, kara para, haksız kazanç ve yaygınlık itirazlarını inceliyoruz. Kaydi parayı caiz sayıp Bitcoin'e haram demek tutarsızdır; blockchain ise İslami finans için bir fırsattır.
İktisat58:41Erbakan'ın Adil Düzen Vizyonu - Ne Vadediyordu?Erbakan ve Süleyman Karagülle'nin geliştirdiği Adil Düzen teorisi; selem ve kredi limitine dayalı para, işçinin artık değere ortaklığı, meslek odaları, buğday vakıfları, mal senetleri ve dış ticaret üzerine kuruludur. Ribâyı ortadan kaldırma amacı takdire değer; ancak sistem aşırı planlamacı ve devletçidir, insanın kötü olabileceğini hesaba katmaz. Yine de geliştirilmesi gereken bir başlangıç basamağıdır.
İktisat1:26:31İslami Finans: Katılım Bankaları Nasıl İşlerKatılım bankaları ve günümüz İslami finans kurumları Kur'an, sünnet ve klasik fıkhın koyduğu ilkeleri ancak kısmen uygular. Murabahadan sukuka, organize teverruktan arbuna kadar temel araçlar sahiplik ve kâr-zarar ortaklığı ölçütüyle sınandığında çoğunun hile-i şer'iyyeye kaydığı görülür. Bunlar birer adımdır, nihai çözüm değil.
İktisat1:00:26Kapitalizm vs Sosyalizm- İslam'ın Ekonomi Anlayışıİslam'ın ekonomi anlayışı ne sosyalizme ne de kapitalizme indirgenebilir. Serbest fiyat, özel mülkiyet, tekel ve karaborsa yasağı, kenz yasağı ve kâr-zarar ortaklığı üzerinden üç sistem karşılaştırıldığında bu açıkça görülür. Bugün kapitalizm sanılan sorunların asıl kaynağı serbest piyasa değil, itibari para sistemidir.
İktisat46:20Tarihin En Büyük Finans Balonu YaşanıyorReel ekonominin 10-20 katına ulaşan finansal piyasalar fiktif, manipülatif ve İslam'a aykırıdır. HFT botlarından GameStop olayına, hedge ve indeks fonlarından açığa satış, kaldıraç ve emtia borsalarına kadar bu düzenin çiftçiden gıda fiyatlarına uzanan zararlarını inceliyoruz. Sonuç: İtibari para ve fiktif piyasalar, %1'in %99'u sömürmesini sağlayan iki temel unsurdur.
İktisat1:30:07Faiz: Cehennemin Kapısı. Banka Faizi Cahiliyeden Daha KötüRibâ yasağı hem fıkhî hem ekonomik bir meseledir: ribâ nesîe ile ribâ fadl ayrımı, altı mal hadisi ve sabit oranlı banka faizinin ribâ sayılıp sayılmayacağı bu iki açıdan birlikte değerlendirilmelidir. İtibari parada faiz enflasyona, sabit parada borç sarmalına ve servet birikimine yol açar; enflasyon oranında faiz başta olmak üzere bankacılığı meşrulaştıran argümanlar ekonomik açıdan tutarsızdır.
İktisat1:20:06Modern Bankacılığın Karanlık SırrıModern bankacılıkta para nasıl yaratılır? Merkez bankası parayı yalnızca faizle bankalara verir; bankalar kısmi rezerv ve dijital para yaratımıyla piyasadaki paranın %95'ten fazlasını üretir, senyoraj ve faiz geliri de özel bankalara akar. Katılım bankaları da bu altyapıya tabidir; bu yüzden adil, faizsiz bir para sistemine ihtiyacımız var.
İktisat1:03:28Paranın Gerçek HikayesiPara; takastan, borç kayıtlarından ve mal paradan altın-gümüşe, oradan bugünkü karşılıksız itibari paraya uzanan bir tarihe sahip. İmam Gazali ve Aristo'nun işaret ettiği gibi para amaç değil araçtır; ekonomi ise birbirine borçlu insanlardan oluşan bir çemberdir. Medici ve Rothschild ailelerinden Nixon Şoku'na ve petrodolara uzanan süreç, iyi bir paranın taşıması gereken özellikleri de ortaya koyuyor.
İktisat31:21İslam Medeniyeti 2.0: Dünya Neden Yeni Bir Ekonomik Paradigmaya İhtiyaç Duyuyor?"İslam Medeniyeti 2.0" serisi, paranın ne olduğundan başlayıp tarihsel süreç, modern ekonomi, iktisadi ekoller ve İslami finans üzerinden yeni bir ekonomik düzen önerisine uzanan bir yol haritasıdır. Ekonomi ahlakın, ilmin ve medeniyetin temelidir; faizden arınmış adil bir düzen ise yasakla değil, alternatifle ve şura usulüyle kurulabilir.